An Roinn Oideachais agus Scileanna

 

 

Meastóireacht Scoile Uile

TUAIRISC

 

 Gaelscoil Riabhach

Baile Loch Riach, Co. na Gaillimhe

Uimhir rolla:20123E

 

Dáta na cigireachta: 04 Márta 2009

 

 

 

 

Tuairisc ar mheastóireacht scoile uile

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

Cáilíocht na pleanála sa scoil

Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

   

 

   

 

Tuairisc ar Mheastóireacht Scoile Uile

 

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis meastóireacht scoile uile a dhéanamh ar Ghaelscoil Riabhach, Baile Locha Riach. Léiríonn an tuairisc torthaí meastóireachta a rinneadh ar obair na scoile ina hiomláine agus déanann sí moltaí i leith tuilleadh forbartha ar obair na scoile. Le linn na meastóireachta bhí cruinnithe réamh-mheastóireachta ag na cigirí leis an bpríomhoide, leis na múinteoirí, le bord bainistíochta na scoile agus le hionadaithe chumann na dtuismitheoirí. Cuireadh an mheastóireacht i gcrích thar thréimhse roinnt laethanta inar thug na cigirí cuairteanna ar sheomraí ranga agus inar bhreathnaigh siad ar theagasc agus ar fhoghlaim. Rinne siad idirghníomhú leis na daltaí agus leis na múinteoirí, scrúdaigh siad obair na ndaltaí agus rinne siad idirghníomhú leis na múinteoirí ranga. D'athbhreithnigh siad doiciméid pleanála scoile agus ullmhú scríofa na múinteoirí. Bhuail siad le grúpaí éagsúla foirne de réir mar ba chuí. I ndiaidh na cuairte meastóireachta thug na cigirí aiseolas ó bhéal don fhoireann agus don bhord bainistíochta mar gheall ar thorthaí na meastóireachta.  Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce; ba rogha leis an mbord glacadh leis an tuairisc gan freagra a thabhairt.

 

 

1.     Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

 

Tá Gaelscoil Riabhach suite i lár dúiche tithíochta ar shuíomh neamhbhuan i mBaile Locha Riach, Co. na Gaillimhe. Is bunscoil chomhoideachasúil ilchreidmheach í agus tá sí ar cheann de thrí bhunscoil ar an mbaile. Bunaíodh an scoil sa bhliain 2000 nuair a bhí 15 daltaí cláraithe ar na rollaí. Anois seasann an t-ionrollachán ag 126. Mar thoradh ar fhorbairt tithíochta, tá daonra Bhaile Locha Riach méadaithe go mór le blianta beaga anuas. Cé go bhfuil athrú ag teacht ar an scéal anois, tá sé tuartha go mbeidh méadú ionrollacháin i gceist sa chéad scoilbhliain eile agus go ceann roinnt blianta amach anseo. Tá an scoil ag feidhmiú faoi láthair i dtrí fhoirgneamh réamhdhéanta agus tá an bord bainistíochta ag obair go tréan chun suíomh buan a shocrú don scoil.

 

Tá ochtar oidí, cúntóir riachtanas speisialta agus rúnaí páirtaimseartha ar fhoireann na scoile. Is é Foras Pátrúnachta na Scoileanna Lán-Ghaeilge Teoranta an pátrún. Tá ráiteas físe agus ráiteas misin ceaptha ag an scoil agus tá clár speisialta á mhúineadh bunaithe ar eiteas agus ar fhealsúnacht na scoile. Is í an Ghaeilge teanga bhainistíochta na scoile, teanga teagaisc na n-oidí agus teanga chaidrimh na ndaltaí. Trí phlé, gníomhaíocht agus gnáthnósanna imeachta na scoile, oiltear na daltaí chun meas a bheith acu orthu féin, ar a chéile, ar an scoil, ar an timpeallacht, ar chultúr na Gaeilge agus ar chultúr ciníocha eile.

 

 

2.     Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

 

2.1 An Bord Bainistíochta

Ceapadh an bord bainistíochta de réir nósanna imeachta cuí. Tugtar go dúthrachtach faoi imeachtaí na scoile a riar agus freagrachtaí an bhoird a chomhlíonadh. Tionóltar thart ar sheacht gcruinniú den bhord ar a mheán in aghaidh na scoilbhliana. Cláraítear miontuairiscí na gcruinnithe go soiléir. Tugtar le fios iontu gur iondúil tuairisc a fháil ón bpríomhoide agus ón gcisteoir ag gach cruinniú boird. Ina theannta sin, déantar beartais scoile agus gnéithe de shaol na scoile a phlé, gníomhú a aontú agus freagracht as tascanna a roinnt ar na baill. Eagraítear grúpaí oibre nó fochoistí ó am go chéile a chuireann go mór le héifeacht an bhoird. D’fhreastail baill den bhord ar chúrsa traenála a eagraíodh le déanaí do bhoird bhainistíochta nua.   

 

Is leas leis an scoil scileanna éagsúla na mball agus an pháirt ghníomhach a ghlacann siad i saol na scoile. Comhlíonann an bord na freagrachtaí dleatheacha atá faoina chúram maidir le beartais a chur ar fáil. Moltar áfach athbhreithniú a dhéanamh ar ghnéithe den bheartas iontrála, straitéisí dearfacha chun dea-thinrimh a spreagadh a chur san áireamh sa bheartas tinrimh agus olltuairisc ar fheidhmiú na scoile a chur ar fáil do thuismitheoirí ar bhonn bhliantúil.

 

Bíonn an bord páirteach i gclár imeachtaí scoile a cheadú ag tús gach scoilbhliana. I measc na n-imeachtaí áirítear gníomhaíochtaí taitneamhacha ar nós turas, seónna agus cluichí, cruinnithe le tuismitheoirí, imeachtaí iarscoile agus cleachtais chun sábháilteacht na ndaltaí a chaomhnú. Cuirtear laethanta in áirithe freisin do thrialacha measúnaithe agus d’ócáidí agus d’imeachtaí speisialta a thacaíonn leis na gnéithe difriúla curaclaim. Bíonn tionchar nach mór ag an gclár seo ar an bpleanáil ranga. B’fhiú go mór athbhreithniú a dhéanamh anois ar imeachtaí na bliana agus túsáite a thabhairt do thosaíochtaí i dtaobh an teagaisc agus na foghlama. Chun cuidiú le hobair an bhoird a stiúradh, b’fhiú plean straitéiseach forbartha a cheapadh don scoil ina n-áirítear na tosaíochtaí atá aontaithe maidir leis an gcóiríocht, le beartais a fhoirmliú, curaclam a fhorbairt agus spriocanna teagaisc a bhaint amach.

 

Aithníonn an bord an tábhacht a bhaineann le dea-chaidreamh agus cumarsáid a chothú leis na tuismitheoirí eagsúla agus leis an bpobal i gcoitinne. Déantar tréaniarracht fáilte a chur roimh chách sa scoil agus go mór mór roimh thuismitheoirí atá ar bheagán Gaeilge. Tá croíluachanna na scoile aimsithe go soiléir sa phlean scoile agus feidhmíonn an bord go dúthrachtach i gcomhar le cumann na dtuismitheoirí agus leis an bhfoireann chun na luachanna sin a chur chun cinn sa scoil.

  

2.2 Bainistíocht inscoile

Feidhmíonn an príomhoide i gcomhar le triúr oidí le poist freagrachta ar leith mar an strúchtúr bainistíochta inscoile. Tá fís láidir ag an bpríomhoide don scoil agus roinntear é go croíúil leis an bhfoireann. Cothaítear atmaisféar an-dearfach sa scoil agus spreagtar idir oidí agus dhaltaí a dtuairimí a nochtadh i dtaobh an tsoláthair inti. Eagraítear cruinnithe foirne ar bhonn rialta chun eagrú imeachtaí, forbairt na scoile agus tosaíochtaí curaclaim a phlé agus a shocrú. Casann an príomhoide le hoidí ina n-aonair freisin chun na spriocanna scoile a phlé agus chun tacú leo iad a chur i gcrích.

 

Bíonn cruinnithe ag an gcoiste bainistíochta inscoile faoi shé in aghaidh na bliana ina mbíonn clár cruinnithe réamhaitheanta leis an bhfoireann socraithe. Coinnítear miontuairiscí ar na cinnithe a dhéantar agus ar na beartais a aithnítear.  Tá ról ar leith ag an gcoiste i gceannaireacht agus feidhmiú na scoile agus tugann siad tacaíocht follasach don phríomhoide, don fhoireann, do na daltaí agus do thuismitheoirí na scoile. Léiríonn siad scileanna gairmiúla agus forbartha ina dtosaíochtaí oibre agus is mór leo leas na ndaltaí agus na foirne faoina gcúram.   

 

Tá plean forbartha ardú caighdeán agus cleachtas aitheanta ag an gcoiste don scoil i gcomhair na trí bliana seo romhainn. Pléadh an plean forbartha leis an gcigireacht le linn na meastóireachta seo. Aontaíodh leis na tosaíochtaí oibre aitheanta sa phlean chun athruithe cleachtais agus struchtúir churaclaim a thriail d’fhonn caighdeáin agus gnóthachtáil daltaí a ardú i gcoitinne. Chuige sin tá plean ar pheideolaíocht scoile á chur le chéile agus athstruchtúrú dá réir á chur ar phleanáil agus cur chuige ranga. Mar chuid de seo aithníodh gur gá athbhreithniú a dhéanamh freisin ar na dualgais a théann leis na poist fhreagrachta.

 

2.3 Bainistíocht acmhainní

Feidhmíonn an príomhoide agus cúigear oidí eile i ranganna príomhshrutha. Roinntear ocht rang orthu ar bhealach cothrom i mbuíonta agus i gcomhbhuíonta. Déanann beirt oidí tacaíochta soláthar do dháltaí aitheanta le deacrachtaí léinn nó riachtanais speisialta. Eagraítear tacaíocht inranga agus déantar daltaí a aistarraingt ó ranganna chun múinteoireacht sa bhreis a chur ar fáil dóibh sa Bhéarla agus sa Mhatamaitic. Feidhmíonn cúntóir riachtanas speisialta go héifeachtach i gcomhar leis an bhfoireann teagaisc chun soláthar a dhéanamh do riachtanais shainchúraim na ndaltaí. Tugann rúnaí páirtaimseartha an-tacaíocht i bhfeidhmiú laethúil na scoile.

 

Aithnítear an tábhacht a bhaineann le forbairt ghairmiúil na n-oidí. Bíonn deiseanna ag na hoidí feidhmiú i rólanna difriúla sa scoil, ranganna a athrú agus teagmháil a dhéanamh leis na seirbhísí tacaíochta. Tugtar spreagadh agus tacaíocht don fhoireann freisin tabhairt faoi chúrsaí oiriúnacha oiliúna. Tá beartas ar ról na foirne curtha i bhfocal sa phlean scoile ach moltar cur leis an mír a bhaineann le forbairt ghairmiúil na n-oidí. Ba thairbheach na dea-chleachtais atá i bhfeidhm sa scoil a chur in iúl go soiléir ann agus eolas a chlárú maidir leis na seirbhísí tacaíochta agus na tionscadail náisiúnta a chuidíonn le hoidí a scileanna a chur chun cinn. Moltar freisin plean forbartha scileanna pearsanra a leagan amach chun tacú leis na riachtanais forbartha a chur i bhfeidhm sa scoil.

 

Faoi láthair tá an scoil lonnaithe i bhfoirgnimh réamhdhéanta ar shuíomh ar cíos. Soláthraíonn trí fhoirgneamh réamhdhéanta sé sheomra ranga, dhá sheomra tacaíochta, seomra beag foirne agus oifig. Déanann formhór na n-oidí an-iarracht timpeallacht spreagúil a chothú sna seomraí ranga trí láithreacha léinn a eagrú agus áiseanna léirithe agus obair na ndaltaí a chur ar taispeáint go maisiúil. Déantar an scoil a ghlanadh go laethúil agus tugann idir bhaill den bhoird, oidí, daltaí agus tuismitheoirí aire do bhláthcheapaigh agus d’oibreacha riachtanacha eile. Baintear úsáid as an scoil freisin mar ionad do ranganna agus d’imeachtaí a eagrú don phobal áitiúil tar éis am scoile. Féachann an bord i ndiaidh shabháilteachta go coinsiasach agus bíonn sábháilteacht agus caomhnú páistí mar mhír de chlár gach cruinniú boird. Tá gá anois le balla sa chlós a dheisiú agus le ráillí láimhe a chur suas taobh leis na céimeanna ag dul isteach chuig seomraí ar leith.

 

Tá réimse maith áiseanna teagaisc curtha ar fáil sa scoil agus baintear úsáid éifeachtach astu i bhformhór na ranganna chun suim a spreagadh agus scileanna agus coincheapa a fhorbairt. Is iondúil na háiseanna teagaisc a lonnú i lárionad stórála ach b’fhiú a chinntiú go bhfuil bunáiseanna agus bunábhar nithiúil ar fáil i ngach seomra ranga chun éascaíocht a dhéanamh d’fhoghlaim trí ghníomhaíocht agus fionnachtain a eagrú. Ba thairbheach anois plean infheistíochta fearas agus leabharlainne a chur i gcrích chun tacú le cleachtais aonaithe a scaipeadh go forleathan sa scoil agus an plean nua peideolaíochta a chur i bhfeidhm.

  

2.4 Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

Cuirtear tábhacht ar leith le bainistiú an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile. Eascraíonn sé seo ón aidhm bhunúsach scoile, pobal le Gaeilge a thógáil timpeall na scoile ina mbeadh an pobal mar eiseamláir úsáide teanga do na daltaí agus mar fhoinse tacaíochta scoile. Caitear dua agus dianiarracht leis an bhfeachtas forbartha pobail. Eagraítear imeachtaí sóisialta, siamsaíochta agus caitheamh aimsire mar ghné shonrach den obair fhorbartha sa scoil. Eagraítear deiseanna foghlama agus athmheabhrú teanga don phobal agus cotháitear dearcadh, cumas teanga, scileanna idirphearsanta agus deiseanna forbartha pobail sa phróiseas. Is inmholta toradh na hoibre i saol poiblí agus in imeachtaí ceiliúrtha Bhaile Locha Riach sa chaoi go mbíonn láthaireacht agus seasamh ag an nGaelscoil seo anois in imeachtaí uile an bhaile.

 

Dhearbhaigh na páirtithe uile le linn na réamhchomhdhálacha a sástacht le polasaithe agus cur chuige na scoile. Luadh na deiseanna a bhíonn acu a bheith gafa mar pháirtithe i gcinnithe na scoile agus an úinéireacht a bhraitheann siad i ngníomhú agus i bhfeidhmiú na scoile. Baintear leas as seifteanna éagsúla chun teagmháil a chothú leis na tuismitheoirí. Seoltar fillteán oibre abhaile ar bhonn coicíse, eisítear nuachtlitir go rialta agus déantar suirbhé amháin in aghaidh na bliana ar obair na scoile. Bíonn cruinnithe ar a laghad uair sa bhliain idir na muinteoirí agus na tuismitheoirí ina bpléitear dul chun cinn na ndaltaí go haonarach agus seoltar tuairisc scríofa abhaile ar ghnóthachtáil agus forbairt shóisialta na ndaltaí ag deireadh na scoilbhliana.

 

Is inmholta freisin an chaoi go gcothaítear freagracht sna daltaí as atmaisféar oibre agus feidhmiú na scoile. Toghtar an bhallraíocht do choiste na ndaltaí in aghaidh na bliana agus bíonn cruinnithe rialta ag an gcoiste leis an bpríomhoide agus baill foirne ar ghnéithe scoile. Ag cruinniú le coiste na ndaltaí, léiríodh go raibh siad sásta le feidhmiú na scoile agus dhearbhaigh siad go raibh tionchar acu ar infheistíocht na scoile i bhfearas spóirt agus leabharlainne. Mheas siad go raibh ról aitheanta acu i gcothú caidreamh inscoile leis na páirtithe éagsúla.  

  

2.5 Bainistíocht daltaí

Gabhann dea-bhéasa, suáilceas, cineáltas agus treallús le hiompar na ndaltaí sa scoil seo. Tá comhbhá agus meas ag na páirtithe éagsúla ar a chéile agus cuireann sé seo go mór le rannpháirtíocht na ndaltaí sa chlár foghlama agus le hatmaisféar folláin na scoile i gcoitinne. Leantar clár cinnte maoirseachta do na hamanna sosa agus is suntasach an chomrádaíocht agus an dea-chaidreamh atá idir daltaí sna ranna sinsearacha agus daltaí sna ranna sóisearacha. Tugtar deiseanna d’ionadaithe na ndaltaí páirt tioncharach a bheith acu i gceapadh cóid iompair agus clár imeachta na scoile chomh maith leis na smachtbhannaí a chleachtaítear. Dhearbhaigh an fhoireann gur annamh ar gá dul i muinín an chóid iompair sa scoil. Tugadh an beartas frithbhulaíochta suas chun dáta anuraidh mar chuid d’athbhreithniú leanúnach agus tá siad sásta leis faoi láthair. Ullmhaítear na daltaí go críonna don iarbhunscolaíocht agus is inmholta an mhuinín agus an fhoirfeacht phearsanta a ghabhann le nósmhaireacht na ndaltaí roimh fhágáil na bunscoile dóibh.

 

 

3.    Cáilíocht na pleanála sa scoil

 

3.1 An próiseas pleanála sa scoil agus a chur i ngníomh

Déantar an plean scoile a fhorbairt i gcomhpháirt le foireann na scoile, leis na tuismitheoirí agus leis an mbord bainistíochta. Is iondúil go nglacann na baill foirne freagracht as beartais éagsúla a dhréachtú. Déantar iad a phlé, a leasú agus a aontú sula gcuirtear cóipeanna faoi bhráid choiste na dtuismitheoirí agus an bhoird bhainistíochta. Eagraítear grúpa oibre ó am go chéile ag leibhéal an bhoird chun dianstaidéar a dhéanamh ar ábhar na mbeartas. Rinneadh an cód iompair agus an beartas um itheachán sláintiúil a athbhreithniú le déanaí agus tionólfar cruinnithe go luath chun an beartas um oideachas caidrimh agus gnéasacha a phlé.

 

Cuireadh deimhniú ar fáil, faoi réir Imlitir Bunscoile 0061/2006 ón Roinn Oideachais agus Eolaíochta, go bhfuil glactha go foirmiúil ag an mbord bainistíochta leis na Treoirlínte do Bhunscoileanna um Chaomhnú Daltaí (An Roinn Oideachais agus Eolaíochta, Meán Fómhair 2001). Cuireadh deimhniú ar fáil freisin gur díríodh aire na bainistíochta, na foirne scoile agus na dtuismitheorí ar na nósanna imeachta seo um chaomhnú daltaí; gur soláthraíodh cóip de na nósanna imeachta do bhaill uile na foirne (na baill nua uile san áireamh); agus go bhfuil deimhin déanta de ag an mbainistíocht go dtuigeann an fhoireann ar fad na nósanna imeachta atá le leanúint. Tá duine ainmnithe idirchaidrimh agus ionadaí idirchaidrimh ceaptha de réir mar a éilíonn na treoirlínte.

 

Ní mór athbhreithniú a dhéanamh anois ar ghnéithe áirithe den phlean scoile i bhfianaise na meastóireachta seo agus b’fhiú na spriocanna ama chuige sin a leagan amach sa phlean forbartha don scoil. Moltar go gcuirfí béim ar shainiú na ngníomhaíochtaí teagaisc agus foghlama sa phlean scoile, go ndéanfaí na cleachtais éagsúla atá á n-úsáid faoi láthair a chlárú agus a chnuasach de réir ranga agus go ndéanfaí réimsí curaclaim agus prionsabail an difreálú a chíoradh agus a chláru in oiriúint do chúinsí na scoile.

 

3.2 Pleanáil don seomra ranga

Déanann na hoidí uile pleanáil aonarach don obair ranga ar bhonn gearrthréimhseach agus fadtréimhseach chomh maith le nodaireacht a chur ar an bpleanáil mhíosúil chun taifead ar an dul chun cinn oibre a chlárú. Meastar i gcomhthéacs an phlean fhorbartha scoile atá á chuimsiú ag an mbainistíocht inscoile faoi láthair, gur gá na teimpléid phleanála a athrú chun sainiú níos cinnte a dhéanamh ar na spriocanna teagaisc de réir ranga, cur chuige agus ábhar de. Is gá freisin tréimhsí ama níos dlúithe a aontú don phleanáil ghearrtréimhseach, an mhodheolaíocht agus prionsabail an churaclaim a chur san áireamh, an bogábhar tacaíochta agus fearas a ghabhann leis na tascanna agus ceardlanna a lua chomh maith leis na straitéisi meastóireachta, athmheabhrúcháin agus monatóireachta a dhearadh san obair. B’fhiú clár cinnte oibre srathaithe de réir ranga a cheapadh mar chroí na hoibre sa phleanáil fhadtréimhseach chun struchtúr foráis agus cinnteacht earnála a cheapadh sna cláir. Ba chóir na coinbhinsiúin scoile sa pheannaireacht, eagar agus riar sna cóipleabhair, litriú, meabhrú fíricí agus cleachtais pheideolaíochta de a bheith cláraithe chomh maith.

 

 

4.     Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

 

4.1 Forbhreathnú ar cháilíocht na foghlama agus an teagaisc

Déantar na hachair churaclaim a chomhtháthú go cruthaitheach i go leor ranganna. Leagtar béim inmholta i roinnt ranganna ar chothú tuisceana ar réimse teanga sa Ghaeilge mar bhunús agus mar ullmhúchán do na hachair eile churaclaim a mhúineadh agus moltar an cleachtas seo a neartú agus a fhorleathnú sa scoil. Ba thairbheach chuige sin na príomhriachtanais teanga a aimsiú sna hachair dhifriúla churaclaim agus freastal a dhéanamh orthu roimhré tríd an gclár teagaisc sa Ghaeilge. Coinnítear luas inmholta faoi na gníomhaíochtaí teagaisc agus foghlama i roinnt ranganna ach ní mór caighdeán na hoibre a ardú ar bhonn uile scoile anois. Moltar tabhairt faoi bheartas taighde agus forbartha a thionscnamh chun caighdeán liteartha agus matamatice na scoile a ardú sa ghearrthodhchaí mar atá aitheanta sna spriocanna bliana. Is gá a chinntiú go ndéantar an teagasc a idirdhealú go cóir do na rangleibhéil dhifriúla agus go gcuirtear tascanna ar chaighdeán cuí faoi bhráid na ndaltaí i ngach seomra ranga.

 

4.2 Teanga

 

An Ghaeilge

Cothaítear cumas labhartha na ndaltaí mar phrióireacht sa Ghaelscoil seo agus bíonn na daltaí in ann cómhrá leanúnach saorga forchéimnithe a chleachtadh sa teanga roimh fhágáil na bunscoile dóibh. Cuirtear béim ar chothú scileanna fóinéime agus foghraíochta sna ranganna sóisearacha, cothaítear leanúnachas cainte agus saibhriú foclóra agus bíonn na daltaí feidhmiúil ina gcuid foghlama sna gnéithe éagsúla curaclaim taobh istigh de chlár teoranta teanga. Tógtar ar an obair sna bunranganna sa chaoi go n-ardaítear muinín agus cumas sna daltaí sna hardranganna. Cuirtear béim ar chothú na scileanna liteartha trí chlár forbartha scileanna teanga agus éiríonn leis na daltaí dul chun cinn creidiúnach a dhéanamh sa léitheoireacht. Cuirtear clár leathan sa litríocht i láthair na ndaltaí sna hardranganna. Cuirtear béim ar fhilíocht, scéalaíocht, amhránaíocht, drámaíocht agus léitheoireacht. Cothaítear suim na ndaltaí i gcultúir agus i nósmhaireacht daoine sa chlár freisin. Is fiú áfach, breis infheistíochta a dhéanamh sa stoc leabharlainne, go háirithe i leabhair nua-aimseartha Ghaeilge chun cur leis an léitheoireacht thaoitheanach.

 

Bunaítear an cheapadóireacht ar théamaí oibre pléite roimhré, ar thionscadail taighde agus ar scríbhneoireacht phearsanta idir obair shamhlaíochta, iriseoireacht, píosaí cruthaithe agus tráchtaireacht. Is gá breis béime a chur ar phróiseas agus meicnicí na hoibre agus béim a chur ar dhea-pheannaireacht agus eagar ar phár faoi réir an phlean fhorbartha.  Is fiú an cur chuige i saibhriú teanga a chlárú go foirmeálta de réir ranga sa phlean scoile agus forás na gramadaí a aithint in aghaidh an ranga. Is fiú freisin an cur chuige le meicníocht na scríbhneoireachta a chinntiú, leasú earráidí coitianta a chleachtadh, dréachtú agus athdhréachtú sleachta a chur san áireamh, chomh maith le plean chun téarmaíocht comónta scoile sna réimsí éagsúla curaclaim a aithint  agus a dhaingniú sna rangleibhéil éagsúla. Is fiú freisin tionchar na teicneolaíochta a fhorleathnú i ngíomhaíochtaí éagsúla scoile.

 

Béarla

The teaching of English is commenced during the second term of Junior Infants.  The programme initially focuses on the development of phonological and phonemic awareness. At other class levels teachers adopt a fully integrated approach to oral language, reading and writing in English. During discrete oral language lessons, emphasis is placed on extending vocabulary and on enabling pupils to communicate confidently using full sentences. Pupils also explore an appropriate range of poetry at most class levels. It is recommended that the early stages of the English programme should be extended to include aspects of language development which can be approached through story and rhyme. At some class levels discrete oral activities are based on a narrow register of language and purposeful planning is required to ensure that an appropriate range of language is addressed during these sessions.

 

Print-rich environments are cultivated throughout the school and support the attainment of reasonably good standards in reading and writing. Appropriate emphasis is placed on enabling pupils to develop sight vocabulary and a structured programme is used beneficially at each class level to develop phonological and phonemic awareness and enhance word-attack skills. Big books, graded texts, class novels, library books and a range of supplementary materials are used to good effect to engage pupils in the reading process. Pupils in general read with fluency, show good awareness of the reader-listener relationship and display interest in the works of a broad range of authors. It is recommended that greater emphasis should now be placed on developing higher-order thinking skills and that an analysis of standardised test results should be undertaken in order to isolate reading skills which require particular attention in the classrooms. It would also be of benefit to develop classroom libraries further.

 

Writing activities are judiciously and very creatively integrated with oral language and reading activities at many class levels. It would be of benefit however to place greater emphasis on ensuring progression in writing through regular and careful monitoring of the assigned tasks. There is scope at many class levels to develop greater understanding of the conventions of punctuation, to implement a staged approach to developing a neat cursive style of writing and to enhance the presentation of written work in general.

  

4.3 Matamaitic

Tá tionchar, a bheag nó a mhór, ag an gcuraclam, an plean scoile agus téacsleabhair ar phleanáil aonair na n-oidí agus ar an gcleachtas sna seomraí ranga sa Mhatamaitic. Baintear úsáid as fearas coincréideach agus bileoga saothair chun coincheapa a chíoradh agus déantar plé agus athdhéanamh ar spriocanna teagaisc. Is fiú iarracht foirne a dhéanamh teanga na matamaitice a aimsiú agus a chlárú ar bhonn ranga. Úsáidtear straitéisí praicticúla chun na bunchoincheapa a fhorbairt. Tugtar deiseanna fiúntacha do na daltaí scileanna tuair agus meastacháin a chleachtadh agus cothaítear scileanna i réiteach fadhbanna trí obair mheabhrach agus obair ar phár. 

 

Tá plean forbartha dírithe ar ardú caighdeán san uimhreas curtha le chéile mar phrióireacht aitheanta ag an bhfoireann scoile agus moltar na spriocanna atá aitheanta sa phlean a chur i bhfeidhm chun dlús a chur leis an bpróiseas seo. Beidh gá an cur chuige difreálaithe a chlárú sa phlean, an mhodheolaíocht agus cleachtais ranga a ghabhann leis a áireamh agus an éagsúlacht sna tascanna a aithint chun teacht leis an éagsúlacht chumais agus na leibhéil ghnóthachtála atá sna seomraí ranga. Is fiú freisin na spriocanna a chinntiú in aghaidh an ranga agus an teanga a ghabhann leo a chláru sa phlean gníomhartha. Is gá an clár athmheabhrúcháin a aontú agus an córas meastóireachta ar dhul chun cinn a shainiú sna cuntais mhíosúla. Ba chóir an taifead ar an dul chun cinn a aistriú mar chorpeolas ranga de réir na bliana.

  

4.4 Oideachas Sóisialta, Imshaoil agus Eolaíochta

 

Stair

Múintear an Stair go feidhmiúil i bhformhór na ranganna a bhreathnaítear le linn na meastóireachta. Tugtar deiseanna fiúntacha do na daltaí an t-am atá thart a iniúchadh ag leibhéal an teaghlaigh agus ag leibhéil áitiúla, náisiúnta agus idirnáisiúnta. Baintear úsáid cheardúil as an scéalaíocht chun tuiscint ar sheicheamh ama a chur chun cinn agus cuirtear fianaise suimiúla faoi bhráid na ndaltaí i bhfoirm pictiúr agus griangraf chun deiseanna a thabhairt dóibh oibriú mar staraithe agus na scileanna stairiúla a chleachtadh. Baintear feidhm thairbheach as amlínte oiriúnacha ag na rangleibhéil dhifriúla chun coincheap na cróineolaíochta a chur in iúl. Léiríonn na daltaí suim san ábhar foghlama agus glacann siad páirt ghníomhach sna tascanna difriúla a chuirtear faoina mbráid. B’fhiú anois clár cinnte a leagan amach ag gach rangléibhéal chun cothromaíocht a chinntiú thar na snáithaonaid agus forchéimniú cuí a chur i gcrích ó rang go rang. Tá tús curtha le déantúsáin agus griangraif a bhailiú sa scoil agus ba thairbheach cur leo siúd agus foinsí eile stairiúla a bhailiú ar nós seanléarscáileanna áitiúla, sean-nuachtáin agus raon leabhar cuí chun tabhairt faoin ngné seo ina iomláine.

 

Tíreolaíocht

Leantar clár forásach oibre sa Tíreolaíocht. Ceanglaítear an obair leis na gnéithe eile curaclaim agus baintear úsáid as obair pháirce, tionscadail, an idirlíon agus grúpobair ranga chun téamaí a fhiosrú. Cuirtear torthaí na n-iniúchtaí éagsúla ar taispeáint sna ranganna agus sna hionaid phoiblí. Ceanglaítear an timpeallacht daona le feasacht agus cúram na timpeallachta agus leis an timpeallacht nadúrtha agus is cúis bróid go bhfuil an brat glas ar foluain os comhair na scoile arís i mbliana. Faigheann na daltaí taithí ar obair mar eolaithe le linn dóibh a bheith ag fiosrú na dtéamaí idirláimhe. Bíonn boird dhúlra agus cúinní spéise ar an nádúr sna seomraí ranga agus cothaítear fiosracht nádúrtha na ndaltaí ar a dtimpeallacht féin. B’fhiú éiceolaíocht na locha a dhéanamh go leanúnach mar théama taighde scoile agus logainmneacha an cheantair máguaird a chíoradh ó thaobh dreachra tíre, tíreolaíochta, cleachtais feirmeoireachta, talamhaíochta agus iascaireachta de chomh maith le tuiscint na ndaltaí ar chúlra agus míniú a gceantar dúchais a shoiléiriú.

  

Eolaíocht

Áirítear cothú cumas smaointeoireachta na n-eolaithe mar cheann de thosaíocht an chláir oibre sa ghné seo churaclaim agus dá réir sin cinntítear deiseanna taighde, trialacha agus cíoradh fadhbanna mar chuid den chlár. Eagraítear ceardlanna comhoibritheacha sna seomraí ranga, bunaítear an obair ar an bplean scoile agus téacsleabhair agus leathnaítear tuiscint agus eolas na ndaltaí san obair. Is gá anois táilliúireacht a dhéanamh ar an gclár chun éiceolaíocht agus gnéithe eolaíochta bunaithe ar an loch sa cheantar a chíoradh, obair pháirce agus torthaí taighde treoraithe a chlárú i mbanc eolais scoile, rannpháirtíocht a eagrú i dtionscadail éagsúla san eolaíocht agus úsáid teicneolaíochta nua-aimseartha a bheith lárnach sa chur chuige.

  

4.5 Oideachas Ealaíon

 

Na hAmharcealaíona

Ar an iomlán, tá rath ar an obair sna hAmharcealaíona tríd an scoil. Déantar réimse leathan imeachtaí a reáchtáil chun tuiscint ar na gnéithe radharcacha a chur chun cinn. Leagtar béim chóir ar dhéanamh na healaíne chomh maith le freagairt don ealaíon. Tugtar deiseanna rialta do na daltaí dul i ngleic le raon de mheáin agus léiríonn na taispeántais ranga cruthaitheacht aonair na ndaltaí, éagsúlacht teicníochtaí agus comhtháthú ceardúil. Leagtar béim inmholta ar theanga na n-amharcealaíon i ranganna áirithe agus ba thairbheach tabhairt faoin ngné seo den obair ar bhealach struchtúrtha sa scoil. 

 

Ceol

Tugtar go ceardúil faoin gcuraclam sa Cheol a mhúineadh ag rangléibhéil áirithe.  Eagraítear imeachtaí atá oiriúnach d’aois na ndaltaí idir ghníomhaíochtaí éisteachta agus freagartha, amhránaíocht, ceoltóireacht agus cumadóireacht. Bíonn deiseanna rialta ag na daltaí éisteacht le stíleanna difriúla ceoil agus freagairt a dhéanamh go fisiceach, go briathartha, go mothaitheach agus go cognaíoch. Múintear cnuasach deas amhrán i bhformhór na ranganna agus tugtar deiseanna ag rangleibhéil áirithe rothlaim agus páirtamhráin a chasadh. Baintear dea-úsáid as ríomhairí ranga chun tionlacan ceoil a chur ar fáil. Moltar cur leis an dea-obair seo agus cnuasach cuí amhrán sa Ghaeilge, sa Bhéarla agus ó thíortha eile a chuimsiú ag gach rangleibhéal. Cuirtear ar chumas na ndaltaí feadóga stáin a sheinm ó na meánranganna ar aghaidh. Seinntear poirt go ceolmhar agus is léir go mbaineann na daltaí taitneamh agus tairbhe as iad a léiriú. Leantar clár dea-chéimnithe i ranganna áirithe chun tuiscint ar litearthacht an cheoil a chur chun cinn. Tá an phleanáil easnamhach áfach i ranganna ar leith agus tá an clár teoranta dá bharr. B’fhiú anois réimse na n-imeachtaí do gach rangleibhéal a aontú ar bhonn uile scoile agus céimeanna aonair an chláir litearthachta a leagan amach go soiléir.  B’fhiú freisin láthair cheoil a eagrú i ngach rangsheomra ionas go mbeidh raon d’uirlisí idir thiúnta agus neamhthiúnta, fhéindéanta agus cheannaithe ar fáil go héasca chun tacú leis an teagasc.

 

Drámaíocht

Déantar cíoradh ar mhothúcháin, ar smaointe, ar chinnithe agus ar thuiscint daltaí sa chur chuige drámaíochta a úsáidtear sa scoil seo. Cuirtear béim ar leith ar chothú gnéithe aestéitice na ndaltaí agus is inmholta an tréithiúlacht phearsanta, na scileanna cumarsáide, na scileanna treallúsacha agus féinmhuiníne a léirigh na daltaí le linn na cigireachta. Bíonn an scoil páirteach sna comórtais stáitsíochta agus léiriúcháin phoiblí go háitiúil agus go náisiúnta agus is gnás scoile a bheith ag taisteal i bhfad agus i gcongar chun freastal ar ócáidí i gcomhar leis na tuismitheoirí agus oidí. Léirigh na daltaí seónna a bhí ullmhaithe acu don Taibhdhearc, Amharclann Naisiúnta na Gaeilge agus d’ócáidí áitiúla eile, agus ba shoiléir go bhfuair na daltaí uile deiseanna a bheith páirteach sna himeachtaí de réir ranga. Cuirtear béim ar obair chomhpháirtíochta chun téamaí a aithint agus a chíoradh agus cumtar gníomhaíochtaí bréigeacha agus inchreidithe chun smaointe a chur i láthair. Is breá leis na daltaí úsáid a bhaint as éagsúlacht chleachtais agus scile chun cur i láthair a threisiú le frapaí, smidiú, cultacha, amhráin, ceol úirlise, ealaín, agus filíocht. Is inmholta mar a cheanglaítear an clár dramaíochta leis na gnéithe éagsúla curaclaim.

 

4.6 Corpoideachas

Cé go bhfuil cóiríocht do Chorpoideachas de dhíth ar an scoil, déantar gach iarracht clár suimiúil a chur ar fáil do na daltaí. Sna bunranganna déantar gníomhaíochtaí taitneamhacha a eagrú sna seomraí ranga. Comhtháthaítear na gníomhaíochtaí go ceardúil leis an gCeol chun na luailí coirp a fhorbairt. Déantar léirthuiscint na luaile mar mhéan nochta mothúchán agus mar mheán cumarsáide a chur chun cinn go hinniúil freisin. Feidhmíonn na daltaí mar rang-ghrúpa agus i mbeirteanna, coinnítear luas inmholta faoi na himeachtaí agus baintear sár-thaitneamh astu uile.

 

Baintear úsáid as halla agus páirc atá gar don scoil chun imeachtaí a eagrú do dhaltaí ó rang a haon ar aghaidh.  Eagraítear clár snámha do na ranganna freisin gach dara bliain. De dheasca fíor-dhrochaimsire le linn na meastóireachta cuireadh na himeachtaí sa halla agus sa pháirc ar ceal. Tuairiscítear go dtagann teagascóir seachtrach chuig an scoil chun tacú le scileanna cluichí a mhúineadh agus go bhfreastalaíonn grúpaí ar na himeachtaí sin ar a dtoil féin. Moltar léirmheas a dhéanamh ar an gcóras seo chun a dheimhniú go nglacann gach dalta páirt i réimse cuí gníomhaíochtaí sa Chorpoideachas agus go dtugtar an íosmhéid ama a mholtar a dháileadh ar an achar seo curaclaim san áireamh agus na himeachtaí á n-éagrú.

 

4.7 Oideachas Sóisialta, Pearsanta agus Sláinte

Is inmholta mar a thógtar leibhéil mhuiníne agus treallúsacht na ndaltaí sa scoil seo. Is léir ó theacht i láthair na ndaltaí agus ina gcuid scileanna cumarsáide agus díospóireachta, go gcleachtann na daltaí ionchar leanúnach a bheith acu ina dtaithí scolaíochta féin. Bíonn deiseanna acu roghanna laethúla a dhéanamh, na roghanna sin a phlé go díreach leis na hoidí agus athmhacnamh a dhéanamh ar dhroch-chinnithe de réir mar a oireann. Cothaítear na scileanna tuisceana agus machnaimh i gcomhpháirt leis an gclár drámaíochta agus foras gaoil, agus is breá mar a chleachtar an riailbhéas agus cleachtais iompair de réir an chóid bhéasa aontaithe idir na páirtithe.

 

4.8 Measúnú

Tá beartas cuimsitheach ar an measúnú ar fáil sa phlean scoile.  Tugtar treoir shoiléir ann maidir le raon fairsing na dteicníochtaí gur féidir a úsáid chun dul chun cinn na ndaltaí a mheas. Ní mór áfach na teicníochtaí seo a chur ag feidhmiú go héifeachtach sa scoil. B’fhiú chuige sin na rólanna measúnaithe idir mhúnlaitheach, diagnóiseach, suimitheach agus meastóireachta a chíoradh agus teicníochtaí a úsáid go leanúnach ar bhonn uile scoile chun éifeacht na straitéisí teagaisc a mheas, riachtanais foghlama na ndaltaí a aimsiú, eispéiris oideachascúla cuí a roghnú agus an phleanáil ranga a threorú.

 

Brathann an fhoireann go mór ar thorthaí trialacha caighdeánaithe a dhéantar ar bhonn bliantúil ó rang a haon ar aghaidh agus ar mheasúnú eile den fhoghlaim. Ní mór freisin díriú ar mheasúnú chun foghlama agus ainilís a dhéanamh ar an bhfoghlaim mar chuid lárnach den teagasc ar bhonn laethúil. B’fhiú mar chuid den chleachtas sin monatóireacht agus anailís rialta a dhéanamh ar obair scríofa na ndaltaí agus torthaí na hanailíse a úsáid ansin chun riachtanais aonair na ndaltaí a aimsiú agus an obair ranga a phleanáil don ghearrthréimhse. Is áisiúil go bhfuil torthaí na dtrialacha caighdeánacha á dtaifeadadh sa scoil sa chaoi is gur féidir le gnóthachtáil daltaí aonair thar na blianta a aimsiú go héasca. Tá tús curtha ag an bhfoireann le pátrúin sna torthaí a aimsiú agus le spriocanna teagaisc a bhunú orthu.

 

 

5.     Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

 

5.1 Daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu

Baintear feidhm as trialacha caighdeánaithe agus trialacha diagnóiseacha chun daltaí le deacrachtaí foghlama a aithint agus leantar an cur chuige céimnithe chun soláthar a dhéanamh do dhaltaí le riachtanais foghlama. Ullmhaítear clár léinn aonair do gach dalta bunaithe ar thorthaí trialacha agus tuairiscí saineolaithe. Bíonn na hoidí ranga agus tuismitheoirí na ndaltaí páirteach sa phróiseas. Déantar inniúlacht na ndaltaí agus na riachtanais tosaíochta a aimsiú go soiléir agus a athbhreithniú ar bhonn rialta. Soláthraíonn na hoidí pleanáil don ghearrthréimhse freisin agus moltar go ndéantar na spriocanna léinn agus na modhanna agus straitéisí chun iad a bhaint amach a chlárú níos soiléire ann.

 

Oibríonn na hoidí go dúthrachtach chun tacú leis na daltaí. Eagraítear múinteoireacht sa bhreis sa Bhéarla agus sa Mhatamaitic agus cuirtear clár luath-idirghabhála i bhfeidhm ag leibhéal rang na naíonán sinsearach. Tugtar faoi imeachtaí eile traschuraclaim dírithe go príomha ar riachtanais aonair daltaí ar leith. Feidhmíonn na hoidí tacaíochtaí sna seomraí ranga príomhshrutha chomh maith le himeachtaí a eagrú san dá sheomra tacaíochta atá ar fáil. Déantar na seomraí a mhaisiú go tarraingteach le hábhair léirithe agus le samplaí d’obair na ndaltaí. Baintear dea-úsáid as an teicneolaíocht le linn na múinteoireachta. Chun an tseirbhís a fhorbairt a thuilleadh ba thairbheach cur le réimse na leabhar agus na n-áiseanna teagaisc atá ar fáil go leanúnach sna seomraí tacaíochta.  

 

5.2 Tacaíochtaí eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus daltaí ó ghrúpaí mionlaigh nó grúpaí eile

Tá sé soiléir go gcuirtear fáilte roimh chách sa scoil seo. Freastalaíonn líon beag de dhaltaí ó ghrúpaí mionlaigh ar an scoil agus tuairiscítear go mbíonn deiseanna acu a bheith páirteach sna himeachtaí uile a reáchtáltar sa scoil. Tá monatóireacht cúramach á dhéanamh faoi láthair ar dhaltaí áirithe a bhfuil drochthinreamh ag goilliúint orthu.  Moltar don scoil athbhreithniú a dhéanamh anois ar an mbeartas tinrimh agus raon na straitéisí dearfacha atá in úsáid sa scoil chun dea-thinreamh a spreagadh a chlárú ann.

 

 

6.  Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

Is iad seo a leanas na láidreachtaí a aithníodh sa mheastóireacht:

 

 

Mar bhealach le togáil ar na láidreachtaí seo agus chun dul i gceann réimsí le haghaidh forbartha, tá na moltaí seo a leanas á ndéanamh:

 

 

Eagraíodh cruinnithe iarmheastóireachta leis an bhfoireann agus leis an mbord bainistíochta mar a ndearnadh na dréacht-thorthaí agus moltaí na meastóireachta a chur i láthair agus a phlé.

 

 

 

 

Foilsithe Bealtaine 2010