Cairt Tuismitheoirí agus Scoláirí

Bille um Scéim Ghinearálta d’Oideachas (Cairt Tuismitheoirí agus Scoláirí), 2016

D’fhoilsigh an tAire Oideachais agus Scileanna, an tUas. Richard Bruton, T.D., an Bille um Scéim Ghinearálta d’Oideachas (Cairt Tuismitheoirí agus Scoláirí) 2016 ar ar 5 Nollaig 2016.

D’fhógair an tAire, agus an Leas-aire an tUas. Jim Daly gur fhaomh an rialtas dréachtphlean de dhlí nua, a chuirfidh ceangal ar gach scoil dul i gcomhairle le tuismitheoirí agus scoláirí, agus Cairt Tuismitheoirí agus Scoláirí a fhoilsiú agus a chur chun feidhme.

Comhlíonfaidh sé seo phríomhthiomantas sa Phlean Gníomhaíochta um Oideachas chun nósanna imeachta maidir le heolas agus gearáin a fheabhsú do thuismitheoirí agus scoláirí a bhaineann le scoileanna.

Dúirt an tAire Bruton go bhfuil ionchais saoránach athraithe, agus go gcaithfidh cúrsaí oideachais athrú freisin chun freastal ar na hionchais nua seo. Dúirt sé go bhfuil an t-ádh orainn in Éirinn go bhfuil múinteoirí agus scoileanna againn atá an-díograiseach agus an-tiomanta ar fad, agus go gcuirfidh Cairt Tuismitheoirí agus Scoláirí tacaíocht faoi na hardchaighdeáin ghairmiúla sin.

San áireamh i measc na rudaí a mbeidh ceangal ar scoileanna a fheidhmiú faoin gcairt tá na nithe seo a leanas:

  • Dul i gcomhairle le scoláirí agus le tuismitheoirí ar bhonn rialta maidir le costais scoile agus gach iarracht a dhéanamh a chinntiú nach mbíonn costais ina mbac.
  • Ráiteas airgeadais scoile a fhoilsiú ina mbeidh eolas maidir leis an gcaoi a mbaintear úsáid as ranníocaíochtaí saorálacha.
  • Fáiltiú roimh aischothú ó scoláirí agus ó thuismitheoirí.
  • Foráil do mheicníocht chothrom agus inrochtana chun gearáin a réiteach, lena n-áirítear idirghabháil.  Ba cheart go mbeadh casaoidí foirmiúla agus próiseas gearán ar an rogha dheiridh, ach amháin i gcásanna tromchúiseacha.
  • Líon na ngearán a rinneadh a fhoilsiú, na cúiseanna leis an réiteach i ngach cás a fhoilsiú agus an chaoi ar tháinig an scoil ar an réiteach sin.
  • Eolas níos fearr a sholáthar ar Bhainistíocht Scoile, ar Pholasaithe Scoile lena n-áirítear beartas iontrála agus eolas ar ghníomhaíochtaí seach-churaclaim agus ar fheidhmíocht na scoile.  
  • Bearnaí, easnaimh nó féidearthachtaí chun feabhais a aithint.

Tar éis dul i gcomhairle lenár gcomhpháirtithe oideachais, lena n-áirítear an Chomhairle Náisiúnta Tuismitheoirí (Bunbhrainse) agus an Chomhairle Náisiúnta Tuismitheoirí (Iar-bhunoideachais), agus Aontas na Scoláirí Dara Leibhéal, déanfaidh an tAire treoirlínte náisiúnta faoi Chairt Tuismitheoirí agus Scoláirí a thabhairt chun críche.

Déanfar leathnú ar ról an Ombudsman do Leanaí agus beidh ceangal ar scoileanna comhairlí, treoir nó moltaí a dhéanann an tOmbudsman a chur san áireamh.  

Tá an fógra seo ar cheann de shraith beartas atá á dtabhairt isteach ag an Aire Bruton, lena n-áirítear an Bille um Iontrálacha Scoile a dhéanfaidh leasú ar eolas agus ar nósanna imeachta a bhaineann le próiseas rollaithe scoile, agus le tosú Feidhmiúlacht chun Múineadh, a chuirfidh ar chumas daoine, den chéad uair, gearán a dhéanamh leis an gComhairle Mhúinteoireachta faoi mhúinteoir cláraithe.

Príomhfhorálacha an Bhille:

I Scéim Ghinearálta an Bhille tá forálacha ann a dhéanfaidh na nithe seo a leanas:

  • Sainmhíniú a thabhairt ar na prionsabail a thabharfaidh treoir don chaoi ina mbunóidh scoileanna caidreamh le scoláirí agus le tuismitheoirí;
  • Ceangal a chur ar scoileanna Cairt Tuismitheoirí agus Scoláirí a bheith acu;
  • Na prionsabail a leagan amach sa dlí ar a mbeidh an Chairt Tuismitheoirí agus Scoláirí bunaithe;
  • Ligean don Aire treoirlínte a fhoilsiú faoina mbeidh an Chairt Tuismitheoirí agus Scoláirí ullmhaithe, foilsithe agus a mbeidh i bhfeidhm i gcomhréir leo;
  • Cumhacht a chur ar fáil le go mbeidh an tAire in ann ordú a thabhairt do Bhoird Scoileanna na treoirlínte a chomhlíonadh;
  • Ligean don Aire eolas a fhoilsiú faoi na treoracha atá eisithe;
  • Ligean don Aire ordú a chúlghairm a tugadh do Bhord Scoile;
  • Ceangal a chur ar scoileanna comhairlí, treoir nó moltaí a dhéanann an tOmbudsman do Leanaí a chur san áireamh;
  • Ligean don Ombudsman do Leanaí a chur in iúl don Aire maidir le comhairlí, treoir nó moltaí atá déanta don bhord agus cumhacht a chur ar fáil le go mbeidh an tAire in ann ordú a thabhairt don bhord sin maidir leis na hábhair atá curtha in iúl don Aire ag an Ombudsman do Leanaí;
  • Alt 9 d’Acht an Ombudsman do Leanaí 2002 a leasú le ról an Ombudsman do Leanaí a fhorbairt chun scoil a fhiosrú maidir le haon fheidhmeanna a éilítear ar scoil faoin alt nua d’Alt 28 den Acht Oideachais, 1998;
  • Fo-alt 9 (2) d’Acht an Ombudsman do Leanaí 2002 a scriosadh, ina gcuirtear ceangal ar an Ombudsman do Leanaí gan gníomh a dhéanann scoil a fhiosrú ach amháin mura raibh aon rogha ann agus má baineadh leas iomlán as na nósanna imeachta faoi Alt 28 maidir leis an ngníomh;
  • Alt 9 den Acht Oideachais 1998 a leasú le ceanglas a chur san áireamh i measc na bhfeidhmeanna scoile nach mór do scoil rannpháirtíocht tuismitheoirí agus scoláirí a chur chun cinn san oideachas a chuirtear ar fáil do scoláirí agus
  • Alt 27 den Acht Oideachais 1998 a leasú leis an gceanglas atá ar chomhairle scoláirí a athrú ó bheith ag cur leas na scoile chun cinn go dtí ceanglas le leas scoláirí na scoile a chur chun cinn ag féachaint do shaintréithe agus polasaithe na scoile agus do na prionsabail atá leagtha amach in Alt 28.

Bille um Scéim Ghinearálta d’Oideachas (Cairt Tuismitheoirí agus Scoláirí), 2016 agus an tuairisc ar an Anailís Tionchair Rialála a bhaineann leis ar fáil thíos. Tá doiciméad mínitheach ann dár teideal 'Scoláirí, Tuismitheoirí agus Scoileanna – Cairt Tuismitheoirí agus Scoláirí do Scoileanna a fhorbairt' ar fáil freisin agus beidh tuilleadh eolais ar fáil ar na hathruithe reachtaíochta atá molta

Iniúchadh réamhreachtaíochta

I mí na Nollag 2016, cuireadh Scéim Ghinearálta Bhille an Oideachais 2016 (Cairt um Thuismitheoirí agus Daltaí) faoi bhráid Choiste an Oireachtais ar Oideachas agus Scileanna le haghaidh iniúchta réamhreachtaíochta.

I mí na Samhna 2017, d’fhoilsigh an Comhchoiste ar Oideachas agus Scileanna Tuarascáil ar iniúchadh an Bhille Oideachais (Leasú) 2015 (PMB) agus ar Scéim Ghinearálta Bhille an Oideachais 2016 (Cairt um Thuismitheoirí agus Daltaí):