05 Feabhra, 2018 - Seolann an tAire Bruton Tuarascáil an Phríomhchigire

Sheol an tAire BrutonTuarascáíl an Phríomhchigire inniu ó Chigireacht na Roinne Oideachais agus Scileanna. Tugann an Tuarascáil achoimre ar na torthaí ó nach mór 5,000 cigireacht i scoileanna agus i lárionaid oideachais sa tréimhse Eanáir 2013 go Meitheamh 2016. Tá achoimre ar fáil sa Tuarascáil freisin ar chigireachtaí ar an soláthar luathbhlianta a rinneadh i 2015 agus 2016.

Tá sé mar uaillmhian ag an Aire Bruton seirbhís oideachais agus oiliúna na hÉireann a bheith ar an gceann is fearr san Eoraip faoi 2026. Léirigh staidéir shuntasacha idirnáisiúnta le déanaí an téagar a bhaineann le córas oideachais na hÉireann. Tá daltaí 15-bliana d’aois na hÉireann i measc na ndaltaí is fearr i dtíortha OECD sa léitheoireacht agus tá siad os cionn an mheáin sa mhatamaitic agus san eolaíocht.  Tá ár ndaltaí bunscoile ar na daltaí is fearr san Eoraip sa léitheoireacht agus sa mhatamaitic. Tá ról lárnach ag an gCigireacht chun cuidiú le scoileanna na caighdeáin den scoth atá á fheiceáil againn i scoileanna a sholáthar.

Roinnt de na príomhthorthaí ó Thuarascáil an Phríomhchigire:

Cáilíocht Fhoriomlán an Teagaisc

  • Bunscoileanna: Bhí cáilíoct an teagaisc i mbunscoileanna ar chaighdeán ard i gcoitinne. Measadh í a bheith go maith nó go han-mhaith in idir 88% agus 94% de scoileanna a ndearnadh cigireacht orthu trí Mheastóireacht Scoile Uile (MSU). Léiríonn sé seo feabhas ar Thuarascáil an Phríomhchigire 2010-2012 ina raibh cáilíocht an teagaisc go maith nó níos fearr in os cionn 86% de na cigireachtaí uile.
  • Iar-Bhunscoileanna: Déanann an tuarascáil cur síos ar chinntí an-dearfacha d’iar-bhunscoileanna. Measadh cáilíocht fhoriomlán an teagaisc in iar-bhunscoileanna a bheith go maith nó níos fearr in idir 88% agus 94% de cheachtanna. Bhí cáilíocht na foghlama go maith nó níos fearr in idir 85% go 91% de cheachtanna ar tugadh cuairt orthu, ag brath ar an tsamhail chigireachta a bhí in úsáid. Bhí sé seo níos fearr ná i dtuarascáil 2010-2012 inar tuairiscíodh cáilíocht na foghlama a bheith sásúil nó níos fearr in idir 82% agus 84% de cheachtanna.
  • Ag an mbunleibhéal agus ag an iar-bhunleibhéal araon thug cigirí faoi deara, cé go raibh caighdeán an teagaisc agus na foghlama ar an iomlán go maith nó níos fearr, gur mó ceacht a bhí “go maith” seachas “go han-mhaith”.

Teagasc an Bhéarla

  • Bunscoileanna: Tá feabhas tagtha ar cháilíocht theagaisc agus foghlama an Bhéarla i mbunscoileanna. Bhí cáilíocht an teagaisc agus na foghlama go maith nó níos fearr i 93% de bhunscoileanna ina ndearnadh Meastóireacht Scoile Uile i gcomparáid le 89% de scoileanna i 2010-2012. Tuairiscigh cigirí go raibh na modhanna teagaisc níos lú ná sásúil i 12% de na ceachtanna Béarla a scrúdaíodh i gcigireachtaí gan réamhfhógra (teagmhasacha).
  • Iar-Bhunscoileanna: Fuarthas go raibh foghlaim an Bhéarla go maith nó go han-mhaith in 83% de na ceachtanna a breathnaíodh i rith Cigireachtaí Ábhair ar Bhéarla. Tá sé seo ar aon dul nach mór lena raibh i dtuarascáil 2010-2012, cé gur luaigh Cigirí go raibh gá le pleanáil níos fearr do cheachtanna agus níos mó éagúlachta in ábhar na gceachtanna. Chuir cigirí in iúl go rabhadar imníoch faoi cháilíocht fhoriomlán na foghlama a bheith níos lú ná sásúil i 17% de cheachtanna Béarla.

Teagasc na Matamaitice

  • Bunscoileanna: Léiríodh cáilíocht an teagaisc agus na foghlama sa Mhatamaitic a bheith sásúil nó níos fearr i 96% de scoileanna le linn MSU i gcomparáid le 92% i dtuarascáil 2010-2012.
  • Iar-Bhunscoileanna: Tá na torthaí foriomlán ó Chigireachtaí dearfach den chuid is mó. Léiríonn na sonraí ó 2013-2016 go raibh an fhoghlaim go maith nó níos fearr in 88% de na ceachtanna i gCigireachtaí Ábhair na Matamaitice, méadú suntasach i gcomparáid le 2010-2012 mar a raibh cáilíocht na foghlama go maith nó níos fearr i 74% de cheachtanna. Measadh, áfach, go raibh na modhanna teagaisc níos lú ná sásúil i 15% de na ceachtannna matamaitice a ndearnadh cigireacht gan réamhfhógra (teagmhasach) orthu.

Teagasc na Gaeilge

  • Léiríonn an tuarascáil ábhair imní faoi theagasc na Gaeilge ag an dá leibhéal. Tá na caighdeáin sa Ghaeilge níos ísle ná mar atá caighdeáin an Bhéarla agus na Matamaitice.
  • Bunscoileanna: Lean cáilíocht theagasc na Gaeilge móran mar an gcéanna thar na tréimhse mar sa tréimhse 2010-2012 thuairiscigh Cigirí go raibh gá le feabhsuithe sa réimse seo. Bhí cáilíocht na foghlama go maith nó níos fearr i 74% de cheachtanna i gcigireachtaí teagmhasacha (gan réamhfhógra) agus measadh an fhoghlaim a bheith míshásúil i 26% de na ceachtanna.
  • Iar-Bhunscoileanna: Leanann na dúshláin ag an iar-bhunleibhéal cé go raibh feabhas le feiceáil i gcáilíocht fhoghlama na ndaltaí sa Ghaeilge i gCigireachtaí Ábhair ó foilsíodh Tuarascáíl an Phríomhchigire cheana. Sna cigireachtaí Ábhair measadh go raibh cáilíocht na foghlama ag daltaí sásúil nó níos fearr i 68% de na ceachtanna i 2010-12, agus d’fheabhsaigh sé seo go 79% i 2013-16. Thug cigirí faoi deara freisin go raibh céatadán níos airde ceachtanna (suas go 10%) a bhí go han-mhaith agus laghdú ar aon dul leis seo ar chéatadán na gceachtanna inar measadh iad a bheith míshásúil.
  • Bhí céatadan na gceachtanna i gCigireachtaí Ábhair na Gaeilge ar measadh an fhoghlaim a bheith go han-mhaith ag 28% (i gcomparáid le 34% sa Bhéarla agus 41% sa Mhatamaitic). Mar aon leis sin, i 21% de na ceactanna a breathnaíodh i gCigireachtaí Ábhair na Gaeilge, bhí an fhoghlaim níos lú ná sásúil.

Boird Bhainistíochta

  • Bunscoileanna: Bhí cáilíocht na bainistíochta go maith nó níos fearr in 89%-90% de na scoileanna ina ndearnadh Meastóireachtaí Scoile Uile. Tá mionlach Bord Bainistíochta a mbíonn sé dúshlánach orthu tascanna casta a bhainistiú, amhail gearáin ó thuismitheoirí a láimhseáil agus ceannaireacht a sholáthar nuair nach mbíonn na caighdeáin sásúil sa scoil. Luadh sa tuarascáil go bhféadfaí forbairt ghairmiúil níos fearr a sholáthar do Bhoird Bhainistíochta (deonacha den chuid is mó) chun dul i ngleic le tascanna casta.
  • Iar-Bhunscoileanna: Bhí cáilíocht na bainistíochta go maith nó níos fearr i 91% de na hiar-bhunscoileanna ina ndearnadh meastóireachtaí scoile uile.

Ceannaireacht Scoile

  • Bunscoileanna: Leanann cáilíocht oibre na ceannaireachta scoile ar chaighdeán atá go maith nó go han-mhaith. Bhí céatadán na scoileanna ina raibh cáilíocht oibre na bainistíochta ionscoile níos lú ná sásúil idir 11% agus 15% sa tuarascáil seo i gcomparáid le18% i dTuarascáil an Phríomhchigire ó 2010-2012.
  • Iar-Bhunscoileanna: Ba léir do chigirí go raibh bainistíocht shinsearach éifeachtach i bhformhór na scoileanna ina ndearnadh cigireachtaí.

Frithbhulaíocht

  • Léiríonn ceistneoirí na dtuismitheoirí go bhfuil iompar na ndaltaí i bhformhór na scoileanna go han-mhaith agus go bhfuil córais bhainistíochta mhaithe i bhfeidhm.
  • Tá obair mhaith idir lámha ag scoileanna chun dul i ngleic leis an mbulaíocht agus tharla feabhas suntasach ón tuarscáil dheiridh maidir le céatadán na dtuismitheoirí agus na ndaltaí iar-bhunscoile a bhfuil muinín acu go bpléifidh an scoil go pras agus go héifeachtach leis an mbulaíocht.

Oideachas Speisialta

  • Bunscoileanna: Bhí cáilíocht fhoriomlán na tacaíochta do dhaltaí le riachtanais speisialta oideachais (RSO) go maith nó níos fearr in 89% de scoileanna ar tugadh cuairt orthu. Bhí ceistneoirí na ndaltaí agus na dtuismitheoirí an-dearfach freisin maidir lena dtuairimí faoin tacaíocht do RSO.
  • Iar-Bhunscoileanna: I 96% de cheachtanna a ndearnadh meastóireacht orthu le linn cigireachtaí ábhair agus a bhí dírithe ar an soláthar don Oideachas Speisialta, léiríodh cáilíocht an teagaisc a bheith go maith nó níos fearr.

Difreálú níos fear

  • Thug cigirí faoi deara ar na iomlán go bhféadfaí feabhas a chur ar an difreálú in ábhar na gceachtanna chun freastal ar raon riachtanas agus cumas foghlaimeoirí ag an mbunleibhéal agus ag an iar-bhunleibhéal araon.

Féinmheastóireacht scoile

  • Tá scoileanna tosaithe ag plé leis an bpróiseas féinmheastóireachta scoile (FMS) ina gcumhachtaítear ceannaireacht na scoile chun athbhreithniú a dhéanamh ar chaighdeáin agus ar obair na scoile agus réimsí don fheabhsúchán a aithint. Tá tiomantas na Cigireachta ann chun tacú leis an bhfeabhsúchán scoile agus tá raon tacaíochtaí curtha ar fáil chun cuidiú le scoileanna an FMS a leabú.

Agus an Tuarascáil á sheoladh aige, dúirt an tAire Bruton: “Fáiltím roimh chinntí na Tuarascála seo, a léiríonn go bhfuil feabhsuithe suntasacha déanta ag scoileanna i mbeagnach gach réimse. Is mian liom tréaslú le múinteoirí agus le ceannaireacht scoileanna lena mbaineann an dul chun cinn seo agus buíochas a ghabháil leo dá ndúthracht oibre agus dá ndíograis. Is mian liom mo bhuíochas a chur in iúl don Chigireacht freisin, mar baineann an rath ríthábhachtach seo leo siúd chomh maith agus iad mar na príomhpháirtithe a dheimhníonn go mbímid de shíor ag féinmheastóireacht agus ag feabhsú.

“Ár ndóigh, léiríonn an Tuarascáil réimsí ina bhfuil gá le roinnt feabhsuithe. Is eolas an-úsáideach é seo. Más mian linn go mbeimid ar an gcóras oideachais is fearr san Eoraip, is gá dúinn a bheith ag breathnú ar na láidreachtaí agus na laigí atá againn agus a bheith ag feabhsú de shíor. Tá athruithe ag tarlú cheana féin chun dul i ngleic le roinnt de na réimsí ina n-aithnítear gur gá iad a fheabhsú ach beidh mé ag iarradh ar na príomhghníomhaireachtaí laistigh de mo Roinn breathnú go cúramach ar na léargais atá bailithe ag an Tuarascáil seo agus gníomhú de réir mar is gá.”

Agus an Tuarascáil á fhoilsiú aige, dúirt an Príomhchigire, an Dochtúir Harold Hislop : “Léiríonn ár gcigireachtaí go bhfuil a lán láidreachtaí ag baint le córas oideachais na hÉireann ag leibhéil na luathbhlianta, an bhunoideachais agus an iar-bhunoideachais. Is ábhar misnigh a bheith ábalta tuairisciú go dearfach ar cheannaireacht éifeachtach, ar dhea-theagasc agus ar fhoghlaim ardcháilíochta do dhaoine óga. Cruthaíonn a leithéid bonn láidir ar ar féidir réamhscoileanna agus scoileanna níos fearr fós a thógáil dár ndaoine óga.”

Nótaí d’Eagarthóirí

Tá na torthaí i dTuarascáil an Phríomhchigire: Eanáir 2013–Iúil 2016 bunaithe ar eolas a bailíodh le linn raon leathan cigireachtaí, lena n-áirítear:

  • Nach mór 240 cigireacht oideachas-dhírithe  sna luathbhlianta
  • Os cionn 800 meastóireacht   scoile-uile bunscoile agus os  cionn 250 iar-bhunscoile
  • Nach mór 1,500 Cigireacht Theagmhasach bunscoile agus os cionn 800 iar-bhunscoile
  • Cigireachtaí Téamacha ar phleanáil   agus ar shocrú spriocanna i 38 scoil  DEIS (20 bunscoil agus 18 n-iar-bhunscoil)
  • Breis agus 1,100 Cigireacht Ábhair agus 92  measúnú clár ag leibhéal iar-bhunscoile
  • Beagnach 38,000 ceistneoir dalta ag leibhéal bunscoile agus os cionn 41,000 ceistneoir dalta ag leibhéal iar-bhunscoile
  • Thart ar 51,000 ceistneoir tuismitheora, faoi rún, ag leibhéal bunscoile agus os cionn 26,000 ceistneoir tuismitheora, faoi rún, ag leibhéal iar-bhunscoile.

CRÍOCH