An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

Department of Education and Science

 

Meastóireacht Scoile Uile

TUAIRISC

 

SN Leitir Mealláin

Leitir Mealláin, Contae na Gaillimhe

Uimhir rolla:20345W

 

Dáta na cigireachta: 23 Deireadh Fómhair 2009

 

 

 

 

Meastóireacht scoile uile

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

Cáilíocht na pleanála sa scoil

Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

 

 

 

Meastóireacht scoile uile

 

Rinneadh meastóireacht scoile uile ar SN Leitir Mealláin i mí Dheireadh Fómhair 2009. Léiríonn an tuairisc seo torthaí na meastóireachta agus déanann sí moltaí i leith tuilleadh forbartha ar obair na scoile. Dhírigh an mheastóireacht ar cháilíocht an teagaisc agus na foghlama sa Bhéarla, sa Ghaeilge, sa Mhatamaitic agus sa Cheol. Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce i scríbhinn; ní bhfuarthas freagra ón mbord.

 

 

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

 

Tá seachtar oidí ag feidhmiú sa scoil Ghaeltachta seo lonnaithe ar an gcósta ar Oileáin Gharumna i gcuan na Gaillimhe thart ar seasca kiloméadar siar ó chathair na Gaillimhe. Tá cáil ar an oileán de bharr a ghleoiteacht nádúrtha, gnaoiúlacht na ndaoine agus cultúr shaibhir Ghaeilge. Tá an scoil féin suite ar cholba thiar an oileáin, ardaithe os cionn na farraige móire faoi sciathán Cheann Golaime agus an túr, ar shuíomh atá spleodrach ó thaobh radharcra de, ach teoranta ó thaobh spáis clóis de. Meastar gur i 1888 a tógadh an bunfhoirgneamh atá ar shuíomh na scoile agus tógadh foirgneamh nua scoile ar an láthair i 2008, le trí sheomra ranga, seomra fóirne agus ionaid oibre do na seirbhísí tacaíochta foghlama, acmhainne, comhordaitheoir scoile baile agus cúntóir teanga, atá ag feidhmiú sa scoil faoi láthair. Déanadh seomra ilfhóinteach agus ionaid riaracháin as an sean fhoirgneamh. De bharr an cónascadh atá tar éis tarlú i mbliana le SN An Droim, (U.R.13528Q), tá seomra nua ranga maoinithe don scoil chun spás ranga a sholáthar don oide bhreise atá anois ar fhoireann na scoile. Baintear úsáid freisin as Halla Chomhair Chuigéal Teoranta atá lonnaithe trasna an bhóthair i gcomhar cluichíochta le linn doininne, agus chun cleachtadh a dhéanamh ar an gclár leathan sna h-ealaíona traidisiúnta agus sna h-amharcealaíona atá á reachtáil taobh istigh agus taobh amuigh d’amchlár na scoile. Bíonn comhpháirtíocht ag tuismitheoirí le heagraíochta cultúrtha agus forbartha áitiúla i maoiniú an chláir. Ta clós na scoile á chludach le tarmacadam faoi láthair, tá sé i gceist an clós a líniú agus a fheistiú i gcóir cluichí agus baintear úsáid chomh maith as cárr chlós agus féarach an tséipéil mar ionad súgradh do dhaltaí le linn dea-aimsire. Tá caoga naoi dalta ag freastal ar an scoil faoi láthair agus meastar go mbeidh na huimhreacha seasmhach go ceann cúpla bliain.

 

Léiríonn an tábla thíos eolas ginearálta ar fhoireann na scoile agus ar na daltaí a bhí cláraithe sa scoil nuair a bhí an mheastóireacht ar siúl:

 

 

Líon

Daltaí ar rolla na scoile

59

Ranganna príomhshrútha sa scoil

8

Múinteoir(í) ar fhoireann na scoile

7

Múinteoir(í) ranga príomhshrutha

4

Múinteoir(í) ag obair i bpoist tacaíochta( Roinnte)

3

Cúntóirí riachtanas speisialta

0

 

 

1.     Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

 

1.1   Sainspiorad misean nó fís na scoile

 

Cosúil le scoileanna uile na Gaeltachta faoi seo, tagann formhór daltaí na scoile ó theaghlaigh le Gaeilge agus is cainteoirí dúchasacha le saibhreas teanga iad formhór acu. Tagann céadatán daltaí chun na scoile freisin le Béarla amháin mar theanga cumarsáide agus is iondúil freisin go dtagann daltaí ó thíortha eile na hEorpa agus Mericeá, gurbh í an Bhéarla an teanga cumarsáide a chleachtann siad. Aithníonn an plean scoile an dualgas atá ar an scoil oideachas den scoth a chur ar gach dalta, cibé cén teanga teaghlaigh a chleachtaítear sa bhaile. Cé go gcothaíonn an meascán teanga go leor deacrachtaí don bhainistíocht agus don fhoireann scoile, eiríonn le formhór na ndaltaí Gaeilge líofa shaibhir a sealbhú roimh fhágáil na bunscoile dóibh  Is é misean na bpáirtithe scoile ná oideachas iomlán a sholáthar, in atmaisféar taitneamhach le cúnamh, tacaíocht agus cothrom na féinne do chách. Chuige sin dearbhaítear gur scoil chríostúil Chaitliceach í an scoil, ina dtabharfar aitheantas cóir do chreidimh agus traidisiúin eile, ina gcintítear seirbhís chuimsitheach fhorbarthach oideachais, a chuirfidh na daltaí chun cinn go h-intleachtúil, spioradálta, fisiciúil, agus cultúrtha, ionas go mbeidh siad ullmhaithe chun  deiseanna oideachais iar-bhunleibhéal a thapú ar bhun buacach. Dearbhaítear sa ráiteas misean go mbeidh an scoil ag comhoibriú sa chur chuige leis na tuismitheoirí agus déanann an scoil iarrachtaí fiúntacha faoi láthair na tuismitheoirí a cheangal le gníomhaíochtaí foghlama na ndaltaí.

 

1.2   An bord bainistíochta

 

Bíonn cruinnithe ag an mbord bainistíochta faoi chúig in aghaidh na bliana nó níos minice má bhíonn gá leis. Is athchóiriú scoile agus cónascadh fiúntach a chinntiú le SN An Droim na príomh aidhmeanna a bhí ag an mbord ó thús na bliana scoile seo. Tá deonú fáighte acu chun seomra ranga bhreise a chur leis an scoil agus tá súil acu go mbeidh conraitheoirí ar an suíomh roimh dheireadh na bliana. Tá an bórd tofa faoi rialacháin na Roinne Oideachais agus Eolaíochta ach is gá anois bord bainistíochta nua a thoghadh de bharr an cónascadh le scoil an Droma. Is cleachtas don bhord clár oibre a cheapadh i gcómhair a dtréimhse feidhme agus bhí 13 sprioc oibre leagtha amach ag an mbord reatha don tréimhse 2009/10. Is fiú na spriocanna nach bhfuil bainte amach ag an mbord reatha a aistriú chuig an bord nua nuair is ann dóibh. Gníomhaíonn an bord go hiomlán trí Ghaeilge, coinnítear smacht ar chaiteachas agus bhí miontuairiscí cruinnithe agus cuntas airgid ar fáil don chigireacht seo. Is bórd fuinniúil éifeachtúil é seo mar a bhfuil léirithe sna forbairtí éagsúla ata tugtha chun críche acu le blianta beaga anuas. Glacann an bord leis na freagrachtaí atá leagtha orthu agus tá ráiteas polasaithe acu anois ar raon leathan de bheartais scoile. Is gá don bhord uasdátú a dhéanamh ar chuid de na polasaithe de bharr na tuairisce seo, chomh maith le hathruithe reachtaíochta agus cleachtais le blianta anuas. Is fiú plean ar pheideolaíocht scoile a chruthú san ath-bhreithniú chomh maith le sainiú a dhéanamh ar an gcur chuige idirdhealaithe a úsáidtear sa teagasc agus foghlaim. Is fiú freisin athbhreithniú a dhéanamh ar na polasaithe ionrollaithe agus athrú scoile chomh maith le plean forbartha scileanna bainistíochta agus foirne a cheapadh. Tá gá freisin le plean dírithe ar mhír 9 (h) den Acht um Oideachais (1998). Is cóir teagmháil a dhéanamh leis an ionad teanga áitiúil atá urraithe ag Údarás na Gaeltachta ar an oileán, chomh maith leis na heagraíochta eile leasmhara Gaeltachta chun comhaontú a dhéanamh sa phlean ar mhisean Gaeltachta na scoile. Pléadh leis an mbord na bealaigh éagsúla chun úinéaracht don phlean nua a roinnt leis na tuismitheoirí chomh maith leis na nósanna coitianta chuige sin.   

 

1.3 Bainistíocht inscoile

 

Tá raon leathan seirbhísí ar fáil sa scoil agus déantar bainistíocht éifeachtach orthu. Tá an príomhoide feidhmiúil agus éifeachtúil i mbun forbartha agus feidhme agus faighean sí cabhair proifisiúnta gairmiúil ón bhfoireann scoile trí chéile. Tá an ceathrar oidí ranga inniúil i mbun oibre agus tugann na hoidí tacaíochta foghlama, acmhainne agus an comhordaitheoir scoile baile cabhair tioncharach ag maolú deacrachtaí foghlama na ndaltaí agus ag cothú féin mhuiníne agus ionnús daltaí a thagann faoina gcúram. Is inmholta freisin an tacaíocht a thugann an rúnaí, an cúntóir ranga agus an fhoireann glantachán do ghníomhaíochtaí na scoile i gcoitinne. Tá ranganna naonán le chéile, rang a haon agus  dó mar ghrúpa faoi stiúir an leasphríomhoide,  ranganna trí, ceathair faoi chúram an oide comhnasctha agus ranganna cúig agus sé faoi chúram an phríomhoide. Cinntíonn siad uile go mbíonnn atmaisféar suáilceach sábháilte sa scoil, cleachtaítear dea-mhódhanna múinte, úsáidtear fearas agus bogábhar tacaíochta go rialta agus tá beartais chun breis úsáide a bhaint as teicneolaíocht an oideachais á chur le chéile faoi láthair. Bíonn féilire gníomhach d’imeachtaí ionscoile agus seach scoile ar siúl le linn na bliana chomh maith le bheith rannpháirteach in obair thionscadail curaclaim. Moltar na hoidí as ucht a ndíogras agus proifisiúntacht ag iarraidh úinéaracht a ghlacadh ar chur chuige agus caighdeáin oideachais na scoile. Tá moladh tuillte freisin as ucht a gcuid dea-iarrachtaí ardú a chothú i gcaighdeáin na litearthachta agus san uimhreas faoin scéim DEIS le blianta beaga anuas agus dearbhaítear go bhfuil ag éirí leo sa bhfeachtas sin.

 

1.4 Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

 

Dhearbhaigh an bord bainistíochta agus ionadaithe na dtuismitheoirí a sástacht le héifeacht agus proifisiúntacht na n-oidí agus le feidhmiú na scoile i gcoitinne ag na réamhchomhdhálacha don tuairisc seo. Is dea-theist ar an gcaidrimh áitiúil idir na páirtíthe nach bhfuil aon mhór fhiacha sa cheantar tar éis na hinfheistíochta ollmhór atá déanta sa scoil agus sa timpeallacht le blianta beaga anuas. Coinnítear an foirgneamh maisithe agus glan taobh istigh agus taobh amuigh agus maisítear na seomraí uile agus pasáiste na scoile go tarraingteach le torthaí na hoibre. Is fiú breis úsáide a bhaint as infheistíocht teicneolaíochta na scoile trí nuachtlitir tréimhsiúil a sholáthar don phobal ina léirítear gníomhaíochtaí áitiúla agus scoile. B’fhiú freisin nasc leictreonach a chothú le scoileanna eile ar oileáin i gcéin agus i gcóngar chomh maith le scoileanna Gaeltachta, Galltachta agus ar an Mór-roinn.

 

1.5 Bainistíocht daltaí

 

Tugadh suntas don ghaol oscailte cineálta idir na páirtithe scoile. Déanann caoga naoi dalta freastal ar an scoil faoi láthair agus úsáideann oidí agus daltaí céad ainmneacha lena chéile ina gcomhchaidrimh. Cé go mbíonn an tinreamh go maith i gcoitinne is gá beartais ar leith a chlárú chun tinrimh líon beaga daltaí a fheabhsú. Is annamh ar gá don fhoireann dul i muiníne an cód smachta sa scoil agus is iondúil go dtugann na daltaí sinsearacha aire chineálta do na daltaí soiseareacha sna himeachtaí scoile.

 

 

2.     Cáilíocht na pleanála sa scoil

 

2.1 Pleanáil scoile uile agus pleanáil don seomra ranga

 

Aontaíodh athruithe a dhéanamh ar ghnéithe den phlean scoile le linn na tuairisce seo agus go gcuirfidh an plean faoi bhráid na dtuismitheoirí ar bhonn réamh aontaithe leis an mbord. Socraíodh freisin go mbeadh cóipeanna de na pleananna oideachais pearsanta curtha ar fáil do na tuismitheoirí lena mbaineann siad. Tá croinicí na scoile suas chun dáta agus tá plean feidhmiúil scoile curtha le chéile ar phríomh ghnéithe imeachta na scoile. Aontaíodh ag iarchomhdháil na tuairisce seo an t-ord phrióireachta a thabharfaí do na pleananna atá fós le ceapadh. Is gá infheistíocht suntasach a dhéanamh in áiseanna oideachais na scoile, go háirithe i réimsí teinceolaíochta an oideachais agus sa leabharlann scoile. Tuigtear go mbeidh sé seo dúshlánach i bhfianaise an chaiteachas agus an obair forbartha atá déanta cheana ar fhoirgneamh agus clós na scoile. Déanann na hoidí pleanáil aonarach don obair ranga, úsáidtear an fráma curaclaim agus aithnítear clár oibre ginearálta don teagasc. B’fhiú aontú fóirne a cheapadh don phróiséas seo, spriocanna cinnte teagaisc a aithint, módheolaíocht difreálaithe agus cleachtais do ghrúpaí ar leith a thuar, chomh maith le straitéisí leanúnacha measúnaithe a fhí sa chlár oibre.

 

2.2 Polasaí agus nósanna imeachta um chaomhnú daltaí

 

Cuireadh deimhniú ar fáil, faoi réir Imlitir Bunscoile 0061/2006 ón Roinn Oideachais agus Eolaíochta, go bhfuil glactha go foirmiúil ag an mbord bainistíochta leis na Treoirlínte do Bhunscoileanna um Chaomhnú Daltaí (An Roinn Oideachais agus Eolaíochta, Meán Fómhair 2001). Cuireadh deimhniú ar fáil freisin gur díríodh aire na bainistíochta, na foirne scoile agus na dtuismitheorí ar na nósanna imeachta seo um chaomhnú daltaí; gur soláthraíodh cóip de na nósanna imeachta do bhaill uile na foirne (na baill nua uile san áireamh); agus go bhfuil deimhin déanta de ag an mbainistíocht go dtuigeann an fhoireann ar fad na nósanna imeachta atá le leanúint. Tá duine ainmnithe idirchaidrimh agus ionadaí idirchaidrimh ceaptha de réir mar a éilíonn na treoirlínte.

 

 

3.     Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

 

3.1 Teanga

 

An Ghaeilge

Bíonn tionchar inmholta agus éifeachtúil ag polasaí múineadh na Gaeilge sa scoil seo. Déantar iarracht choinsiasach an comhmheá ceart a shroichint idir chothú réamhscileanna teanga dhaltaí sa Ghaeilge, a scileanna tuisceana agus cleachtaithe tús chainte a fhorbairt, chomh maith le freastal ar dhaltaí atá aibí agus ionnúsach sa teanga roimh thús scoile dóibh agus atá cheana féin réidh chun foghlama. Cuirtear béim ar theagasc na Gaeilge mar uirlis foghlama dóibh seo agus déantar saibhriú agus forleithniú ar shoifisticúlacht nádúrtha teanga na ndaltaí dá réir. Baintear úsáid as scéimeanna éagsúla forbartha teanga, ‘Séideán Sí’ san áireamh agus úsáidtear raon téacsleabhar chun scileanna réamhléitheoireachta agus léitheoireachta a fhorbairt. Úsáidtear an leabharlann scoile chun léitheoireacht thaoitheanach a chothú agus is fiú breis infheistíochta a dhéanamh sa leabharlann, go háirithe sa chnuasach leabhar Gaeilge le scríbhneóirí comhaimseartha. Tugtar faoi raon leathan ábhair ceapadóireachta agus scríbhneoireachta sa scoil, ghlac na daltaí páirt sa scéim ‘Scríobh Leabhair’ anuraidh agus dírítear aire ar na meicnicí peannaireachta chomh maith. Is fiú deiseanna a thabhairt do na daltaí a gcuid saothar scríbhneoireachta a chur i láthair pobal níos leithne tríd an idirlíon agus trí fhoilsiúcháin tréimhsiúla scoile.

 

 

English

The school plan identifies the curricular framework and methodologies and the key principles of developing skills in English are presented on a structured sequential basis throughout the school. Developing higher order thinking skills is emphasised in the approach and there is a discernible increase in standards as identified by standardised tests over the recent years. Due emphasis is placed on developing oral language skills, phonological awareness as well as structured reading and writing programmes of work. Emphasis is placed on the communicative approach through drama, circle time and discussion, and an excellent anthology of poetry and rhyme is offered to develop language appreciation. Pupils generally achieve a good level of proficiency in expressive language which is a considerable achievement as the school provides the primary opportunity for using English in this community. Parents are encouraged to engage in shared reading exercises with the pupils, personal reading is a leisure activity practised by all the pupils and further investment in library books in English is required. Writing is taught in a developmental fashion with editing and re-writing being a feature of the approach. Pupils’ progress is carefully monitored through a variety of assessment procedures including teacher observation, questioning, written tasks, correction of copies and books and the use of standardised tests. 

 

3.2 Matamaitic

 

Bíonn obair mheabhrach mar chleachtas rialta sa chlár Matamaitice chomh maith le díriú ar chothú téarmaíocht na matamaitice sa dá theanga. Úsáidtear ceardlanna oibre agus ábhar coincréideach chun tuiscint ar na bunchoincheapa a fhorbairt, cé go dtreoraíonn na téacsleabhair go príomha an clár oibre. B’fhiú anois breis úsáide a bhaint as matamaitic na timpeallachta chun feidhmiúlacht na matamaitice a léiriú do na daltaí. Eagraítear grúpobair go héifeachtach chun freastal ar raon cumas na ndaltaí sna ranganna difriúla agus baintear úsáid thairbheach as gníomhaíochtaí chun na spriocanna teagaisc a chur i bhfeidhm. Tugtar deiseanna do na daltaí scileanna tuair agus meastacháin a fhorbairt agus is inmholta na straitéisí a úsáidtear chun scileanna i réiteach fadhbanna a chur chun cinn.

 

3.3 Ceol

 

Cuirtear béim sa phlean scoile ar chothú na scileanna riachtanacha sa Cheol bunaithe ar ullmhúchán pearsanta agus ar na snáitheanna agus snáithaonaid atá sa churaclaim. Bíonn daltaí rannpháirteach in obair comhoibritheach, baineann siad úsáid as fearas agus bogábhar chun anailís a dhéanamh ar rithim, buille agus gluais agus cláraítear torthaí na n-iarrachtaí ar na cláir bhána agus ar an gclár idirghníomhach amháin atá sa scoil. B’fhiú úsáid a bhaint as na cúntóirí tacaíochta curaclaim chun réimsí na n-imeachtaí sa chlár liteartha ceoil a aontú ar bhonn ranga. Moltar go mór an cumas cantaireacht san dá theanga atá foirfithe ag na daltaí idir sean-nós agus nua-aimseartha chomh maith leis na scileanna seinm ceoil ar úirlisí éagsúla agus tionlacan a léirigh na daltaí le linn na cigireachta.

 

3.4 Measúnú

 

Úsáidtear tástálacha caighdeánaithe agus critéir thagartha chun monatóireacht a dhéanamh ar dhul chun cinn na ndaltaí. B’fhiú cur le raon na dtástálacha a úsáidtear chun cláir léinn aonaracha a aithint de réir suime na ndaltaí agus torthaí na meastóireachta a chlarú de réir ranga. Úsáidtear freisin straitéis bhreise cosúil le breathnóireacht oide, liostaí seiceála, bailiúcháin oibre, samplaí oibre, tionscadail, tascanna agus trialacha a dhearann na hoidí féin chun cabhrú sa phróiséas meastóireachta. Is fiú torthaí na hoibre a bheith san áireamh le linn ceapadóireachta cláir oibre aonaireacha do dhaltaí cumasacha nó daltaí le riachtanais agus iad a úsáid freisin chun léargas a thabhairt do thuismitheoirí sa tuairisciú ar dhul chun cinn.

 

 

4.     Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

 

4.1 Daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu

 

Tugtar seirbhís éifeachtach tacaíochta do na daltaí le riachtanais speisialta a dhéanann freastal ar an scoil agus moltar an chomhphleanáil a dhéantar i measc na n-oidí chuige sin. Cinntítear rochtain agus rannpháirtíocht do na daltaí uile ar bhonn cothrom i ngníomhaíochtaí na scoile. Soláthraíonn an t-oide tacaíochta foghlama agus an t-oide acmhainne múinteoireacht sa bhreis sa Bhéarla agus sa Mhatamaitic do dhaltaí a bhfuil deacrachtaí léinn acu agus leantar clár cothú foirfeachta agus cothú scileanna daltaí. Is fiú modúil bhreise a chur leis an gclár chun tréithe dhaltaí mar fhoghlaimeoirí a threisiú. Is trí aistharraingt ón rang i ngrúpaí nó ar bhonn aonair an múnla coitianta oibre cé go mbaintear úsáid as comh-mhúinteoireacht sna ranganna sóiseareacha ar bhonn rialta.

 

4.2 Tacaíochtaí eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus daltaí ó ghrúpaí mionlaigh nó grúpaí eile

 

Dearbhaíonn an scoil gur daltaí comhchosúla áitiúla daltaí uile na scoile seo faoi láthair. Tá an scoil ag feidhmiú faoi chlár DEIS agus baintear úsáid thioncharach as an mbuiséad chun seirbhísí agus taithí bhreise a sholáthar ar bhonn réamhaitheanta. Is gá freisin díriú ar chastacht cheist na teanga sa chomharsanacht agus polasaithe agus plean gnímh comhaontaithe i measc na scoileanna a chur i bhfeidhm. Eagraíonn an comhordaitheoir clár leathan gníomhaíochtaí do thuismitheoirí agus daltaí agus is inmholta an comhchaidreamh agus comhghuallaíocht atá idir an scoil seo agus na scoileanna eile sa cheantar, idir bhunscoileanna agus iarbhunscoileanna. Is fiú pleananna agus tionchar na scéime a phlé ag leibhéil an bhoird bainistíochta go tráth rialta.

 

 

5.  Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

Is iad seo a leanas na láidreachtaí a aithníodh sa mheastóireacht:

 

Mar bhealach le togáil ar na láidreachtaí seo agus chun dul i gceann réimsí le haghaidh forbartha, tá na moltaí seo a leanas á ndéanamh:

 

 

 

 

Eagraíodh cruinnithe iarmheastóireachta leis an bhfoireann agus leis an mbord bainisíochta mar a ndearnadh na dréacht-thorthaí agus moltaí na meastóireachta a chur i láthair agus a phlé.

 

 

 

 

Foilsithe, Aibreán 2010