30 Samhain, 2015 - Taighde NEPS ar éifeachtúlacht an chláir Cairde Buana nuair a sheachadtar i gcomhthéacs bunscoile in Éirinn é á lainseáil ag an Aire Oideachais agus Scileanna

De réir torthaí taighde a lainseáil an tAire Oideachais agus Scileanna, Jan O’Sullivan, T.D inniu, tá sé faighte amach go mbíonn éifeacht ag baint le clár atá ceaptha chun teacht aniar a chruthú agus an imní a mhaolú i measc páistí agus daoine óga, agus a bhfuil ardmholadh faighte aige go hidirnáisiúnta, nuair a chuireann múinteoirí ar fáil i mbunscoileanna na hÉireann é.

In 2012-2013 thug síceolaithe as an tSeirbhís Náisiúnta Síceolaíochta Oideachais (NEPS) oiliúint agus tacaíocht do mhúinteoirí bunscoile as 27 scoil ar fud na hÉireann ar mhaithe le clár 10-seachtaine a sheachadadh ar a dtugtar Cairde Buana.  Leis an gclár seo, múintear do pháistí, cé gur nádúrtha an rud é imní bheag a dhéanamh, gur den tábhacht é smaointe imníocha a shonrú agus a cheistiú más rud é nach bhfuil siad cuidiúil ná réalaíoch.  Sa chaoi chéanna, cuidíonn sé seo le páistí bheith misniúil agus triail a bhaint diaidh ar ndiaidh as rudaí a bheadh ina n-údar imní dóibh.  Scileanna atá oiriúnach don churaclam OSPS, atá mar chuid éigeantach den churaclam i mbunscoileanna na hÉireann, na scileanna ar fad a mhúintear.  De réir na síceolaithe oideachasúla, múintear na scileanna seo leis an gclár Cairde Buana agus feidhm  á baint as creatlach struchtúrtha a baineadh as an tSíceolaíocht Iompraíoch Chognaíoch a aithnítear mar chóir leighis éifeachtach in aghaidh na himní.

Léiríodh leis an taighde go raibh dea-thorthaí ar an gclár i gcás na bpáistí sa chiall go raibh feabhas tagtha ar a bhfolláine agus ar a dteacht aniar.  Tar éis dóibh na cláir a chur i gcrích, is fearr ar fad an meas a bhí ag na páistí orthu féin, ba mhó ar fad an muinín a bhí acu as a gcumas chun scileanna réitithe fadhbanna a úsáid chun dúshláin a shárú, agus ba mhó ar fad a bhraith siad caidreamh eatarthu féin agus a múinteoirí agus a bpiaraí sa scoil.

Fuarthas go raibh dea-thorthaí ann i gcás na bpáistí sa chiall go dtáinig maolú ar a leibhéal imní, go háirithe maidir le cásanna sóisialta, le scaradh ó thuismitheoirí/chúramóirí agus leis an gceann is fearr a fháil ar na gnáthchúiseanna eagla a bhíonn ar pháistí.  Ba léir go raibh leibhéal i bhfad níos lú imní ar pháistí soghonta tar éis dóibh an clár a chríochnú ná mar a bhí orthu roimh dóibh an clár a dhéanamh.

Cuid thábhachtach den obair choisctheach a dhéanann síceolaithe NEPS ia ea an teacht aniar a fhorbairt.  Léiríodh leis an taighde seo, nuair a oibríonn síceolaithe in éineacht le múinteoirí chun clár fianaise-bhunaithe a sheachadadh, go bhféadann sé seo bheith ina bhealach éifeachtach chun an dea-shláinte mheabhrach a chur chun cinn agus an teacht aniar a fhorbairt i measc páistí agus daoine óga.

Mhol an tAire go hard obair na foirne taighde Cairde Buana i NEPS agus ghabh sí buíochas ar leith leis na 60 múinteoir, agus leis na 709 dalta agus a dtuismitheoirí a thacaigh leis an staidéar mar nach bhféadfaí an staidéar seo a chur i gcrích ina n-éagmais.

Críoch

Nótaí d’Eagarthóirí

An clár Cairde Buana agus an Mheasúnacht a rinne NEPS air

  • Céard tá ann:Is éard tá sachlár Cairde Buana ná clár 10-seisiún iompraíoch cognaíoch atá ceaptha chun imní páistí a mhaolú agus teacht aniar mothúthánach a chur chun cinn. Féadann múinteoirí atá oilte agus tacaithe ag síceolaí é a sheachadadh go héifeachtach mar chlár oideachais.  Dírítear leis ar dhaltaí dar aois bunscoile sinsearaí.   

Cairde Buana measúnaithe go cuimsitheach le 19 bliain anuas agus is é an t-aon chlár amháin chun imní a chosc/cóireáil é atá formhuinithe ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte.

In Éirinn tá sé léirithe go bhfuil éifeacht ag baint le Cláir Cairde a sheachadadh i suíomhanna iar-bhunscoile i staidéar a rinneadh roimhe seo (NBSS/ NEPS/ SPHE Support Service 2012). 

Sa staidéar seo scrúdaítear an éifeachtacht atá ag baint leis an gclár Cairde Buana a sheachadadh do dhaltaí sna ranganna sinsearacha i mBunscoileanna na hÉireann (2014).

  • Cén fáth? Tá múinteoirí thar aon duine eile in ann idirghabháil a dhéanamh go luath le cláir choisctheacha shóisialta agus mothúchánacha.  Ceapadh an staidéar seo chun na measúnachtaí an-mhaithe idirnáisiúnta ar an gclár Cairde Buana, arna éascú ag múinteoirí,a mhacasamhlú i gcás páistí in Éirinn dar aois 9-13 bliana.   
  • Cé na daoine? Ghlac 27 bunscoil as gach áit in Éirinn páirt sa staidéar.  Áiríodh sa sampla scoileanna idir scoileanna DEIS, neamh-DHEIS, uirbeacha, tuaithe, measctha agus aon-inscne.  Ghlac 57 múinteoir agus 709 páiste dar aois 9-13 bliana páirt sa staidéar.
  • Dearadh & Modheolaíocht: Scrúdóidh sa staidéar seachadadh uilechoiteann rangsheomra an chláir.  Sannadhscoileanna do ghrúpa idirghabhála nó do riailghrúpa liostaithe.  D’oil síceolaithe ón tSeirbhís Náisiúnta Síceolaíochta Oideachais múinteoirí agus thacaigh siad leo chun an clár a sheachadadh.  Oileadh na múinteoirí idirghabhála i mí na Nollag 2013 agus sheachaid siad an clár don ghrúpa idirghabhála idir Eanáir agus Aibreán 2014. Oileadh na riailmhúinteoirí i Márta 2014 agus sheachaid siad an clár ó Aibreán go Meitheamh 2014.  Fuarthas sonraí cáilíochtúla agus cainníochtúla ó na rannpháirtithe go léir, óna múinteoirí agus óna dtuismitheoirí in Eanáir, Márta agus Meitheamh 2014.  Scrúdóidh sa staidéar iarmhairtí an chláir ar Imní, Féinchoincheap, Éifeachtúlacht chun Déileáil le Deacrachtaí agus Cóngas leis an Scoil (úsáideadh na trí cinn deiridh mar mharcálaithe den teacht aniar feabhsaithe).

Torthaí: 

  • Imní:Maolú a bhí suntasach go staitistiúil ar an imní a bhí ar na páistí de réir mar a rátáil na tuismitheoirí é agus ar shaghsanna sainiúla imní de réir mar a rátáil na páistí féin iad.  (Bhí leibhéil imní ardaithe go cliniciúil ar 17% den sampla roimh an gclár agus maolaíodh orthu siúd go dtí 6% den sampla tar éis an staidéir – fágann sin an figiúr tar éis an chláir go mór faoi bhun na rátaí leitheadúlachta a fuair an RCSI agus a fuarthas go hidirnáisiúnta).
  • Féinchoincheap:Méadú a bhí suntasach go staitistiúil ar fhéinchoincheap tar éis an chláir.  Is tábhachtach an toradh é seo i bhfianaise an staidéir GUI inar léiríodh go mbíonn claonadh ann go dtagann laghdú ar an bhféinchoincheap i measc an chohóirt aoise seo.  As an bhféinchoincheap chomh maith a thagann an teacht aniar agus an cumas chun teacht as an anachain).
  • Éifeachtúlacht chun Déileáil le Deacrachtaí: Méadú a bhí suntasach go staitistiúil ar an éifeachtúlacht chun déileáil le deacrachtaí.  (Léiriú é seo go mbíonn tuilleadh muiníne ag na páistí tar éis an chláir as a gcumas chun an anachain agus na dúshláin a sheasamh agus scileanna fadhb-réitithe á n-úsáid acu.  Is maith an táscaire an fhéinéifeachtúlacht de ghnáth ar an bhfadhb-réiteach)
  • Cóngas leis an Scoil: Méadú a bhí suntasach go staitistiúil ar an gcóngas leis an scoil.  (Fachtóir thábhachtach is ea an cóngas leis an scoil maidir le gafacht leis an bhfoghlaim agus le folláine shóisialta agus mothúchánach, agus tá gaol sonraithe idir é agus torthaí feabhsaithe acadúla agus laghdú i minicíocht na bulaíochta).
  • Léiríodh le sonraí cáilíochtúla gur mheasúnaigh na páistí, na tuismitheoirí agus na múinteoirí an clár Cairde Buana go han-dearfa.  Chuir na múinteoirí an clár i bhfeidhm go rathúil agus tháinig torthaí dearfa as do mhic léinn, torthaí ar ar áiríodh folláine fheabhsaithe mhothúchánach, scileanna níos fearrchun déileáil le deacrachtaí agus braistint bhreisithe den chóngas leis an scoil.

Conclúid: Is féidir an clár Cairde Buana a sheachadadh go héifeachtúil i gcomhthéacs Bhunscoileanna na hÉireann sa chaoi go dtagann méadú ar an teacht aniar agus maolú ar an imní dá bharr i measc na bpáistí bunscoile againn.

 

Nótaí d’Eagarthóirí

A Balanced Approach to Developing Literacy in the Early Years

Forléargas

Chuir NEPS rompu paca acmhainne do mhúinteoirí a fhorbairt i mbunscoileanna in Éirinn, ina mbeadh achoimre le fáil ar an taighde idirnáisiúnta agus ina léireofaí an dea-chleachtas i múineadh na litearthachta sna luathbhlianta.  Ceapadh an paca acmhainne mar mhodh chun tacú le haidhmeanna na Straitéise Náisiúnta Litearthachta. Tá sé i gceist go mbeadh an acmhainn seo ag ailíniú le Curaclam Teangacha na CNCM do pháistí ó na Naíonáin Shóisearacha go dtí an 2ú rang, a fhoilseofar go gairid, agus go mbeadh sé mar chomhlánú air.

Chuir NEPS rompu acmhainn a fhorbairt a bheadh le fáil in aisce ar shuíomh idirlín na ROS agus a bheadh inrochtana, acmhainn lena gcuirfí chun cinn an dea-chleachtas i múineadh na litearthachta sna luathbhlianta agus lena léireofaí an sármhaitheas agus é á chur i bhfeidhm i scoileanna agus pobail na hÉireann.

Is é an toradh mór atá ar an tionscadal ná go bhfuil treoir shubstaintiúil, chuimsitheach do mhúineadh na litearthachta sna luathbhlianta foilsithe ar shuíomh idirlín na Roinne Oideachais agus Scileanna.  Tá 33 gearrthóg físeáin mar chuid den acmhainn seo agus tá sé ceaptha sa chaoi gur féidir le múinteoirí rochtain ar eilimintí den acmhainn de réir mar a theastaíonn siad uathu agus naisc ar fáil le raon eile tacaíochtaí agus acmhainní.

Foinsí na hAcmhainne

Baineann ceann de na deacrachtaí a bhíonn roimh shíceolaithe oideachais atá ag obair le NEPS le freastal ar riachtanais páistí agus daoine óga a mheastar go bhfuil deacrachtaí litearthachta orthu.  Is gnách go n-aithnítear na páistí seo nuair atá siad ag teacht go dtí deireadh chéim na naíonán leis an oideachas.  Is minic a chuirtear tacaíocht foghlama ar fáil do na páistí seo ag an bpointe seo, chun tacú le forbairt a gcuid scileanna litearthachta más gá.  Sna blianta ina dhiaidh sin, faightear amach go bhfuil deacrachtaí dianseasmhacha litearthachta ar chuid de na páistí agus is minic a iarrtar measúnú aonair dóibh.  Tá fhios againn, áfach, gur féidir leis an dea-chleachtas is fearr i múineadh na litearthachta cabhrú chun deacrachtaí litearthachta den saghas sin a sheachaint nuair a chuirtear ar fáil sna luathbhlianta é.  Bhí sé mar dhúshlán mar sin bealach a aimsiú chun an scéal sin a chur in iúl agus an dea-chleachtas a roinnt le múinteoirí i scoileanna na hÉireann i mbealach a bhí inrochtana, spreagúil agus costas-éifeachtach.

An cur chuige a glacadh

Mar chéad chéim, rinne an fhoireann tionscadail (a bhí déanta suas de cheathrar síceolaithe de chuid NEPS) athbhreithniú ar an litríocht idirnáisiúnta faoi mhúineadh éifeachtach na litearthachta sna luathbhlianta i rith na 15 bliana anuas.  Baineadh úsáid as sin ansin mar bhunús chun treoir do mhúinteoirí a dhréachtú.  Bhí sé nuálach sa mhéid go raibh an acmhainn oiriúnaithe go sainiúil do chomhthéacs na hÉireann agus gur áiríodh ann gearrthóga iolracha físeáin den dea-chleachtas á chur i bhfeidhm thar raon leathan scoileanna agus gairmithe as raon seirbhísí gafa leis.

Rannpháirtíocht agus Comhoibriú

Bhí comhoibriú leanúnach idir cúigear síceolaithe de chuid NEPS agus cúig phobal bunscoile i gceist leis an tionscadal.  D’oibrigh na scoileanna in éineacht linn chun a gcuid cleachtas a fhorbairt agus chomhoibrigh siad i scannánú na ndea-chleachtas agus iad á gcur i bhfeidhm.  Áiríodh leis seo obair, ní amháin le múinteoirí ranga agus múinteoirí tacaíochta, ach le foireann idirchaidrimh baile-scoil-pobal, tuismitheoirí agus páistí.  Bhí rannpháirtíocht agus comhoibriú chomh maith le gairmithe as gníomhaireachtaí eile, an tSeirbhís um Fhorbairt Ghairmiúil do Mhúinteoirí, an Lárionad Oideachais áitiúil i Luimneach agus Seirbhís Forbartha na Leabharlanna.

Cén chaoi ar scaipeadh/comhroinneadh an obair? 

Scaipeadh an acmhainn trín é a lainseáil ar shuíomh idirlín na ROS, agus trín é a chur chun cinn ar na meáin shóisialta. Ina theannta sin, chuir baill den mheitheal litearthachta chun cinn é ag comhdhálacha lárnacha i rith mhí Mheán Fómhair, ar a n-áirítear na Comhdhálacha Bliantúla seo a leanas: Irish Learning Support Association (18.09.15), Right to Read Conference (23.09.15) agus Literacy Association of Ireland (25.09.15).  Tá fógráin agus bileoga eolais forbartha.  Tá coláistí oideachais múinteoirí agus cúrsaí ollscoile do shíceolaithe oideachais curtha ar an eolas chomh maith.

Féadann múinteoirí aonair an acmhainn a úsáid chun tacú lena gcuid oibre, ach tá sé oiriúnach chomh maith lena úsáid i bpróiseas féinmheasúnaithe na scoile agus in obair pobal de ghairmithe foghlama i scoileanna.   

Tá sé tar éis an bealach ina bhfreagraíonn NEPS ar dheacrachtaí litearthachta a bhunathrú chun feabhais trí chur go suntasach le cumas na scoileanna chun sármhúinteoireacht a sheachadadh sna luathbhlianta agus sa chaoi sin bac a chur leis na deacrachtaí litearthachta a thiocfadh chun cinn seachas sin.

Féadann síceolaithe NEPS anois dul i ngleic le deacrachtaí litearthachta

atá ag teacht chun cinn le scoil iomlán ar bhonn córasach.  Tá rochtain le fáil go furasta ag scoileanna ar an saineolas seo agus ní bhíonn orthu bheith ag brath ar shíceolaí aonair chun tacaíocht a sheachadadh.  Féadann scoil an acmhainn a úsáid (go háirithe laistigh de struchtúr pobail de ghairmithe foghlama).

Acmhainn atá an-chostas-éifeachtach atá sa táirge deiridh.  Ní raibh foireann bhreise ná costas suntasach breise i gceist lena fhorbairt.  Tá sé inrochtana ag:

www.education.ie/en/The-Department/Announcements/Balanced-Approach-to-Literacy-Development-in-the-Early-Years.html