15 Meán Fómhair, 2016 - Plean Gníomh um Oideachas á sheoladh ag an Rialtas atá dírithe ar an tseirbhís oideachais is fearr san Eoraip a chur ar fáil

Na céadta bearta le cur i ngníomh a dhíríonn go háirithe ar mhíbhuntáiste, scileanna agus feabhsú leanúnach sa tseirbhís oideachais

Sna struchtúir nua um chur i ngníomh beidh tuairiscí ar dhul chun cinn agus plean nuashonraithe a fhoilseofar i dtosach gach bliana

Sheol an Rialtas an chéad Plean Gnímh um Oideachas faoi cheannas an Aire Risteárd de Bhriotún inniu (Déardaoin). Tá sé dírithe ar an tseirbhís oideachais is fearr san Eoraip a dhéanamh de sheirbhís oideachais agus oiliúna na hÉireann faoin mbliain 2026.

Tógfar an plean ar an tsamhail rathúil a thug an Plean Gnímh do Phoist, plean a ndearna an tAire de Bhriotún ceannródaíocht air agus é ina Aire Post. Go luath sa bhliain 2012 nuair a seoladh an Plean Gnímh do Phoist bhí ráta dífhostaíochta 15.1% sa tír seo; nuair a foilsíodh na figiúirí is déanaí bhí 190,000 post sa mbreis cruthaithe agus bhí an ráta dífhostaíochta tar éis titim go 8.3%.

Sa phlean seo a bhfuil Ráiteas Straitéise agus Plean Gnímh um Oideachais na Roinne Oideachais mar chuid de, mínítear na céadta beart agus fo-bheart a chuirfear i ngníomh thar an tréimhse 2016-2019 mar aon le línte ama agus freagracht cheannais shannta. Ní liosta iomlán de gach rud a dhéanfar é seo; i dtosach 2017 agus i ngach bliain ina dhiaidh sin foilseoimid Plean Gnímh um Oideachas nuashonraithe ina mbeidh tuilleadh beart a chuirfear i ngníomh sa bhliain sin. Mar chuid ríthábhachtach den bpróiseas foilseofar tuairiscí ráithiúla ar dhul chun cinn agus déanfar comhairliúchán le luchtanna leasa agus baill den Oireachtas go leanúnach.

Ar na bearta ceannteidil a fógraíodh mar chuid de phlean gnímh an lae inniu áirítear:

·  Míbhuntáiste - foilseofar plean DEIS nua uaillmhianach faoi dheireadh 2016 a dhéanfaidh ceannródaíocht ar chur chuige nua chun torthaí a bhaint amach; bainfidh scoileanna DEIS an meán náisiúnta maidir le leibhéil um fanacht ar scoil amach le linn an deich mbliain seo chugainn (méadú 9% ar a laghad); méadú 30% ar líon na scoláirí ó limistéir faoi mhíbhuntáiste ag freastal ar ardleibhéal; méadú faoi chúig ar chlúdach an chlár múinteoirí do scoileanna DEIS Na Blianta Dochreidte; méadú faoi shé ar chlúdach an chláir Cairde atá dírithe ar tacú le leanaí i dtrioblóid

·  Rogha ábhair - a áiríonn códú a chur i ngníomh go céimneach i  mbunscoileanna ó 2018, eolaíocht ríomhaireachta a mhúineadh mar ábhar Ardteistiméireachta agus próisis a chuireann isteach teagasc teangacha nua ar nós Madairínise ar an dara leibhéal agus feabhas a chur ar theagasc teangacha ag an dara leibhéal

·  Scileanna - a aithint go bhfuil an ‘cogadh um bhuanna’ ar cheann de na gnéithe is tábhachtaí i ndáil le poist a chruthú, dianbheart a fhorbairt agus a chur i ngníomh lena n-áirítear 100 scéim phrintíseachta agus 50 scéim oiliúna a mbeidh 50,000 clárúchán mar thoradh orthu idir seo agus 2020; méadú 25% ar rochtain ar thaithí oibre ag an ardleibhéal; méadú 25% ar fhoghlaim sholúbtha; plean oideachais fiontraíochta

·  Meabhairshláinte agus Folláine – cuirfear clár náisiúnta i ngníomh go céimneach chun tacú le cur i ngníomh na dTreoirlinte Folláine chuig gach bunscoil agus iarbhunscoil; Folláine a chur i ngníomh sa tSraith Shóisearach; an suirbhé ar Scileanna Beatha 2015 a fhoilsiú; eolas a chur ar fáil ar an tslí ina bhféadann scoileanna  freastal ar fholláine a gcuid scoláirí

·  Tuismitheoirí/Leanaí – a chinntiú go mbeidh guth an úsáideora i gcroílár an chórais trí Cairt do Thuismitheoirí agus Foghlaimeoirí a fhorbairt ar bhonn reachtúil

·  Costais – bearta nua chun dul i ngleic le costais scoileanna do thuismitheoirí. Áirítear air seo go bhfuil ar scoileanna riachtanais na dtuismitheoirí a ghlacadh san áireamh agus cinntí á ndéanamh acu a imríonn tionchar airgeadais ar thuismitheoirí, ciorclán nua láidir chuig scoileanna maidir le costas éide scoile (a fhorbrófar le haird ar thuairimí tuismitheoirí,) agus maoiniú breise do scéimeanna iasacht leabhar de réir mar atá acmhainní ar fáil 

·  Ceannaireacht – meantóireacht níos fearr do phríomhoidí scoile nuacheaptha, seirbhís chóitseála do phríomhoidí scoile i mbun poist, agus cáilíocht iarchéime do dhaoine atá ag tnúth le bheith ina bpríomhoidí scoile

·  Feabhsú – breis is 366,000 uair d’fhorbairt ghairmiúil leanúnach do mhúinteoirí a chur ar fáil faoi 2017 (méadú 4.5% ar 2016); lárionad sármhaitheasa nua, tacaíochtaí atá ann cheana féin a chomhtháthú, tacú le feabhsú laistigh den scoil agus malartú piara, agus ciste sármhaitheas scoile chun tacú le nuálú

·  Riachtanais speisialta oideachais – Seirbhís Tacaíochta Cuimsithe nua a bhunú chun seirbhísí éagsúla a thabhairt le chéile d’fhonn tacaíocht níos fearr a thabhairt do leanaí ag a bhfuil riachtanais speisialta oideachais

·  Clár tógála scoile – dírithe ar bhreis is 60,000 áit scoile breise buan a sheachadadh, 300 méadú ar scoileanna agus 14 scoil nua a thógáil faoi 2012 

·  Oideachas Múinteoirí – Glaoch iomaíoch a chur amach chun rochtain ar oideachas múinteoirí a mhéadú do mhic léinn ó bhaill de phobal Taistealaithe na hÉireann, mic léinn faoi mhíchumais agus mic léinn ó ghrúpaí agus pobail shóch-eacnamaíochta faoi ghannionadaíocht

·  Gaeltacht – Straitéis oideachais don nGaeltacht a fhoilsiú agus a chur i bhfeidhm

 Agus an Plean Gnímh seo á ullmhú chuaigh an tAire Oideachais i dteagmháil le 125 eagraíocht luchtanna leasa agus le baill den Oireachtas. Lena chois sin fuair sé iomlán 600 aighneacht ar tháinig mórán díobh ón bpobal.  Cuirfidh an tAire an Plean Gnímh ar aghaidh chuig Coiste Tithe an Oireachtais ar mhaithe le tuilleadh comhairliúcháin sula nglacfar go foirmiúil leis mar Ráiteas Straitéise na Roinne.    Tá an tAire ag súil le tuilleadh teagmhála leis an gcoiste. 

Seoladh an plean inniu i Scoil Naomh Bríd Chlochar an Choim.  Scoil DEIS banda a hAon is ea Scoil Naomh Bríd.  Tá an pobal scoile fuinniúil seo suite i gcroílár na Líbirtí.  Tá stair fhada ag an scoil seo maidir le saothrú chun dul i ngleic le míbhuntáistí oideachais ó bunaíodh í sa bhliain 1887.  Is ceann de phríomhchrann taca an phlean é oibriú chun dul i ngleic le míbhuntáiste oideachais. 

Dúirt an Taoiseach:

“Is é an phríomhthosaíocht atá ag an rialtas seo ná ár n-eacnamaíocht a chosaint agus í a úsáid chun saol ár bpobail a fheabhsú. Agus úsáid á baint againn as teimpléad rathúil an Phlean Ghnímh do Phoist tagann deis agus acmhainn chuig gach teach, gach scoláire, gach oideoir mar thoradh ar an bPlean Gnímh um Oideachas. Féachann sé leis an Córas Oideachais is fearr san Eoraip a dhéanamh de Chóras Oideachais na hÉireann. Is é seo an tslí ina gcinntímid comhionannas deiseanna, rath, dóchas agus ina scriosaimid cúrsa an mhíbhuntáiste.   Is cúis áthais dom an Plean seo a sheoladh leis an Aire de Briotún agus leis an Aire Ó hAileagáin agus táim ag súil le tuairiscí ar dhul chun cinn a fháil go rialta faoin gcur i ngníomh.” 

Dúirt an tAire Oideachais agus Scileanna, Risteárd de Bhriotún TD:

“Is é an sprioc bhunúsach atá ag an Rialtas seo ná úsáid a bhaint as an rath eacnamaíoch atá orainn chun sochaí chothrom chóir atruach a dhéanamh. Is iad oideachas agus oiliúint nuálach den scoth an croí ar chóir do lánsástacht phearsanta, sochaí chothrom chóir agus náisiún rathúil brath air.    Tá siad ríthábhachtach chun rath eacnamaíoch a bhuanú agus chun pobal láidir a dhéanamh den rath eacnamaíoch. Is é ár mian sa Phlean Gnímh um Oideachas ná an tseirbhís oideachais agus oiliúna is fearr san Eoraip a dhéanamh anseo in Éirinn. Ciallaíonn sé seo go mbeidh ar ár gcumas deiseanna níos fearr a chur ar fáil do bhreis daoine ó ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste. Lena chois sin is féidir linn níos mó post inbhuanaithe a bhfuil tuarastal maith ag gabháil leo a chruthú.

“Ó thaobh ár gcuid uaillmhianta de, sa phlean seo tá sainbhearta chun torthaí a sheachadadh atá ag teacht leo, thar gach réimse den tseirbhís oideachais. Tá na bearta dírithe ar feabhas a chur ar thorthaí d’fhoghlaimeoirí atá ag brath ar an tseirbhís, ar chúrsa an mhíbhuntáiste a bhriseadh, ar thacú le múinteoirí agus institiúidí feabhas a chur orthu féin gan stad gan staonadh, ar naisc níos fearr a dhéanamh idir oideachas agus an pobal i gcoitinne agus ar fheabhas a chur ar ár gcuid córas a bhfuilimid ag brath orthu chun na rudaí seo go léir a sheachadadh.”

“Ní thiocfaidh an réiteach thar oíche, ach imreofar tionchar buan dearfach ar earnáil oideachais agus oiliúna na hÉireann mar thoradh ar na céadta beart agus fo-bheart sa Phlean Gnímh a gcur i bhfeidhm. Toradh carnach a bheidh ann.” 

“Creidim gur féidir linn oibriú as láimh a chéile leis na daoine ar fad a oibríonn sa tseirbhís oideachais agus oiliúna chun an tseirbhís is fearr san Eoraip a dhéanamh le chéile agus chun torthaí a bhaint amach san obair ar na spriocanna atá curtha againn dúinn féin mar thír.”

Dúirt an tAire Stáit ag an Roinn Oideachais agus Scileanna, Seán Ó hAileagáin TD:

“Mar Aire Oiliúna agus Scileanna tá baint fíor-láidir agam le saol an Bhreisoideachais agus Breisoiliúna.  Tá áthas orm go bhfuil ionadaíocht láidir á déanamh ar an réimse seo inár bPlean Gnímh um Oideachas agus gur cuid dhílis í de gach sprioc théamach atá ann.”

Chun tuilleadh eolais a fháil déan teagmháil le Preasoifig na Roinne Oideachais agus Scileanna:

01-8892304/2322

Críoch.

Nótaí chuig an Eagarthóir:

NB Ní doiciméad airgeadais ná doiciméad Buiséid é seo agus níl a leithéid beartaithe leis. Ráiteas ar uaillmhian an Rialtais ar fad é i leith na seirbhíse oideachais agus oiliúna agus is plean gnímh é ina mínítear conas mar a chuirfimid tús chun sin a bhaint amach. Seolfar an próiseas buiséid, mar is gnáth, i mí Dheireadh Fómhair seo chugainn ach déanfar athbhreithniú caipitil ina dhiaidh sin agus beidh an plean gnímh seo ag fothú isteach san athbhreithniú sin.

 Tá an Plean Gnímh um Oideachas 2016-2019 ar fáil anseo: http://www.education.ie/en/Publications/Corporate-Reports/Strategy-Statement/Department-of-Education-and-Skills-Strategy-Statement-2016-2019.pdf

Ciallaíonn a bheith chun tosaigh san Eoraip go bhfuil uaillmhian ann a bheith ar an gceann is fearr i dtaobh:

·        Leas a bhaint as an oideachas chun baic a bhaint atá roimh ghrúpaí atá i mbaol a n-eisiaimh

·        Eispéireas foghlama de réir na gcaighdeán Idirnáisiúnta is airde a chur ar fáil

·        Foghlaimeoirí i ngach aois agus de gach cumas a ullmhú chun páirt a ghlacadh agus rath a bhaint amach i ndomhan atá i mbun athraithe

·        A chur ar chumas na hÉireann a bheith chun tosaigh thar mórán réimsí éagsúla, idir eolaíocht, chultúir, fhiontair agus sa tseirbhís phoiblí

Is iad oideachas agus oiliúint nuálach den scoth an croí ar chóir do lánsástacht phearsanta, sochaí chothrom chóir agus náisiún rathúil brath air.   Tá siad ríthábhachtach chun rath eacnamaíoch a bhuanú agus chun pobal láidir a dhéanamh den rath eacnamaíoch.

Cosúil le cúrsaí poist, ní thagann réiteach thar oíche,  ach imreofar tionchar buan dearfach ar earnáil oideachais agus oiliúna na hÉireann mar thoradh ar na céadta beart agus fo-bheart sa Phlean Gnímh a gcur i bhfeidhm. Toradh carnach a bheidh ann.” 

Is é Ráiteas Straitéise Trí Bliana na Roinne Oideachais é an Plean Gnímh um Oideachas. Tá 139 mbeart mar aon leis na céadta fo-bheart sa Phlean Gnímh. Tá cúig sprioc curtha againn:

1.   Feabhas a chur ar an eispéireas foghlama agus rath na bhfoghlaimeoirí

2.   Feabhas a chur ar dhul chun cinn foghlaimeoirí atá i mbaol míbhuntáiste oideachais nó foghlaimeoirí a bhfuil riachtanais oideachais speisialta acu

3.   Cabhrú leo siúd a thugann seirbhísí oideachais feabhas a chur orthu féin go leanúnach

4.   Droichid níos láidre a thógáil idir oideachas agus an pobal i gcoitinne

5.   Feabhas a chur ar sheirbhísí náisiúnta pleanála agus tacaíochta

Roinnt samplaí ar a bheidh i gceist le torthaí rathúla:

-       Laghdú mór ar an mbearna i gcomparáid leis na gníomhaithe is fearr san Eoraip in uimhearthacht agus eolaíocht

-       Feabhas a chur i gcónaí ar na rátaí coinneála ag an dara leibhéal i scoileanna DEIS, ón ráta reatha arb é 82.7% go dtí an norm náisiúnta arb é 90.2% é i láthair na huaire, faoin mbliain 2025

-       Méadú 7 bpointe (coibhéis 30%) a bhaint amach ar a chion den grúpa scoláirí atá i mbaol míbhuntáise a leanann ar aghaidh chuig an Ardoideachas

-       An bhearna scileanna a laghdú go córasach atá i réimsí ina bhfuil géarghá le scileanna Ardoideachais trí sholáthar a dhéanamh do 50,000 áit uasoiliúna agus athoiliúna

-       Sruth láidir printíseachtaí agus cúrsaí oiliúna atá á dtacú ag fostóirí a fhorbairt a chuireann áiteanna ar fáil do 13,000 duine óg faoin mbliain 2020 i 100 réimse ghairme.

-       An rogha scoileanna atá ar fáil a leathnú gach bliain de réir na sprice go mbeidh 400 scoil il/neamh-chreidimh ar fáil faoin mbliain 2030.