24 Iúil, 2019 - Foilsíonn an tAire Mary Mitchell O’Connor moltaí mionsonraithe reachtaíochta agus tuairisc chomhairliúcháin ar rialú ard-oideachais a athchóiriú agus cuireann fáilte roimh mholtaí ina leith

Athchóiriú ar an Acht an Údaráis um Ard-Oideachas, 1971, aontaithe ag an Rialtas.

Áirítear leis na príomhchuspóirí de réir na reachtaíochta nua molta:

  • leasanna na mac léinn a chur chun cinn agus a chosaint
  • cáil na hearnála ardoideachais a choinneáil agus a fheabhsú
  • An tÚdarás um Ardoideachas (ÚAO) a athbhunú mar Choimisiún um Ard-Oideachas le freagrachtaí nua reachtúla, lena n-áirítear comhlachtaí príobháideacha ardoideachais a rialáil agus a mhaoirsiú

Féachann an reachtaíocht atá beartaithe le cuntasacht agus neamhspleáchas institiúidí ardoideachais (IAOnna) a chothromú - gan aon tionchar ar phrionsabal na saoirse acadúla  

D’fhoilsigh an tAire Stáit um Ard-Oideachas, Mary Mitchell O’Connor inniu (an 24 Iúil 2019), ar lorg tuairimí maidir le:

  • na moltaí mionsonraithe reachtúla chun an Acht ÚAO, 1971, a athchóiriú;
  • tuarascáil Chomhairliúcháin ar an athchóiriú molta, agus freagra ón Roinn Oideachais agus Scileanna (ROS). 

Gné mhór den athchóiriú reachtaíochta is ea an ÚAO a athbhunú trí bhunú Coimisiún Ardoideachais a bhfuil freagracht reachtúil air maidir le feidhmíocht na nInstitiúidí Ardoideachais a rialáil agus a mhaoirsiú. 

Dúirt Mary Mitchell O’Connor T.D: "Tá an t-ardoideachas lárnach chun ár n-uaillmhian do shochaí agus do gheilleagar na hÉireann a bhaint amach. Tá reachtaíocht reath an ÚAO beagnach caoga bliain d’aois, agus léiríonn sé ré eile. Rachaidh an reachtaíocht nua atá beartaithe i ngleic leis an ngá atá le samhlacha rialála denchleachtas is fearr don ardoideachas, le hathrú ar thírdhreach an ardoideachais, agus leis an riachtanas chun leas na mac léinn a chur in ord tosaíochta agus le cuntasacht phoiblí a dhaingniú.

"Is riachtanach go gcuirfimid reachtaíocht nua-aimseartha i bhfeidhm a thacaíonn le sármhaitheas i rialachas in institiúidí ardoideachais, ag cruthú timpeallachta inar féidir leis an earnáil ardoideachais borradh agus a hacmhainn a bhaint amach go hiomlán."

Príomhphrionsabail na reachtaíochta molta

Léirigh an tAire na príomhróil agus na príomhfhreagrachtaí a aithníodh sna tograí reachtúla don Choimisiún Ardoideachais atá beartaithe, lena n-áirítear:

• Leasanna na mac léinn a chur chun cinn agus a chosaint;

• Cáil na hearnála ardoideachais a choinneáil agus a fheabhsú, a cáil idirnáisiúnta san áireamh;

• Institiúidí ardoideachais a chur chun cinn agus a thacú maidir le barrfheabhas a bhaint amach san oideachas, san fhoghlaim agus i dtaighde san ardoideachas;

• Comhionannas rochtana agus deiseanna san ardoideachas a chur chun cinn; agus

• Creat cuimsitheach rialachais a chur ar fáil chun infheistíocht an Stáit a chosaint san earnáil agus chun trédhearcacht a chinntiú ó Institiúidí Ard-Oideachais maidir leis an gcistiú sin.

Beidh ról lárnach ag an gCoimisiún, in éineacht leis an Roinn Oideachais agus Scileanna, maidir le straitéis náisiúnta a fhorbairt don ardoideachas agus do thaighde ardoideachais.

Cumhachtaí rialála agus saoirse acadúil a chosaint

Cuspóir lárnach den chur chuige reachtach atá beartaithe ná a chinntiú go bhfuil bonn reachtúil láidir agus soiléir ag an gCoimisiún um Ard-Oideachas i dtéarmaí a fhreagrachtaí rialála maidir le rialachas agus feidhmíocht an chórais ardoideachais a mhaoirsiú agus cuntasacht phoiblí a chinntiú.

Níl aon impleachtaí ag tograí an Aire ar phrionsabal ríthábhachtach na saoirse acadúla atá cosanta go hiomlán ag an gcreat reachtaíochta reatha don ardoideachas.

Samhail nua rialála don Ardoideachas

Sonraítear sa tuarascáil comhairliúcháin a foilsíodh taobh leis na tograí reachtacha na saincheisteanna a d’ardaigh na geallsealbhóirí le linn an phróisis chomhairliúcháin fhairsing a cuireadh i gcrích agus na leasuithe beartaithe á bhforbairt. Cuimsíonn sé freisin measúnú na Roinne Oideachais agus Scileanna ar na saincheisteanna iomadúla a ardaíodh le linn an phróisis chomhairliúcháin.

Léiríonn an freagra na buntáistí agus an luach a bhaineann le samhail nua chothrom rialála a chuimsíonn:

-        rialachas inmheánach láidir agus éifeachtach in Institiúidí Ardoideachais;

-        cinntiú go bhfuil na cumhachtaí dlíthiúla riachtanacha ag an gCoimisiún um Ard-Oideachas a chuirfidh taca faoina phríomhról agus a phríomhfhreagrachtaí rialála a chomhlíonadh; agus

-        trédhearcacht agus cuntasacht phoiblí na nInstitiúidí Ardoideachais a chinntiú.

Maoirseacht rialáilte ar sholáthraithe príobháideacha agus neamhbhrabúsacha AO

Athchóiriú suntasach a shamhlaítear i dtograí reachtacha an Aire is ea freagracht a thabhairt don Choimisiún um Ard-Oideachas chun maoirseacht a dhéanamh, i ndlúthchomhar le Dearbhú Cáilíochta agus Cáilíochtaí Éireann (QQI), ar rialachas agus ar fheidhmíocht soláthróirí príobháideacha agus neamhbhrabúis ardoideachais, chomh maith. le hInstitiúidí Ardoideachais atá maoinithe go poiblí.

Comhairliúchán Breise

Tá an tAire ag cur tús le comhairliúchán breise ar a moltaí reachtúla agus ar an tsamhail rialála atá leagtha amach sa tuarascáil comhairliúcháin (féach tuilleadh thíos).

Ag an am céanna leis seo, tá an Roinn Oideachais agus Scileanna ag tosú ar Scéim Ghinearálta Bhille an Choimisiúin um Ard-Oideachas a ullmhú lena cheadú ag an Rialtas chun an Bille a dhréachtú níos déanaí i mbliana.

Dúirt an tAire: Is í an aidhm atá le Ráiteas Straitéise 2019-2021 na Roinne Oideachais agus Scileanna caighdeáin den scoth a bhaint amach maidir le rialachas, cuntasacht, feidhmíocht agus cáilíocht an oideachais threasaigh in Éirinn. Ní mór dúinn a chinntiú go bhfuil ár bpríomhghníomhaireachtaí ullmhaithe agus cumhachtaithe chun na spriocanna seo a bhaint amach agus go mbíonn na hacmhainní cuí acu lena dhéanamh.

“Ó bunaíodh é faoi Acht 1971, tá ról ríthábhachtach ag an ÚAO i bhforbairt na hearnála ardoideachais. Seachadfar tríd an reachtaíocht atá beartaithe an creat reachtúil riachtanach don ÚAO - a dhéanfar a athbhunú mar an Coimisiún um Ard-Oideachas - chun tacú le seachadadh earnáil ardoideachais den scoth in Éirinn, le hinstitiúidí ardoideachais den scoth atá aitheanta go hidirnáisiúnta, atá inrochtana ag cách agus ina gcuirtear luach leis an bhfoghlaimeoir. ”

CRÍOCH 

Nótaí d’Eagarthóirí

An Próiseas Comhairliúcháin

Chuir an tAire tús le próiseas comhairliúcháin maidir le hathchóiriú agus nuashonrú Acht an ÚAO, 1971 i mí Iúil 2018 agus d’óstáil sé fóram comhairliúcháin i mí na Samhna 2018 as ar eascair forbairt: -

-        na moltaí reachtaíochta comhaontaithe a d’fhógair an Rialtas inniu; agus

-        an tuairisc chomhairliúcháin, ina gcuimsítear freagra na Roinne Oideachais agus Scileanna ar na saincheisteanna iomadúla a ardaíodh le linn an phróisis chomhairliúcháin chomh maith le léargas mionsonraithe ar an tsamhail nua rialála atá molta don ardoideachas.

Tá an tAire ag cur fáilte roimh thuairimí ar:-

-        Moltaí reachtacha maidir le hAthchóiriú Acht an Údaráis um Ard-Oideachas, 1971. Is féidir é seo a fháil ag an nasc seo a leanas: https://www.education.ie/ga/An-Córas-Oideachais/Ardoideachas/Achoimre-ar-na-tograi-reachtacha-dathchoiriu-acht-an-Udarais-um-ard-oideachas-1971.pdf 

-        Tuarascáil Chomhairliúcháin agus Freagra ón Roinn Oideachais agus Scileanna. Is féidir é seo a fháil ag an nasc seo a leanas: https://www.education.ie/ga/An-Córas-Oideachais/Ardoideachas/Athchoiriu-Reachtaiochta-Acht-an-Udarais-um-Ard-Oideachais-1971-tuarascail.pdf 

Is féidir tuilleadh sonraí ar an gcéad chéim eile den phróiseas comhairliúcháin a fháil ag an nasc seo a leanas: https://www.education.ie/ga/An-Córas-Oideachais/Ardoideachas/Uasdatu-acht-an-udarais-um-ardoideachas-1971-proiseas-comhairliuchain.pdf 

Is é an dáta deiridh chun aighneachtaí a chur isteach chuig an heconsultation@education.gov.ie 30 Meán Fómhair 2019