An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

 

Meastóireacht Scoile Uile

TUAIRSC

 

Gaelscoil Chaladh an Treoigh

Caladh an Treoigh, Luimneach

Uimhir rolla: 20148U

 

Dáta na cigireachta: 07 Bealtaine 2009

 

 

 

 

Tuairisc ar mheastóireacht scoile uile

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

Cáilíocht na pleanála sa scoil

Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

 

 

 

Tuairisc ar Mheastóireacht Scoile Uile

 

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis meastóireacht scoile uile a dhéanamh ar Ghaelscoil Chaladh an Treoigh. Léiríonn sí torthaí meastóireachta a rinneadh ar obair na scoile ina hiomláine agus déanann sí moltaí i leith tuilleadh forbartha ar obair na scoile. Le linn na meastóireachta bhí cruinnithe réamh-mheastóireachta ag na cigirí leis an bpríomhoide, leis na múinteoirí, le bord bainistíochta na scoile, leis na hiontaobhaithe agus le hionadaithe chumann na dtuismitheoirí. Cuireadh an mheastóireacht i gcrích thar thréimhse roinnt laethanta inar thug na cigirí cuairteanna ar sheomraí ranga agus inar bhreathnaigh siad ar theagasc agus ar fhoghlaim. Rinne siad idirghníomhú leis na daltaí agus leis na múinteoirí, scrúdaigh siad obair na ndaltaí agus rinne siad idirghníomhú leis na múinteoirí ranga. D'athbhreithnigh siad doiciméid pleanála scoile agus ullmhú scríofa na múinteoirí. Bhuail siad le grúpaí éagsúla foirne de réir mar ba chuí. I ndiaidh na cuairte meastóireachta thug na cigirí aiseolas ó bhéal don fhoireann agus don bhord bainistíochta mar gheall ar thorthaí na meastóireachta. Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile ar a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce; ba rogha leis an mbord glacadh leis an tuairisc gan freagra a thabhairt.

 

  

1.     Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

 

Bunaíodh Gaelscoil Chaladh an Treoigh i Meán Fómhair 2001. Tá an scoil lonnaithe ar shuíomh sealadach i gceantar uirbheach agus is scoil í fós atá fós ag forbairt. Bhí 103 dalta cláraithe sa scoil ar an 30 Meán Fomhair 2005. Táthar ag súil go mbeidh 202 dalta cláraithe ar an 30 Meán Fomhair 2009. Ceaptar go dtiocfaidh méadú ar an bhfigiúr thuas agus go mbeidh 220 dalta ag freastal ar an scoil sa bhliain 2010. Tagann formhór na ndaltaí ó theaghlaigh nach labhartar an Ghaeilge mar chéad theanga bhaile. Thosaigh an príomhoide ag tabhairt faoina cúraimí riaracháin i Mí Eanair 2008 agus múineann seachtar oidí na ranganna príomhshrutha faoi láthair.  Freastalaíonn beirt oidí tacaíochta foghlama/acmhainne ar pháistí le riachtanais oideachais speisialta nó le deacrachtaí foghlama.  Tugann coiste na dtuismitheoirí an-tacaíocht don scoil.  Bíonn cruinniú acu ar a laghad uair sa mhí agus bíonn siad páirteach sa phróiséas pleanála chun polasaithe na scoile a fhorbairt..  Cabhraíonn siad leis an scoil ar bhonn praiticiúil. 

 

 

2.     Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

 

2.1 An Bord Bainistíochta

Tá an bord bainistíochta, na hoidí, na tuismitheoirí agus na páistí ag obair le chéile chun spiorad na gaelscolaíochta a chothú agus a fhorbairt. Feidhmíonn an scoil faoi Fhorás Pátrúnachta na Scoileanna agus faoi stiúir an bhoird bhainistíochta oifigiúil.  Oibríonn baill an bhoird go díograiseach ar son pobal na Gaelscoile.  Bíonn cruinnithe ag an mbord uair sa mhí agus cloíann an scoil le rialacha na Roinne maidir le fad na scoilbhliana, fad an lae scoile, cuntaisí na scoile agus fostú na n-oidí. Cinntíonn an bord go mbíonn eolas ag tuismitheoirí faoin scoil go ginearálta agus faoi dhul chun cinn a bpáistí. 

 

Is léir ón bhfianaise a bailíodh i rith an mheasúnuithe gur iad bun-aidhmeanna an bhoird ná tacaíocht a thabhairt d’fhoireann na scoile, oideachas d’ardchaighdeán a sholáthar do dhaltaí uile na scoile, suíomh chóir a aimsiú agus scoil bhuan a thógáil air agus bainistíocht éifeachtach a dhéanamh ar chúrsaí airgeadais na scoile. Cinntítear, freisin, go mbíonn gach uile dalta sábháilte sona agus suáilceach ar scoil agus go bhfaigheann sí/sé deiseanna forbartha agus foghlama de réir a c(h)umais.

 

Sonraítear miontuairiscí structúrtha, soiléire faoi ghnó na gcruinnithe. Coinnítear taifead ghairmiúil ar chursaí airgeadais na scoil. Cuirtear beartais na scoile faoi bhráid an bhoird go rialta agus feictear go sínítear formhór na bpolasaithe ag an gcathaoirleach.

 

Is léir go bhfuil an bord rannpháirteach maidir le polasaí scoile a fhorbairt freisin. Bhí an bord freagrach as athbhreithniú a dhéanamh ar pholasaithe éagsúla agus as daingniú ar phleananna curaclaim Tuairiscíodh. le linn an mheasúnuithe seo go mbunófaí grúpa pleanála, a thabharfadh tacaíocht don bhord i leith chursaí pleanála uile scoile. . Moltar go leanfadh an fhoireann bhainistíocht inscoile leis an ndea-chleachtas i leith na pleanála uile scoile atá á gcomhlíonadh acu mar chuid dá ndualgais curaclaim.  Faoi láthair, tá an bord i mbun idirghábhála leis an rannóg pleanála agus tógála scoile sa Roinn Oideachais agus Eolaíochta chun suíomh tógála a chur san áireamh agus a cheannach don scoil nua. Tá ard-mholadh tuillte ag an mbord as an méid tacaíochta a thugtar don príomhoide agus don fhoireann chun timpeallacht tarraingteach léinn a chruthú.

 

2.2 Bainistíocht inscoile

Tá ard-mholadh tuillte ag an bpríomhoide as an dua a chaitheann sí lena cuid riachtanais riaracháin agus ceannasaíochta. Léiríonn sí ard-chaighdeáin gairmiúlachta ina cuid saothar.

Tugann sí faoina cúramaí príomhoideachta le fís soiléir, le cinnteacht agus le díograis.  Cothaíonn an príomhoide atmaisféar an-chairdiúil sa scoil agus cuireann sé seo go mór le toilteanas gach éinne comhoibriú le chéile ar mhaithe na ndaltaí. Comhoibríonn an príomhoide go réidh leis na grúpaí éagsúla a chuimsíonn pobal na Gaelscoile. Mar thoradh ar an gcomhoibriú seo, is féidir le gach duine atá bainteach leis an scoil a bheith bródúil as an méid atá curtha i gcrích le hocht mbliain anuas.

 

Oibríonn an fhoireann bainistíocht inscoile go han-éifeachtach as lámha a chéile chun imeachtaí na scoile a eagrú agus chun maoirseacht chóir a dhéanamh ar na daltaí. Tugtar aitheantas do bhuanna na n-oidí uile agus tugtar deiseanna dóibh na buanna sin a úsáid agus a threisiú ar mhaithe na n-oidí féin agus na ndaltaí. Tacaíonn an fhoireann go follasach leis an bpríomhoide chun dea-riailbhéas a chur i bhfeidhm sa scoil agus chun próiseas na pleanála uile-scoile a chur i gcrích go córasach. Comhlíontar dualgais riaracháin mar is cóir agus coinnítear croinicí na scoile go beacht cruinn agus suas chun dáta.

 

Buaileann an fhoireann bhainistíochta inscoile le chéile uair sa tseachtain. Tá freagrachtaí faoi leith cláraithe do bhaill uile na foirne maidir le cúrsaí curaclaim, le heagrú na scoile agus le cúrsaí tréadchúraim. Is iad cuid de na dualgaisí a bhaineann leis na postanna seo ná, measúnú tríd an scoil; clár forbairt ghairmiúil; rota an chlóis; cláir cruinnithe foirne; clár nua-theanga; tinreamh, rollaí; filleacháin An Bord Náisiúnta Leas Oideachais (BNLO) scéim chíosa leabhair; comhordaitheoir ‘Rainbows’; cúrsaí slándála agus sábháilteachta agus meantóir don chúntóir teanga.

 

Tá freagracht ag an mbainistíocht inscoile as cur i bhfeidhm polasaithe éagsúla an churaclaim. Ina measc, áirítear na polasaithe Gaeilge, Matamaitic, Eolaíocht agus Béarla. Oibríonn gach ball den fhoireann bhainistíochta go dian díograiseach ag dearbhú go gcomhlíontar coinníollacha na bhfreagrachtaí go héifeachtach.

 

Tionóltar cruinnithe foirne uair sa mhí chun na gníomhaíochtaí churaclam agus na gnéithe a bhaineann le heagrú na scoile a phlé. Aithnítear an dea-chleachtas seo. Moltar anois go reáchtálfaí na cruinnithe seo de réir coinníollacha na hImlitreach 14/04. Tá sé intuigthe ó riachtanais an chiorcláin seo go gceadaítear d’údarás scoile cruinniú foirne amháin in aghaidh an téarma a reáchtáil uair a chloig roimh am dhúnadh na scoile agus uair a chloig i ndiaidh am dhúnadh na scoile.

 

2.3 Bainistíocht acmhainní

Tá an scoil eagraithe go han-mhaith, cé go bhfuil na ranganna uile i seomraí réamhdhéanta. Tá seacht seomraí ranga sealadacha, seomra an mhúinteora acmhainne, seomra tacaíochta foghlama, oifig an phríomhoide agus an oifig rúnaíochta sa scoil. Coinnítear na seomraí go léir glan, slachtmhar, néata, compordach agus spreagúil.  Coiméadtar timpeallacht fhisiciúil na scoile go han-slachtmhar. Déantar na ranganna a roinnt ar na hoidí ina bhuíonta le cothromaíocht uimhris réasúnta eatarthu. Malartaíonn na hoidí go rang ghrúpa eile gach trí bliana de ghnáth. Gníomhaíonn oide acmhainne agus oide tacaíocht-foghlama go lánaimseartha sa scoil chun freastal ar dhaltaí le riachtanais speisialta nó le deacrachtaí foghlama. Tá raon d’áiseanna teagaisc agus d’fhearas teicneolaíochta curtha ar fáil ag an mbord bainistíochta i ngach rangsheomra. Tá raon reasúnta fairsing cairteacha, learáidí agus áiseanna tacaíochta foghlama a sholáthraíonn na hoidí féin. Baintear dea-úsáid astu chun an fhoghlaim a threisiú agus cuireann said go mór le dea-chleachtais agus taithí na ndaltaí ar scoil.

 

Is fiú machnamh a dhéanamh anois ar bhreis áiseanna teagaisc a sholáthar chun modhanna gníomhacha agus fionnachtana a chur chun cinn i ngach achar curaclaim. Moltar snáitheanna agus snáithaonaid an churaclaim a iniúchadh agus na treoirlínte ó thaobh fearais a chíoradh i ngach gné chun liosta tosaíochtaí a cheapadh d’áiseanna teagaisc riachtanacha sa scoil. Moltar, ach go háirithe, go gcuirfí raon níos leithne d’áiseanna teagaisc ar fáil sna ranganna uile i dtreo is go mbeadh sé ar chumas na n-oidí an curaclam a chur in oiriúint do gach dalta. Moltar freisin buiséid faoi leith a sholáthar do na háiseanna seo ar bhonn bliantúil.

 

2.4 Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

Tuairiscítear go dtugann tuismitheoirí an-tacaíocht don bhord agus d’fhoireann na scoile. Déanann siad sár-fhreastal ar chruinnithe scoile, tugann siad an-chabhair ag ócáidí speisialta agus oibríonn siad go díograiseach chun cur le cistí na scoile. Baintear úsáid chórasach as dialanna obair bhaile chun teagmháil rialta a dhéanamh le tuismitheoirí agus cuirtear tuairisc abhaile in aghaidh na bliana ar dhul chun cinn na ndaltaí.

 

Eagraítear cruinnithe chun deis a thabhairt do thuismitheoirí gnóthachtáil a bpáistí a phlé agus cuirtear fáilte freisin roimh theagmhálacha eile idir fhoirmiúil agus neamhfhoirmiúil le linn na scoilbliana. Thug teachtaí na dtuismitheoirí le fios go bhfuil an-mheas ag na tuismitheoirí ar an scoil. Tugadh ardmholadh d’fhoireann na scoile mar gheall ar an ‘open door policy’ atá i bhfeidhm sa scoil agus ar an bhfáilte a chuirtear roimh thuismitheoirí a bheith gníomhach i saol na scoile. Tá cumann tuismitheoirí ag an scoil agus is léir go bhfuil said an-bhrodúil as an gcaighdéan foghlama atá ar fáil sa scoil.

 

2.5 Bainistíocht daltaí

Braitear atmaisféar dearfach oibre sna seomraí ranga go léir agus feictear dea-chomhoibriú idir na daltaí agus na hoidí. Caitheann na daltaí go béasach cairdiúil le cuairteoirí agus léiríonn siad meas ar a chéile. Feictear go bhfuil córas cóir i bhfeidhm maidir le cúrsaí iompair agus smachta.

 

 

3.     Cáilíocht na pleanála sa scoil

 

3.1   An próiseas pleanála sa scoil agus a chur i ngníomh

Tá caighdeán ard ag baint leis an gcáipéisíocht phleanála a léiríodh le linn an mheasúnuithe. Bíonn an fhoireann iomlán páirteach sa phróiséas pleanála agus tuairiscítear go gcuirtear am i leataobh don athbhreithniú.  Tá plean gníomh structúrtha soiléir leagtha amach. Bíonn ionchur ag na tuismitheoirí sa phróiseas pleanála de réir mar a oireann agus scaiptear eolas faoin bplean trí nuachtlitir an phríomhoide agus trí chruinnithe eolais a eagraítear sa scoil ó am go chéile. Tá réim fairsing polasaithe churaclaim curtha le chéile ag an scoil. Is léir go bhfuil  raon leathan polasaithe eagrúcháin leagtha amach ag an bhfoireann agus ag an mbord, atá curtha in oiriúnt do chomhthéacs na scoile.

 

Cuireadh fianaise ar fáil a dhearbhaíonn go bhfuil céimeanna cuí glactha ag an mbord bainistíochta agus ag an bhfoireann chun beartais a fhorbairt atá ag teacht le forálacha i Children First: National Guidelines for the Protection and Welfare of Children (An Roinn Sláinte agus Leanaí, 2004) agus Treoirlínte agus Cur Chuige um Chaomhnú Páistí (An Roinn Oideachais agus Eolaíochta, Aibreán 2001). Cuireadh fianaise ar fáil, leis, a dhearbhaíonn go bhfuil na beartais glactha ag an mbord bainistíochta agus go bhfuil siad curtha i bhfeidhm aige. Táthar tar éis duine idirchaidrimh ainmnithe a cheapadh de réir cheanglas threoirlínte na Roinne.

 

3.2 Pleanáil don seomra ranga

Ullmhaíonn na hoidí go cuimsitheach agus go críochniúil faoi choinne a gcuid teagaisc. Cuireann na hoidí ar fad ullmhúchán ar fáil idir scéimeanna don fhadtréimhse, don ghearrthréimhse, cláir léinn aonair agus cuntais mhíosúla. Soláthraíonn siad raon cairteacha agus léaráidí. Éiríonn leo atmaisféar an léinn a chothú tríd an scoil trí scríbhneoireacht, tionscadail agus obair ealaíona na ndaltaí a chur ar taispeáint go tarraingteach. Réitíonn an phleanáil, den chuid is mó, le snáitheanna agus snáithaonaid an churaclaim.

 

 

4.     Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

 

4.1 Forbhreathnú ar cháilíocht na foghlama agus an teagaisc

Is léir go bhfuil foireann díograiseach ag feidhmiú sa scoil atá dáiríre faoina gcuid saothair.

Tá caighdeán ard Gaeilge ag oidí na scoile agus feictear go bhfuil  curaclam leathan á soláthar tríd an scoil. Bíonn ionchais dhearfacha ó dhaltaí agus a gcuid gnóthachtála. Tá torthaí arda foghlama le feiceáil in ábhair éagsúla an churaclaim, go háirithe sa Ghaeilge, sa Bhéarla agus sa Mhatamaitic. Cothaítear dea-atmaisféar foghlama sna rangsheomraí agus feictear go mbunaítear caidreamh deimhneach agus idirghníomhaíochtaí torthúla idir oidí agus daltaí. Coinnítear na rangsheomraí go léir slachtmhar agus spreagúil. Is fiú machnamh a dhéanamh, anois, ar ionaid spéise sa Mhata agus san Oideachas Sóisialta, Imshaoil agus Eolaíochta, ach go háirithe, a chruthú sna timpeallachta fhoghlama.

 

Cleachtar modheolaíochtaí éagsúla i roinnt ranganna. Chonacthas samplaí de theagasc iomlán ranga, obair ghrúpa agus obair bheirte le linn an mheasúnuithe. I ranganna áirithe, ba chóir béim níos treise a chur ar raon níos leithne modhanna múinte a chleachtadh idir mhodheolaíochtaí comhoibritheacha agus obair ghníomhach. Is fiú féachaint, chomh maith le deiseanna a sholáthar chun ábhair chorportha a ionramháil, scileanna ard-mhacnaimh na ndaltaí a leathnú agus aird níos forleithne a dhíriú ar dhifreálú le linn an teagaisc. Ba chóir a chinntiú, freisin, go gcuirtear béim ar Churaclam na Bunscoile (1999) a úsáid mar phríomh-acmhainn sa teagasc, seachas an-iomarca béime a leagadh ar na téacsleabhair. Is léir go mbaintear úsáid éifeachtach as áiseanna teicneolaíocht an eolais agus na cumarsaide (TEC) tríd an scoil.

  

4.2 Teanga

 

An Ghaeilge

Tá cáipéisíocht léirithe sa phlean scoile i leith polasaí Gaeilge atá an-sainiúil agus an-oiriúnach do chomhthéacs na scoile seo. Is í an Ghaeilge príomh-theanga na scoile. Usáidtear í mar theanga teagaisc agus mar theanga chumarsáide ar fud na scoile.  Sonraítear sa pholasaí gur í aidhm na scoile ná a chur ‘ar chumas na ndaltaí teagmháil níos dlúithe a dhéanamh leis an gcultúr Gaelach agus tríd sin, bród agus taitneamh a fháil as a n-oidhreacht agus a saorántacht Éireannach.’

 

Cuirtear béim oiriúnach ar thascanna éisteachta neamhfhoirmiúla agus gníomhaíochtaí éisteachta foirmiúla a chur i láthair na ndaltaí.  Baintear úsáid as áiseanna an dlúthchéirnín, as an raidió, as foilsiúcháin agus as fearais oiriúnacha, spreagúla, chun gnéithe na héisteachta a chur i láthair. Léiríonn na daltaí tuiscint mhaith ar an ábhar atá cloiste acu. Déantar aithris éifeachtach ar nathanna cainte agus ar sheanfhocail. Daingnítear an t-ábhar, na struchtúir cainte agus an foclóir nua go cumasach i ranganna áirithe.

 

Ag leibhéal na mbunranganna, na méanranganna agus na n-ardranganna, feictear go bhfuil scileanna maithe labhartha ag na daltaí. Tá na daltaí cumasach ag tabhairt cuntais ó bhéal agus ag déanamh cur síos, ag cur agus ag freagairt ceisteanna oiriúnacha agus ag léamh le tuiscint Ag leibhéal na n-ardranganna, léirigh na daltaí go raibh tuiscint mhaith acu ar úsáid agus ar chasadh na mbriathra. Ba chóir, áfach, na trí tréimhsí cumarsáide a chinntiú ag gach rangleibhéal i ngach ceacht Gaeilge. I ranganna áirithe, bíonn an prionta Gaeilge le feiceáil go forleathan sa timpeallacht fhoghlama. Aithnítear an dea-chleachtas seo.

 

De réir polasaí na scoile, tosaítear an léitheoireacht fhoirmiúil sna naíonáin shóisearacha agus déantar freastal ar chlár ullmhúcháin don litearthacht a fhorbairt ó leibhéal  na naíonán ar aghaidh.

 

Is fiú a chinntiú anois go ndírítear aird bhreise ar scileanna léitheoireachta na ndaltaí a chur chun cinn agus a leathnú go foirmiúil, trí straiteisí focal-bhriseadh, anailís ar fhocail agus trí scileanna fóineolaíochta a chleachtadh tríd an scoil.  Ba chóir a chinntiú freisin ag gach rangleibhéal go bhfoghlaimíonn na daltaí cnuasach leathan dán agus amhrán Gaeilge de ghlanmheabhair.

 

Cláraítear obair na ndaltaí go cuí sna cóipleabhair. Léirítear cleachtaí feidhmiúla agus cleachtaí sa scríbhneoireacht chruthaitheach. Cuirtear próiseas na scríbhneoireachta chun cinn agus feictear samplaí de shaothar na ndaltaí ar taispeáint i dtimpeallacht an tseomra ranga.

 

Tugtar aird oiriúnanch don fheasacht cultúir. Sonraítear sa pholasaí Gaeilge go ‘gcothófar grá don Ghaeilge agus don chultúr Gaeilge’ agus is léir go gcuirtear gníomhaíochtaí ar fáil do dhaltaí sa rince Gaelach, sa cheol Gaelach, i spórt agus gcluichí Gaelacha. Tá na dea-chleachtais seo le moladh. Tá nasc bunaithe, chomh maith, le scoileanna éagsúla agus leis an bpobal Gaelach áitiúil, i gcoitinne. Ina measc, áirítear An Chomhar Chreidmheasa, na traenálaithe Cumann Lúthchleas Gaeil (CLG), Conradh na Gaeilge agus Aonad na Gaeilge in Ollscoil Luimní.

  

Béarla

The standard of literacy in the school is very good. The majority of pupils engage in oral, reading and written activities in a competent manner in all classes. Planning is carried out very effectively in respect of the teaching of English. Most teachers incorporate the strands/strand units and content objectives in their written preparation. In oral language, there is evidence of direct linkage between the school plan and individual teacher’s preparation and practice. Children express themselves confidently and fluently in English in all classes. In the infant classes, story telling comprises an important aspect of the work. It is recommended that a discrete oral language programme be introduced that is explicitly linked to the oral language objectives as set out in the English curriculum. Specific topics for oral language development should be planned for and explored by the pupils at all class levels to ensure continuity and progression.  

 

A very good programme in reading is organised throughout the school, from the emergent reading stage in the infant classes to the senior classes. Phonological awareness is developed in an effective manner in the infant and middle standards. Jolly Phonics is in use and appropriate emphasis is placed on the Dolch sight vocabulary.  A variety of reading material is used including the classroom textbooks. Shared reading initiatives involving parents are also undertaken in infant classes. The approach to teaching the novel is particularly praiseworthy in the middle and senior classes. The pupils are given opportunities to respond to characters, situations and story details and in general, are given broad experiences in terms of articulating a shared response to fiction. A wide repertoire of poems is explored and the pupils are encouraged to respond in different ways through dramatising, miming, writing and comparing poems. Some teachers use computers skilfully to support and present the work undertaken by the children. There is evidence of effective integration across a range of curriculum areas.

 

There is a good balance achieved between functional and creative writing at all class levels. Personal and creative writing commences in the infant classes. This skill is further developed and emphasised in middle and senior classes, where book reviews, character reviews and a range of writing activities for different purposes and audiences is undertaken.

 

Teachers use a range of assessment strategies including teacher observation, teacher designed tests, monitoring of oral and written activities and standardised test results. Consideration should now be given to the acquisition of additional high quality reading materials such as large format books, sets of novels and library books.

 

This would provide greater opportunities for the teachers to differentiate and structure reading programmes. Consideration could be given to grouping children according to ability, developing pupils’ language skills, thinking, cognitive and creative skills and providing opportunities to vary approaches and strategies during reading lessons.

 

Tionscnamh um Nuatheangacha i mBunscoileanna

Tá an scoil páirteach i scéim phiolótach um nuatheangacha i mbunscoileanna. Soláthraítear  ranganna Spáinnise do na ranganna sinsearacha uair amháin in aghaidh na seachtaine, faoi stiúr oide Spáinnise agus an oide ranga. Tá moladh ar leith tuillte don tionscadal seo a mhúintear ar fad trí mhéan na Gaeilge.. Tá dul chun cinn an-mhaith á dhéanamh ag na daltaí sa Spáinnis. Cuirtear béim oiriúnach ar na snáitheanna cuí, cumas cumarsáideach`, feasacht teanga agus feasacht cultúir. Baintear úsáid thorthúil as raon leathan d’áiseanna éifeachtacha teagaisc, an clár bán idirghníomhach sa áireamh.

 

4.3 Matamaitic

Tá polasaí an-chuimsitheach i leith na matamaitice sa scoil léirithe sa cháipéisíocht phleanála. Is léir go bhfuil caighdeáin arda foghlama sroichte ag na daltaí sa Mhatamaitic. Tá fianaise ann freisin go gcruthaíonn na daltaí go maith sa Mhatamaitic, trí thorthaí maithe a ghnóthú i scrúduithe scríofa agus trí chaighdeáin arda a bhaint amach i dtrialacha foirmiúla.

 

I ranganna áirithe, tugtar faoi theagasc na Matamaitice go héifeachtach trí fheidhm a bhaint as obair ghníomhach, trí theanga na matamaitice a chur i láthair go seiftiúil agus trí dheiseanna a sholáthar do na daltaí ábhair nithiúla a ionramháil. Moltar anois go leathnófaí ar na dea-cleachtais seo agus go gcuirfí na straitéisí éifeachtacha múinte seo chun cinn i ngach rang.

 

Moltar chomh maith go gcuirfí le hionaid spéise sa Mhatamaitic a chruthú sna rangsheomraí agus go dtaispeánfaí uimhirstiallacha/céad-chearnóga go soiléir i ngarthimpeallacht na ndaltaí, de réir mar a oireann. Is fiú freisin breis áiseanna chorpartha a sholáthar le linn na gceachtanna agus go leagfaí béim níos treise ar fhorbairt na matamaitice intinne. Moltar a chinntiú chomh maith go gcaitear am faoi leith ar an obair ó bhéal go laethúil i ngach rang.

 

4.4 Oideachas Sóisialta, Imshaoil agus Eolaíochta

Tá polasaithe cuimsitheacha curtha ar fáil atá bunaithe go rialta ar Curaclam na Bunscoile. Is léir gur scríobhadh an cháipéisíocht seo ag cur comhthéacs agus sain-riachtanais na scoile seo san áireamh. Sa Stair, Tír Eolaíocht agus san Eolaíocht ba léir go raibh gnéithe dea-chleachtais le sonrú i gceachtanna áirithe. Cé go ndírítear aird ar scileanna na ndaltaí a fhorbairt go cóir san OSIE, tá sé den tábhacht anois cur ar chumas na ndaltaí obair mar Eolaí, mar Thíreolaí agus mar Stairí chun a gcuid scileanna ard-mhacnaimh a leathnú.

 

Stair 

Múintear an curaclam Staire go céimnúil sa scoil. Is inmholta an deis a bhaintear as an modheolaíocht ghníomhach. Úsáidtear TEC go torthúil agus tá ionaid spéise in úsáid i ranganna áirithe. Taispeántar obair thionscnaimh na bpáistí go rialta i seomraí áirithe.   Déantar staidéar ar gharthimpeallacht na scoile agus ar an gceantar áitiúil. Baintear úsáid as pictiúir ón mbaile sna naíonáin agus sna bunranganna chun athruithe ama a léiriú. Tugtar deiseanna do na daltaí obair mar staraithe agus a scileanna taighde a fhorbairt.

 

Tíreolaíocht 

Is léir ó thaispeántais an tseomra ranga agus ó na ceachtanna Tíreolaíochta a múineadh le linn an mheasúnuithe, go gcuirtear béim chuí ar an staidéar áitiúil agus ar obair thionscnaimh.  Moltar anois na dea-chleachtais seo a leathnú agus a fhorbairt sna ranganna go léir. Baintear feidhm éifeactach as fearas léirithe, as an gcaint agus as plé chun coincheapa na Tíreolaíochta a chur i láthair. Is léir freisin go ndéantar comhtháthú éifeachtach le hábhair eile an churaclaim trí ghnéithe na gceachtanna a nascadh go sciliúil.

 

Eolaíocht 

San Eolaíocht, forbraíonn na daltaí coincheapa eolaíochta mar gheall ar dhúile beo, ar fhuinneamh agus fhórsaí agus ar fheasacht agus cúram imshaoil. I ranganna áirithe, bunaítear ceachtanna gníomhacha ar ábhair éagsúla atá in oiriúint do leibhéal spéise na ndaltaí agus tugtar deiseanna dóibh tabhairt faoi mhodhanna fionnachtana agus faoi thrialacha bunúsacha.  Bheadh sé den tábhacht anois tréithe an dea-chleachtais seo a leathnú sna ranganna go léir. Ba chóir a chinntiú go ndíreofaí béim ar scileanna eolaíochta na ndaltaí a leathnú, go mbunófaí bord fiosrúcháin i ngach rangsheomra agus go dtabharfaí deiseanna rialta do na páistí obair le linn na hEolaíochta ar bhonn comhoibritheach.

 

4.5 Oideachas Ealaíon

 

Na hAmharcealaíona

 

Tá obair fhiúntach ar siúl tríd an scoil sna hAmharcealaíona agus cuirtear béim i ranganna áirithe ar an tábhacht a bhaineann le déanamh na healaíne agus le freagairt d’ealaíon araon. 

Tá fianaise na dea-oibre le feiceáil sna taispeántais tharraingteacha sna rangsheomraí. Is léir go bhfuil samhlaíocht agus deaslámhacht na ndaltaí á bhforbairt go críonna. Cuirtear raon maith gníomhaíochtaí i snáitheanna éagsúla an churaclaim i láthair agus is tuisceanach mar a usáidtear téamaí ó ghnéithe eile an churaclaim.

 

Ceol 

Cuirtear ráiteas polasaí cuimsitheach i láthair sa phlean scoile maidir leis an gCeol sa scoil.

Is fiú athbhreithniú a dhéanamh ar an bpolasaí seo anois agus leathnú a dhéanamh ar chodanna áirithe an ráitis. Bheadh se den tábhacht, mar shampla, a chinntiú go dtugann an polasaí treoir chinnte faoin gclár iomlán teagaisc a sholáthrófar i snáitheanna agus i snáith-aonaid an Cheoil ó leibhéal na naíonán go leibhéal na n-ardranganna. Sa slí seo, bheadh soiléireacht ag baint leis an gclár sa Cheol a mhúinfí sna ranganna go léir agus chinnteofaí forbairt chórasach, chéimniúil sa chlár a sholáthraítear ó rang go rang. Sna ceachtanna ceoil a chonacthas le linn an mheasúnuithe, cuireadh ceachtanna amhránaíochta ar bun le taca tionlacain áiseanna an dlúthchéirnín, an mhéarchláir agus na gcnaguirlisí.

 

Moltar anois a chinntiú go gcuirtear clár iomlán ar fáil sa Cheol sna ranganna go léir a chinnteodh leithead agus cothromaíocht idir na snáitheanna agus snáithaonaid an ábhair.

Bheadh sé den tábhacht a chinntiú go bhfuil gníomhaíochtaí rialta curtha i láthair na ndaltaí chun tuiscint agus freagairt don cheol a leathnú agus chun scileanna litearthachta cheoil a fhorbairt.  Ba chóit an litearthacht cheoil a nascadh le hamhráin a chanadh agus le hobair uirlise, agus cleachtaí cumadóireachta a chur ar bun. Is léir go bhfuil saineolas i gcúrsaí ceoil ag roinnt oidí agus go bhfuil tús curtha le déanaí le cór na scoile agus le grúpa ceoil uirlise a bhunú i measc daltaí na méanranganna agus na n-ardranganna. Aithnítear an dua agus an am a chaitear ag eagrú gníomhaíochtaí iarscoile sa Cheol ag na hoidí áirithe seo.

 

Drámaíocht 

Úsáidtear meán na drámaíochta chun acmhainn shamhlaíoch na ndaltaí a fhorbairt. Tugtar deiseanna do na daltaí coimhlintí agus mothúcháin a iniúchadh i gcomhthéacs samhlaíoch. Bíonn na daltaí gafa i gcrúthú spontáineach na dramaíochta. Pléann siad a rólanna go hoscailte, toilteanach i gcomhpháirt na múinteoirí. Déanann siad fadhbanna sóisialta a chíoradh agus a réiteach.

 

4.6 Corpoideachas

Sa scoil seo soláthraítear réimse leathan d’eispéiris fhisiceacha atá oiriúnach do riachtanais fhorásacha gach dalta ar leith i Lúthchleasaíocht, Damhsa, Gleacaíocht, Cluichí, Gníomhaíochtaí agus Gníomhaíochtaí eachtraíochta agus Oiliúint uisce.  Baintear úsáid as áiseanna an ionaid Cumann Lúthchleas Gaeil (CLG) freisin. Eagraítear réimsí leathan gníomhaíochtaí chun snáitheanna an churaclaim a fhorbairt. Cuirtear imeachta´peile, iománaíochta, rugbaí agus aclaíochta ar fáil le linn na gceachtanna Corpoideachais.. Tá roinnt mhaith fearais ag an scoil a choimeádtar i dtaisce i gclós na scoile

 

4.7 Oideachas Sóisialta, Pearsanta agus Sláinte

Léirítear sainspioraid na scoile sa ráiteas misean a leanas. “Is é fís na scoile ná go mbeadh meas ag gach duine orthu féin agus go dtaispeánfadh pobal na scoile ar fad meas ar a chéile, ar an scoil agus ar an timpeallacht. Ba mhaith linn go mbeadh gach duine múinte, dea-bheasach, fearailte, cabhrach agus lách le chéile.”

 

Is léir go bhfuil gach iarracht a dheanamh an dearcadh agus an  atmaisféar deimhneach atá leagtha amach sa ráiteas seo a chothú sa scoil. Cuireann na hoidí oiliúint mhaith ar na daltaí i gcúrsaí béasaíochta agus iompair. Pléitear go tuisceanach na ábhair a bhaineann le sláinte na ndaltaí agus le sábháilteacht phearsanta. Baintear úsáid éifeachtach as am ciorclach mar mhodh teagaisc le linn na gceachtanna de réir mar a oireann.

 

4.8 Measúnú

Tá polasaí cuimsitheach maidir le Measúnú agus Taifeadadh léirithe sa phlean scoile.Tá raon leathan straitéisí measúnuithe, idir fhoirmiúil agus neamh-fhoirmiúil, á gcur-i-bhfeidhm sa scoil. Sonraítear fráma-ama do chur-i-bhfeidhm na scrúduithe i bhféilire trialacha sa pholasaí. Tugtar faoi mheasúnú foirmiúil i bhfoirm na scrúduithe MIST; Micra-T; Sigma-T agus na trialacha Drumcondra. Cuirtear ar chumas na ndaltaí féin-mheasúnú a dhéanamh le linn gníomhaíochtaí teagaisc, mar shampla, trí chóras na soilse tráchta a úsáid sna rangsheomraí. Bíonn trialacha deartha ag an oide in úsáid freisin agus feictear samplaí d’obair na ndaltaí ina gcuid cóipleabhair. Baintear feidhm as modhanna difriúla measúnaithe chun an phleanáil ranga a threorú in achair áirithe churaclaim. Déantar mion-anailís ar thorthaí na scrúdaithe caighdeánaithe agus ar ghnótháchtáil na ndaltaí sa Bhéarla agus sa Mhata ach go háirithe.

 

 

5.     Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

 

5.1 Daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu

Faoi láthair sa scoil seo, tá beirt oide tacaíochta foghlama agus acmhainne lán aimseartha i mbun riachtanas breise oideachais agus is éifeachtach an tseirbhís tacaíochta atá á thabhairt acu do dhaltaí le riachtanais speisialta. Tugtar tacaíocht sa Bhéarla agus sa Mhatamaitic do dhaltaí le deacrachtaí foghlama agus riachtanais speisialta. Tá polasaí  curtha le chéile ag foireann na scoile don soláthar seo a leanann an cur chuige céimnithe de réir ciorcláin na Roinne Oideachais agus Eolaíochta, Ciorclán 04/03. Toisc go bhfuil athrú tagtha ar dhearcadh na Roinne agus méadú tagtha ar líon daltaí na scoile ó cuireadh an plean seo ar fail i 2006, bheadh sé tráthúil anois athbhreithniú a dhéanamh ar an bplean seo. Chabhródh an  t-athbhreithniú seo go mór le polasaí na scoile a chinntiú maidir le nithe éagsúla sa phlean. Moltar, mar shampla, critéir a imliniú maidir le éirí as nó leanúint leis an tacaíocht foghlama. B’fhiú freisin polasaí a chinntiú maidir leis an tréimhse ama  a ghabhann le hoidí sna postanna tacaíocht foghlama agus acmhainne. Bhéadh sé cabhrach dá mbeadh duine amháin den fhoireann ainmnithe mar chomhordaitheoir chun an t-athbhreithniú seo a threorú agus a chur chun cinn. 

 

Cuirtear béim, mar is cóir, ar ghníomhaíochtaí luath-idirbheartaíochta sa litearthacht i ranganna na naíonán. Tuairiscítear go ndéantar an triail chaighdeánach MIST a dháileadh go bliantúil agus go ndéanann an múinteoir tacaíochta an clár Forward Together Programme  a chur i bhfeidhm. Sna meánranganna agus sna hardranganna, baintear  feidhm as modhanna gníomhacha múinte chun scileanna litearthachta agus matamaitice na ndaltaí a fhorbairt.  Cuirtear béim ar aithint focal coitianta, ar fhorbairt feasachta fóinéime agus fóneolaíochta, ar úsáid raon straitéisí léitheoireachta agus ar thuiscint na gcoincheapa matamaiticiúla. Úsáidtear bogábhar a bhaineann leis an teagasc nuair is gá. Soláthraítear an mhúinteoireacht bhreise de ghnáth i seomraí na múinteoirí tacaíochta foghlama. I gcásanna eile, tugtar tacaíocht in-ranga do pháistí éagsúla,. Moltar buanna an chleachtais seo a phlé agus a leathnú leis an bhfoireann, chun an tacaíocht in-ranga a roghnú de réir riachtanais na ndaltaí éagsúla.

 

Soláthraítear clár léinn aonair do gach dalta a bhfuil riachtanais speisialta aici/aige agus leagtar spriocanna foghlama áirithe amach sna pleananna oibre. I gcásanna, chabhródh sé go mór le dul chun cinn na ndaltaí a chlárú dá mbéadh na spriocanna níos soiléire.   Chomh maith le sin, ní mór a chinntiú go bhfuil na spriocanna foghlama oiriúnach do leibheál cumais an dalta féin agus insroichte taobh istigh de thréimhse ama áirithe. Tá dúshlán nach beag ag baint leis an obair chasta seo.  Déanann na hoidí freastal ar chursaí forbairt gairme chun cur lena n-eolas ar straitéisí teagaisc chun cabhrú le daltaí le riachtanais ar leith oideachais. Moltar don bhord báinistíochta deis a chur ar fáil do bhaill na foirne iarratas a chur isteach ar an teastas iar-chéime san oideachas speisialta. Chuirfeadh  sé seo go mór le cumas na foirne a neartú sa ghné seo den tacaíocht. Tugann beirt cúntóir riachtanais speisialta sár-aire do na daltaí atá faoina gcúram. Comhlíonann siad a gcuid dualgaisí go héifeachtach de réir an chiorcláin 07/02 agus is inmholta an meas a léiríonn foireann agus daltaí na scoile ar a gcuid oibre.

 

 

6. Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

 

Is iad seo a leanas na láidreachtaí a aithníodh sa mheastóireacht:

 

·         Tá Bord Bainistíochta éifeachtach ag feidhmiú sa scoil seo.

·         Tugann an Bord tacaíocht leanúnach do phobal na scoile.

·         Tá ard-mholadh tuillte ag an mBord as an méid tacaíochta a thugtar don phríomhoide agus don fhoireann chun timpeallacht tarraingteach léinn a chruthú.

·         Léiríonn an príomhoide ard-chaighdeáin gairmiúlachta ina cuid saothar. Tugann sí faoina cuid dualgais le cinnteacht agus le díograis.

·         Tá an fhoireann teagaisc díograiseach, inniúil, agus dáiríre faoina cuid saothair.

·         Tá caighdeán ard Gaeilge i seilbh na n-oidí..

·         Soláthraítear curaclam leathan tríd an scoil.

·         Sonraítear tórthaí arda foghlama in ábhair éagsúla an churaclaim

·         Baintear úsáid thorthúil as áiseanna TEC mar mhéan cumarsáide agus chun ábhar pleanála a ullmhú.

 

Mar bhealach le togáil ar na láidreachtaí seo agus chun dul i gceann réimsí le haghaidh forbartha, tá na moltaí seo a leanas á ndéanamh:

 

·         Moltar go reáchtálfaí na cruinnithe foirne de réir coinníollacha na hImlitreach 14/04.

·         Beidh tuilleadh áiseanna teagaisc ag teastáil chun modhanna gníomhacha agus fionnachtana a chur chun cinn i ngach achar curaclaim. Moltar anois:

           o        raon níos leithne d’áiseanna teagaisc a sholáthar sna ranganna uile i dtreo is go mbeadh sé ar chumas na n-oidí an curaclam a chur

                            in oiriúint do gach dalta;

           o        buiséid faoi leith a chur ar fáil do na háiseanna seo ar bhonn bliantúil.

·         I ranganna áirithe, ba chóir béim sa bhreis a chur ar raon níos leithne modhanna múinte a chleachtadh.

·         Moltar athbhreithniú a dhéanamh ar an bpolasaí i leith an oideachais speisialta.

 

Eagraíodh cruinnithe iarmheastóireachta leis an bhfoireann agus leis an mbord bainistíochta mar a ndearnadh na dréacht-thorthaí agus moltaí na meastóireachta a chur i láthair agus a phlé.

 

 

 

  

Foilsithe, Nollaig 2009