An Roinn Oideachais agus Scileanna

Department of Education and Skills

 

Meastóireacht Scoile Uile

TUAIRISC

 

Gaelscoil an Inbhir Mhóir

An t-Inbhear Mór, Contae Chill Mhantáin

Uimhir rolla:20080M

 

Dáta na cigireachta: 7 Bealtaine 2009

 

 

 

 

Tuairisc ar mheastóireacht Scoile Uile

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

Cáilíocht na pleanála sa scoil

Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

Freagra na scoile ar an tuairisc

 

 

 

 

Tuairisc ar Mheastóireacht Scoile Uile

 

 

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis meastóireacht scoile uile a dhéanamh ar Ghaelscoil an Inbhir Mhóir. Léiríonn sí torthaí meastóireachta a rinneadh ar obair na scoile ina hiomláine agus déanann sí moltaí i leith tuilleadh forbartha ar obair na scoile. Le linn na meastóireachta bhí cruinnithe réamh-mheastóireachta ag na cigirí leis an bpríomhoide, leis na múinteoirí, le bord bainistíochta na scoile, agus le hionadaithe chumann na dtuismitheoirí. Cuireadh an mheastóireacht i gcrích thar thréimhse roinnt laethanta inar thug na cigirí cuairteanna ar sheomraí ranga agus inar bhreathnaigh siad ar theagasc agus ar fhoghlaim. Rinne siad idirghníomhú leis na daltaí agus leis na múinteoirí, scrúdaigh siad obair na ndaltaí agus rinne siad idirghníomhú leis na múinteoirí ranga. D'athbhreithnigh siad doiciméid pleanála scoile agus ullmhú scríofa na múinteoirí. Bhuail siad le grúpaí éagsúla foirne de réir mar ba chuí. I ndiaidh na cuairte meastóireachta thug na cigirí aiseolas ó bhéal don fhoireann agus don bhord bainistíochta mar gheall ar thorthaí na meastóireachta. Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile ar a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce i scríbhinn, agus tá freagra an bhoird ar fáil san aguisín atá leis an tuairisc seo.

 

 

1.     Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

 

Bunaíodh Gaelscoil an Inbhir Mhóir i 1998. Déantar freastal sa scoil ar bhuachaillí agus ar chailíní ón mbaile mór agus ó cheantair sa timpeallacht. Is é An Foras Pátrúnachta patrún na scoile. Tá fás leanúnach tagtha ar an scoil ó bunaíodh í agus tuairiscítear go bhfuil an-éileamh ó thuismitheoirí a bpáistí a chlárú sa scoil. Ainneoin nach í an Ghaeilge teanga teaghlaigh formhór na ndaltaí, léiríonn tuismitheoirí an-suim i dtacú lena bpáistí an Ghaeilge a úsáid. Tá aon oide déag lán-aimseartha ar an bhfoireann, maraon le beirt oidí páirt-aimseartha agus beirt chuntóir riachtanais speisialta. San iomlán déanann daltaí freastal rialta ar scoil ach tá líon suntasach daltaí a bhíonn as láthair go minic. Tá an scoil suite go sealadach ar thalamh an chumainn sacair áitiúil.

 

 

2.     Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

 

2.1 An Bord Bainistíochta

Tá comhdhéanamh an bhoird bhainistíochta ag teacht le rialacha na Roinne Oideachais agus Scileanna. Tionóltar cruinnithe den bhord uair sa téarma ar a laghad. Coinnítear miontuairiscí ar na cruinnithe agus cuirtear tuairisc ón bpríomhoide agus tuairisc ón gcisteoir i láthair ag na cruinnithe. Pléann baill an bhoird polasaithe a bhaineann le heagrúchán na scoile agus leis an gcuraclam sula bhfaomhaítear iad go foirmeálta. Comhlíonann an bord na cúramaí reachtaíochta atá orthu maidir le polasaí iontrála, cód iompair agus nósanna imeachta um chaomhnú leanaí a fhorbairt. Níor mhiste athbhreithniú a dhéanamh ar an bpolasaí rollacháin chun a chinntiú go bhfuil soiléireacht ann maidir le critéir le haghaidh rollacháin. Moltar freisin straitéisí tinrimh a fhorbairt chun ard-leibhéal tinrimh i measc na ndaltaí a chothú. Tá eagrúchán na scoile ó thaobh faid an lae, leithdháileadh na foirne múinteoireachta agus méid na ranganna ag teacht le rialacháin na Roinne Oideachais agus Scileanna. Léiríonn baill an bhoird an-suim i bhforbairt na scoile agus déanann siad cúram breá dá bainistiú. Bíonn teagmháil an-rialta ag cathaoirleach an bhoird leis an bpríomhoide agus bíonn cumarsáid leanúnach ag an mbord le coiste na dtuismitheoirí. Tá buan-soláthar chóiríochta scoile ina ábhar imní don bhord le blianta anuas. Ainneoin easpa dul chun cinn maidir le tógáil foirgnimh, déanann an bord cúram an-bhreá den chóiríocht sealadach atá in úsaid faoi láthair.

  

2.2 Bainistíocht inscoile

Tá an príomhoide i gceannas na scoile ó bunaíodh í. Cothaíonn sé dea-chumarsáid agus tuiscint do fhís na scoile i measc phobal na scoile agus faigheann sé tacaíocht an-mhaith ón bhfoireann, ón mbord bainistíochta, ó thuismitheoirí agus ó na daltaí. Stiúrann sé gníomhaíochtaí na scoile go héifeachtúil. Tugann sé treoir i gcúrsaí pleanála agus déanann sé maoirsiú ar chur i bhfeidhm an churaclaim trí dhul isteach sna ranganna go rialta le labhairt leis na múinteoirí agus leis na daltaí. Spreagann sé idir mhúinteoirí agus daltaí le páirt ghníomhach a ghlacadh in imeachtaí na scoile. Déantar cúram oiriúnach, san iomlán, de chroinicí na scoile a choimeád, ach níor mhiste sonraí na ndaltaí a chlárú sna clárleabhair.

 

Tá príomhoide tánaisteach agus beirt oidí le dualgais speisialta ar an bhfoireann bainistíochta inscoile. Tá dualgais eagraíochta, tréadchúraim agus curaclaim orthu agus tá na cúramaí seo rianaithe i scríbhinn agus sínithe ag cathaoirleach an bhoird. San iomlán tá an cur síos ar na dualgais churaclaim an-ghinearálta agus níl soiléiriú déanta maidir le conas a chuireann siad le héifeacht an teagaisc agus na foghlama. Comhlíonnann sealbhóirí na bpost freagrachta na cúramaí atá orthu go héifeachtúil agus tugann siad tuairisc ar ghnéithe dá gcuid oibre ag na cruinnithe foirne. Léiríonn siad solúbthacht maidir le cúramaí breise a ghlacadh orthu féin agus oibríonn siad go hinmholta as lámha a chéile. Nuair atá athbhreithniú á dhéanamh ar na dualgais a ghabhann leis na poist moltar breis cinnteachta a léiriú maidir le ról ceannasaíochta churaclaim na n-oidí le poist fhreagrachta, chun tacú le forbairt na pleanála sa scoil. Is inmholta mar a thionóltar cruinnithe den fhoireann bhainistíochta inscoile ag tús agus ag deireadh gach téarma.

  

2.3 Bainistíocht acmhainní

Tugtar deiseanna do mhúinteoirí taithí a fháil ar theagasc i ranganna agus comhthéacsanna éagsúla. Tuairiscítear go nglacann oidí páirt i gcúrsaí forbartha gairmiúla go rialta. Eagraítear obair na gcuntóirí do riachtanais speisialta go héifeachtíúil agus cuidíonn siad le cuimsiú daltaí sna ranganna príomhshrutha. Tá rúnaí páirtaimseartha fostaithe sa scoil agus tacaíonn sí le riarachán laethúil na scoile. Fostaítear teagascóirí seachtracha chun amhránaíocht, drumadóireacht, damhsa agus feadóg stáin a mhúineadh agus maoiníonn coiste na dtuismitheoirí agus an bord bainistíochta na gníomhaíochtaí seo. Cuireann an Cumann Lúthchleas Gael tréanálaí ar fáil saor in aisce chun scileanna peile agus iomána a theagasc.

 

Seachas dhá bhuan-rangsheomra is seomraí réamhdhéanta atá sa scoil agus tá siad scaipithe timpeall an chlóis. Tá an-chreidiúint ag dul do phobal na scoile as na hiarrachtaí a dhéanann siad timpeallacht thaitneamhach a chruthú trí chúram breá a dhéanamh de ghlaineacht na scoile agus plandaí a chur ag fás. Glantar an scoil go laethúil agus déantar í a phéinteáil i rith na laethanta saoire. Baintear úsáid as seomra an chumainn sacair do chleachtadh córach agus do theagasc damhsa Gaelach. Tá áiseanna oiriúnacha sa scoil le haghaidh spraoi agus bíonn páirc pheile in úsáid le linn dea-aimsire.

 

Tá réimse breá acmhainní ar fáil sa scoil agus san iomlán baintear feidhm oiriúnach astu i gcur i bhfeidhm an churaclaim. Tá leabharlann ranga i ngach seomra. Moltar cur leis an líon leabhar i nGaeilge atá ar fáil do dhaltaí. Tá boird idirghníomhacha agus ríomhaire i bhformhór na ranganna agus baintear leas astu le linn an teagaisc. B’fhiú taithí oidí ar áiseanna teicneolaíocht an eolais agus na cumarsáide (TEC) a leathnú chun an tairbhe is éifeachtaí a bhaint as na hacmhainní seo. San iomlán ullmhaíonn oidí raon leathan ábhar léirithe le tacú leis an bhfoghlaim agus cuirtear samplaí d’obair na daltaí ar taispeáint sna seomraí ranga.

  

2.4 Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

Tá gaol an-bhreá forbartha idir údaráis na scoile agus tuismitheoirí na bpáistí, agus is léir go bhfuil an-tacaíocht tugtha ag na tuismitheoirí don scoil ó bunaíodh í. Cuirtear eolas faoi imeachtaí scoile ar fáil go dhá-theangach i nuachtlitir a eisítear go rialta. Tá cumann tuismitheoirí ag feidhmiú sa scoil agus oibríonn baill an chumainn i gcomhpháirt leis an bpríomhoide ar son leasa na ndaltaí. Eagraítear cruinnithe foirmeálta uair sa bhliain chun deis a thabhairt do thuismitheoirí dul chun cinn a bpáistí a phlé leis na hoidí. Thuairisc na tuismitheoirí go gcuirtear fáilte rompu i gcónaí sa scoil agus go bpléitear go pras le hábhair imní a léiríonn siad. Tá an-tacaíocht airgid tugtha ag na tuismitheoirí don scoil le blianta anuas agus faoi láthair tá plé ar siúl maidir le síntiús breise a lorg ó chlanna chun an tacaíocht seo a leanúint. Tá rún ag an gcoiste anois díriú níos mó ar pháirt a ghlacadh i bhforbairt pleananna scoile.

  

2.5 Bainistíocht daltaí

Baineann ardchaighdeán le cur chuige na scoile maidir le bainistíocht daltaí. Léiríonn na daltaí suim ina gcuid oibre agus comhoibríonn siad go fonnmhar leis an bhfoireann le linn imeachtaí scoile. Tá gaol measúil, taitneamhach le sonrú i measc na ndaltaí agus iad i mbun oibre agus spraoi. Tá beartas frithbhulaíochta agus cód iompair, a d’eascair as plé i measc oidí, tuismitheoirí, daltaí agus baill an bhoird bhainistíochta, forbartha agus is léir ó dhea-iompar na ndaltaí go gcuirtear i bhfeidhm iad go héifeachtúil.

 

 

3. Cáilíocht na pleanála sa scoil

  

3.1 An próiseas pleanála sa scoil agus a chur i ngníomh

Tá an-chuid oibre déanta ar phleananna eagrucháin agus curaclaim a chur le chéile. Tá raon polasaithe riaracháin agus treoirlínte deartha ag na hoidí faoi stiúradh an phríomhoide, ina dtugtar  soiléireacht maidir le gnéithe d’fheidhmiú na scoile. Baineadh feidhm mhaith as na seirbhísí tacaíochta chun an plean scoile a fhorbairt. Tá pleananna curaclaim ullmhaithe do ghnéithe éagsúla an churaclaim.  Cé go bhfuil roinnt treoirlínte le fáil iontu, ar an iomlán, tá na pleananna ró-ghinearálta chun cuidiú leis na hoidí i gcur i bhfeidhm an churaclaim. Moltar plean gnímh a chlárú ar bhonn uile scoile chun tús a chur le hathbhreithniú na bpleananna go córasach. Is gá go dtabharfadh gach plean curaclaim soiléireacht do na hoidí agus do phobal na scoile, maidir leis na spriocanna foghlama agus na scileanna atá le forbairt ag gach rangleibhéal, agus na modhanna múinte agus uirlisí measúnaithe atá le húsáid go rialta ar bhonn uile scoile.

 

Cuireadh deimhniú ar fáil, faoi réir Imlitir Bunscoile 0061/2006 ón Roinn Oideachais agus Scileanna, go bhfuil glactha go foirmiúil ag an mbord bainistíochta leis na Treoirlínte do Bhunscoileanna um Chaomhnú Daltaí (An Roinn Oideachais agus Scileanna, Meán Fómhair 2001). Cuireadh deimhniú ar fáíl freisin gur díríodh aire na bainistíochta, na foirne scoile agus na dtuismitheorí ar na nósanna imeachta seo um chaomhnú daltaí; gur soláthraíodh cóip de na nósanna imeachta do bhaill uile na foirne (na baill nua uile san áireamh); agus go bhfuil deimhin déanta de ag an mbainistíocht go dtuigeann an fhoireann ar fad na nósanna imeachta atá le leanúint. Tá duine ainmnithe idirchaidrimh agus ionadaí idirchaidrimh ceaptha de réir mar a éilíonn na treoirlínte.

  

3.2 Pleanáil don seomra ranga

Cuireann gach oide ullmhúchán scríofa ar fáil don teagasc. Aontaíodh teimpléad don phleanáil ghearrthéarmach i mbliana chun cleachtas uile scoile a chur chun cinn. Is gá a chinntiú go bhfuil dóthain fócais sna pleananna ar shainchuspóirí foghlama, go mórmhór i dteagasc na dteangacha. Moltar tuilleadh béime a leagan ar dhifreálú chun freastal ar riachtanais dhaltaí le cumais éagsúla. Coimeádtear cuntais mhíosúla ar dhul chun cinn an teagaisc i ngach rang. B’fhiú athbhreithniú a dhéanamh ar éifeacht na gcuntas seo i gcinntiú go bhfuil cothromaíocht agus leanúnachas i gcur i bhfeidhm an churaclaim ó bhliain go bliain.

 

 

4Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

  

4.1 Forbhreathnú ar cháilíocht na foghlama agus an teagaisc

Tá atmaisféar taitneamhach foghlama le sonrú sna seomraí ranga agus i dtimpeallacht na scoile. Éiríonn leis na hoidí na daltaí a spreagadh chun oibre agus glacann na daltaí páirt go fonnmhar sna gníomhaíochtaí foghlama. Cuireann na hoidí an t-ábhar foghlama i láthair go breá soiléir agus stiúrann siad plé go cumasach. Tacaíonn an saibhreas prionta agus na taispeántais oideachasúla go mór le foghlaim na ndaltaí i roinnt seomraí ranga. B’fhiú cur leis an ábhar léirithe atá ar taispeáint i gcuid ranganna. Tá réimse leathan acmhainní ar fáil sa scoil chun tacú leis an teagasc agus an fhoghlaim agus san iomlán baintear dea-úsáid astu le linn na gceachtanna. Moltar breis úsáide a bhaint as áiseanna teicneolaíocht an eolais agus na cumarsáide chun scileanna neamhspleáchais foghlama na ndaltaí a chothú.

 

Rangtheagasc is mó a chleachtar tríd an scoil, agus baintear úsaid as obair i bpéirí agus i ngrúpaí le linn roinnt gníomhaíochtaí foghlama. Baintear dea-úsáid as obair thionscnaimh i roinnt ranganna chun an fhoghlaim a shaibhriú. Chun ardchaighdeán a bhaint amach san fhoghlaim níor mhiste an clár teagaisc a chur in oiriúint do chumais éagsúla na ndaltaí. Moltar grúptheagasc a chleachtadh ag gach rangléibheal, sa litearthacht agus sa Mhatamaitic ach go háirithe, agus gníomhaíochtaí difreálaithe a dhearadh ina mbeidh eispéiris shaibhre fhoghlama ag na daltaí.

  

4.2 Teanga

 

An Ghaeilge

Cruthaítear atmaisféar taitneamhach d’fhoghlaim na Gaeilge sna seomraí ranga agus ar fud na scoile. Múintear gnéithe uile an churaclaim trí mheán na Gaeilge. Tá meas ag na daltaí ar an teanga agus léiríonn siad tuiscint mhaith ar ghnáthchaint. Cothaítear scileanna éisteachta na ndaltaí go foirmeálta sa chuid is mó de na ranganna trí ghníomhaíochtaí éisteachta, cluichí, scéalta agus tascanna ó dhlúthdhioscaí. Baintear dea-úsáid as an drámaíocht agus as puipéid i gcuid de na ranganna chun na daltaí a spreagadh agus chun a scileanna éisteachta agus tuisceana a fhorbairt. Tríd an scoil leagtar béim inmholta ar an bhfilíocht agus aithrisíonn na daltaí cnuasach breá filíochta le suim, le brí agus le tuiscint. Mealltar na daltaí go héifeachtúil chun an Ghaeilge a labhairt agus bronntar duaiseanna len iad a spreagadh Gaeilge a labhairt sa chlós. Neartaítear na pointí gramadaí agus fuaimniú na teanga i rith an lae. I roinnt ranganna múintear ábhar cinnte idir fhoclóir, fhrásaí agus struchtúir, dírítear aird oiriúnach ar thréimhsí an cheachta agus cothaítear suímh oiriúnacha go rialta chun fíor-chumarsáid a spreagadh. Tá an dea-chleachtas seo le moladh. Cé go bhfuil formhór na ndaltaí ar a gcompórd ag déanamh cumarsáide sa teanga, ar an iomlán tá a scileanna labhartha teoranta agus tá fóclóir sách cúng acu. Níor mhiste ionchur nua teanga cinnte a mhúineadh i ngach rang gach seachtain agus gníomhaíochtaí struchtúrtha éagsúla a dhearadh a bhfuil cuspóirí cinnte teangeolaíoch leo.

 

Baintear dea-úsáid as leabhair mhóra sna ranganna naíonáin chun suim na ndaltaí sa léitheoireacht a chothú. Tosaítear, de ghnáth, le léitheoireacht fhoirmiúil ag deireadh na dara bliana.  Roghnaíonn agus ullmhaíonn na hoidí na téacsanna éagsúla go cúramach ar mhaithe lena bheith spéisiúil agus baintear úsáid chuí as úrscéalta sna hardranganna.  Ar an iomlán léann na daltaí le cruinneas agus le tuiscint oiriúnach. I roinnt ranganna b’fhiú breis béime a leagan ar dhul go domhain sa téacs chun cumas ardsmaointeoireachta agus scileanna teanga na ndaltaí a fhorbairt.  Toisc go bhfuil an-tairbhe le baint as an léitheoireacht chun scileanna teanga a fhorbairt b’fhiú deiseanna rialta a chur ar fáil do dhaltaí taoiléitheoireacht a chleachtadh.

 

Bunaítear na gníomhaíochtaí scríbhneoireachta ar théacsleabhair agus cleachtaí feidhmiúla is mó a dhéanann na daltaí. I roinnt ranganna cruthaíonn na hoidí timpeallacht shaibhir phrionta, rud a thacaíonn le sealbhú na teanga agus le scríbhneoireacht na ndaltaí. B’fhiú an dea-chleachtas seo a leathnú ar fud na scoile. Ar bhonn uile scoile moltar caighdéan an litriú a árdú agus deiseanna rialta a thabhairt do na daltaí scríobh go neamhspleách i réimse leathan genres. Baintear leas as gnéithe den chlár teagaisc Séideán Sí mar bhunús don teagasc. Is fiú anois machnamh a chaitheamh le cur chuige uile scoile a chleachtadh maidir le húsáid an chláir seo.

  

English

The teaching of oral language throughout the school is guided primarily by the exploration of topics and themes. This work is informed by the use of story, reading material, poetry and news. At all levels the teaching of rhymes and poetry is a feature of practice and the overall standard of the pupils’ recitation skills is excellent. In general, the pupils express themselves well; they are confident communicators and are attentive and respectful listeners. The teachers employ a range of strategies including pair work, discussion, story, games and teacher questioning. Where lessons observed were effective they incorporated objectives-based teaching of oral language skills, clear instruction, high levels of participation and close monitoring of learning outcomes. It is recommended that a whole-school programme with oral language objectives for each class level be devised with corresponding assessment criteria.  Each teacher’s individual planning should outline the specific oral language skills to be developed, ranging from receptive to higher-order skills.

 

The school has built up a good variety of resources to support the teaching and promotion of reading. A range of reading material, including large-format books, novels, library books, and class readers is available. In some classrooms a vibrant print-rich environment, which supports and consolidates language learning, has been created. This should be a feature of all classrooms.  In the infant classes early-reading skills are taught competently through the use of a newly-introduced phonics programme, word walls, word boxes, large-format books and readers. In general, reading is taught using a whole-class approach.  Class readers and extension readers are used at each class level and a novel is used at some levels.  DEAR (Drop Everything and Read) time is timetabled regularly. The standards of reading vary considerably among pupils. A structured approach to the systematic teaching of reading skills throughout the school is required using texts that are matched closely to individual pupils’ abilities. Group-based teaching is recommended. In reviewing current practice teachers should address how class libraries, the class novel, shared reading and DEAR time can be optimised for the teaching of specific reading skills.

 

Poetry, as a specific genre is well developed throughout the school. The pupils are given opportunities to engage with the rhythm, imagery and rich language of a variety of poems. An appreciation of and an affective response to poems among pupils is successfully fostered. This is evident in the excellent individual and group dramatic performances and recitations at all class levels. In general, the pupils’ early-writing skills are developed appropriately. Throughout the school some good examples of creative, personal writing were observed across a limited range of genres. These include stories, reports, letters and poems. The use of brainstorming, mind-mapping and other approaches is a praiseworthy feature of some practice in the school.   In order to ensure continuity and progression in the pupils’ writing skills there is a need for the school plan to clarify the following at each class level: the grammar and punctuation to be taught, the breadth of genres to be used, process writing approaches and the regularity with which pupils write independently.

  

4.3 Matamaitic

Baineadh dea-úsáid as ábhar concréiteach agus as modhanna gníomhacha foghlama i bhformhór na ranganna le linn na gceachtanna matamaitice a breathnaíodh. Léiríonn daltaí sna bunranganna tuiscint mhaith ar uimhreas, ar chruthanna agus ar phátrúin. Cleachtar obair ó bhéal go tairbheach i gcuid ranganna chun foghlaim trasna na snáitheanna a fhorbairt. San iomlán dírítear aird oiriúnach ar théarmaíocht na matamaitice a theagasc ach b’fhiú an foclóir a chur ar taispeáint go soiléir sna seomraí ranga chun deiseanna a thabhairt do dhaltaí é a inmheánú. Baintear dea-úsáid as an timpeallacht i roinnt ranganna chun tuiscint dhaltaí ar thomhas a chothú. Léirigh líon suntasach daltaí sna meánranganna agus sna hardranganna deacracht le fadhbréiteach, le meastúchán agus le codáin, agus bhí roinnt daltaí a raibh deacrachtaí acu oibríochtaí bunúsacha a dhéanamh.

 

Go hiondúil is rangtheagasc a chleachtar le linn na gceachtanna matamaitice. Chun a chinntiú go bhfuil freastal oiriúnach á dhéanamh ar riachtanais fhoghlama an uile dhalta, tá gá le grúpobair a chleachtadh i ngach rang agus níos mó béime a leagan ar scileanna neamhspleáchais foghlama na ndaltaí a fhorbairt. Bhí samplaí de shár-chleachtas maidir le measúnú ar fhoghlaim na ndaltaí le feiscint le linn na cigireachta, áit ar baineadh úsáid as torthaí an mheasúnaithe chun an phleanáil a threorú. San iomlán, áfach, is beag taifid a dhéantar ar ghnóthachtaíl na ndaltaí sa Mhatamaitic. Is cóir cur chuige uile scoile a aontú maidir le measúnú ar fhoghlaim na ndaltaí. Moltar leas a bhaint as raon straitéisí chun gnóthachtáil dhaltaí ag gach rangleibhéal a mheas go rialta. Is cóir torthaí an mheasúnaithe seo a úsáid mar bhunús do phleanáil chlár oibre ina ndéantar spriocanna foghlama agus tascanna a dhifreálú de réir riachtanais éagsúla na ndaltaí.

  

4.4 Oideachas Sóisialta, Imshaoil agus Eolaíochta

 

Stair

Múintear an Stair go héifeachtach sa scoil. Ullmhaíonn na hoidí fearas tarraingteach chun samhlaíocht agus suim na ndaltaí a spreagadh sna ceachtanna staire. Cuirtear ar chumas na ndaltaí staidéar a dhéanamh ar a stair phearsanta. Baintear dea-úsáid as na boird idirghníomhaíochta agus as scéalta chun tuiscint d’am agus don chróineolaíocht a fhorbairt. Cothaítear rannpháirtíocht dhaltaí na meánranganna agus na n-ardranganna san fhoghlaim trí úsáid a bhaint as modh an tionscnaimh. Léiríonn formhór na ndaltaí eolas ar na gnéithe den Stair ar a ndearna siad staidéar. Forbraítear a dtuiscint ar choincheapa an athraithe, an leanúnachais agus na cróineolaíoachta go hoiriúnach. Baintear feidhm éifeachtach as fianaise chéadláimhe chun a scileanna mar stairithe a fhorbairt agus chun comparáidí a dhéanamh idir lámhdhéantúsáin a seanmhuintir agus saol an lae inniu. Chun cur leis an obair seo, b’fhiú béim rialta a chur ar staidéir áitiúla, úsáid a bhaint as amlínte agus iarsmalann ranga/scoile agus deiseanna sa bhreis a thabhairt do na daltaí obair mar stairithe i ngníomhaíochtaí foghlama.

 

Tíreolaíocht

Cuirtear na ceachtanna tíreolaíochta i láthair go soiléir agus leagtar dea-bhéim ar chaint agus ar phlé chun tuiscint na ndaltaí a fhorbairt. Baintear dea-úsáid as acmhainní léirithe agus as obair i bpéirí chun rannphairtíocht na ndaltaí a chothú. Breathnaíodh roinnt dea-shamplaí de thionscnaimh sa snáithe imshaoil nádúrtha ina ndearna daltaí comparáid idir thíortha éagsúla. Tá scileanna mapála na ndaltaí á bhforbairt go céimniúil tríd an scoil. Leis an bhfoghlaim sa tíreolaíocht a shaibhriú i roinnt ranganna b’fhiú breis úsáide a bhaint as modhanna fionnachtana foghlama le linn grúpoibre agus cothromaíocht a bheith ann idir fhoghlaim fírící agus forbairt scileanna le linn na gceachtanna.

  

Eolaíocht

Múintear ceachtanna eolaíochta i ngach rang agus is léir ó phleananna oibre na noidí go mbaineann cothromaíocht leis an gclár oibre a chuirtear i láthair na ndaltaí. Cothaítear suim na ndaltaí san eolaíocht le linn trialacha oiriúnacha agus glacann siad páirt ghníomhach iontu. Cuirtear áiseanna cuí ar fáil agus cleachtar grúpobair leis an bhfoghlaim a neartú. Déantar ceangal idir na coincheapa atá á bplé agus taithí na ndaltaí. B’fhiú díriú níos mó ar scileanna eolaíocha a fhorbairt agus córas cinnte a bheith in úsáid maidir le clárú an phróiséis agus na cinntí a léiríodh sna trialacha. Ba chabhair freisin an téarmaíocht atá in úsáid a chur ar taispeáint go soiléir sna seomraí ranga.

 

4.5 Oideachas Ealaíon

  

Na hAmharcealaíona

Tá an obair a dhéantar sna hAmharcealaíona tríd an scoil le moladh. Tá samplaí deasa d’obair ealaíne na ndaltaí sa líníocht, i bpéint agus dath, i bprionta, i gcré, i dtógáil agus i bhfabraic agus snaithín, ar taispeáint go tarraingteach sna seomraí ranga agus ar fud na scoile. Is léir ó na cuntais mhíosúla agus ó na táispeántais seo go ndéantar cúram de mhúineadh an ábhair. Baineann na daltaí taitneamh as a bheith ag obair le hábhair éagsúla agus cuirtear ar a gcumas feasacht ar ghnéithe den ealaín a fhorbairt. Déantar na gníomhaíochtaí foghlama a nascadh go fiúntach le gnéithe eile den churaclam. Tugtar roinnt deiseanna do na daltaí machnamh a dhéanamh ar shaothair na nealaíontóirí cáiliúla agus úsáidtear é seo agus an timpeallacht mar spreagadh do chuid de na ceachtanna. Leis an gclár foghlama sna hamharcealaíona a shaibhriú b’fhiú breis cothromaíochta a bheith idir dhéanamh na healaíne agus breathnú agus freagairt phearsanta don ealaín tríd an scoil.

  

Ceol

Tá an caighdeán a bhaintear amach sa snáithe léiriú sa Cheol ina láidreacht sa scoil. Is léir go n-aithníonn an scoil gur gné dhílis de luathfhorbairt cheoil an dalta is ea an amhránaíocht. Canann daltaí i ngach rang raon leathan amhrán go binn, rithimeach. Roghnaíonn na hoidí ceol agus amhráin oiriúnacha do leibhéal a ranganna agus raon de stíleanna agus de thraidisiúin cheoil, le béim ar cheol na hÉireann. Canann daltaí ó rang a trí go rang a sé i gcór na scoile agus is oide seachtrach a stiúrann an cór. Baintear ardchaighdeán amach sa chantaireacht agus léiríonn na daltaí tuiscint do bhuille, do luas, do thuinairde agus d’uigeacht sa cheol. Le linn na gceachtanna ceoil faigheann na daltaí taithí ar uirlisí ceoil a sheinm, ar ghnéithe de chumadóireacht agus ar éisteacht agus freagairt don cheol. Múintear an fheadóg stain do dhaltaí ó rang a dó go rang a sé agus tugtar deis do dhaltaí i roinnt ranganna scileanna drumadóireachta a fhorbairt. Seinneann na daltaí go cumasach agus go taitneamhach. Níor mhiste a chinntiú i bpleanáil uile scoile don Cheol go ndírítear aird oiriúnach ar scileanna liteartha a theagasc go céimniúil ag gach rangleibhéal agus go bhfuil cothromaíocht idir na snáitheanna sna cláir cheoil a mhúintear.

 

Drámaíocht

Tá ardchaighdeán bainte amach ag na daltaí i gcur i láthair na drámaíochta. Éiríonn go han- mhaith leis an scoil i bhfeiseanna áitiúla agus tá an-chuid duaiseanna bainte amach acu thar na blianta. Cuireann an ghné thaispeántach seo den drámaíocht go mór le neartú féinmhuinín na ndaltaí agus tugann sí deis dóibh teacht i láthair ar stáitse agus a smaointe a nochtadh os comhair phobail na scoile agus na háite. Faigheann na daltaí an-taithí ar scripteanna, ar chleachtadh, ar theilgean gutha agus ar léiriú fhéith na haisteoireachta. Ó am go ham úsáideann na hoidí drámaíocht mar mhodheolaíocht i sceitsí i múineadh na Gaeilge, san Oideachas Sóisialta, Pearsanta agus Sláinte agus sa Stair. 

  

4.6 Corpoideachas

Múintear an Corpoideachas go cumasach. Ainneoin nach bhfuil seomra ilfhóinteach sa scoil cuireann an fhoireann raon leathan ghníomhaíochtaí, a oireann do leibhéal foráis an dalta, ar fáil. Tugtar deiseanna do dhaltaí scileanna oiriúnacha a fhorbairt go céimniúil agus a chleachtadh, go mórmhór sa lúthchleasaíocht, sa damhsa, i gcluichí agus in oiliúint uisce. Stiúrtar na ceachtanna go hordúil. Leagann na hoidí béim fhónta ar struchtúr an cheachta - gníomhaíochtaí beochana, druileanna, stáisiúin, agus gníomhaíochtaí scoir san áireamh. Díríonn siad aire ar ghnéithe de shábháilteacht na ndaltaí agus coimeádann siad súil ghéar ar na himeachtaí. Tá rannphártaíocht na ndaltaí ar ardchaighdeán agus baineann siad taitneamh agus tairbhe as na ceachtanna. Faigheann na daltaí oiliúnt i bpeil Ghaelach ó thraenálaí ó Chumann Lúthchleas Gael. Bíonn na seisiúin traenála eagraithe go hordúil agus go cumasach.

  

4.7 Oideachas Sóisialta, Pearsanta agus Sláinte (OSPS)

Téann meon agus atmaisféar deimhneach na scoile go mór i bhfeidhm ar na daltaí agus is tairbheach an bunús é seo d’fhorbairt a scileanna sóisialta agus pearsanta. Cuirtear an fhorbairt seo chun cinn go leanúnach ar bhonn neamhfhoirmiúil i ngnéithe éagsúla an churaclaim. Léiríonn na daltaí féinmheas dearfach agus féinfhiúntas. Cuireann siad a dtuairimí i láthair go muiníneach agus tá siad sásta éisteacht go cuirtéiseach lena bhfuil le rá ag daltaí eile.  Cothaítear neamhspleáchas i bhforbairt sóisialta na ndaltaí trí dheiseanna a thabhairt dóibh léigeanna spóirt a reachtáil dóibh féin. Múintear ceachtanna discréideacha san OSPS i ngach rang agus baintear úsáid as modhanna gníomhacha foghlama chun tuiscint na ndaltaí ar shábháilteacht agus ar mhaireachtáil sa phobal a fhorbairt. I gcomhpháirt le tuismitheoirí na ndaltaí cothaítear dea-nósanna maidir le bia sláintiúil a ithe le linn am lóin.

  

4.8 Measúnú

Tá éagsúlacht sna modhanna measúnaithe atá in úsáid ag oidí na scoile seo:  breathnóireacht an oide, liostaí seiceála, bailiúcháin oibre, tionscadail, próifilí aonair, tascanna agus trialacha a dhearann na hoidí féin agus trialacha caighdeánacha. San iomlán, déantar monatóireacht mheasartha ar obair scríofa na ndaltaí. B’fhiú teacht ar chomhthuiscint i measc na foirne maidir leis an bhfiúntas a bhaineann le monatóireacht chuimsitheach chun eolas a bhailiú a threoireoidh an fhoghlaim. Níl sé de nós i ngach rang cuntais scríofa ar dhul chun cinn na ndaltaí a chlárú. Coimeádann líon beag de na múinteoirí taifead cruinn ar an dul chun cinn agus úsáideann siad torthaí an mheasúnaithe go torthúil mar threoir don phleanáil agus don mhúineadh. Moltar tógáil ar an dea-chleachtas seo agus é a leathnú ar bhonn uile scoile. Baintear úsáid as scrúduithe caighdeánaithe ó rang a haon go dtí rang a sé chun cumas na ndaltaí sa Bhéarla a mheas. Eagraítear cruinnithe leis na tuismitheoirí uair sa bhliain chun torthaí na dtrialach seo agus dul chun cinn ginearálta na ndaltaí a phlé. Seoltar tuairisc ar dhul chun cinn na ndaltaí chuig na tuismitheoirí ag deireadh na bliana.

 

Ní chuirtear trialacha caighdeánaithe sa Mhatamaitic ar dhaltaí sa scoil faoi láthair. Is gá a chinntiú go bhfuil cleachtas na scoile ag teacht leis na forálacha i gCiorcalán na Roinne 00138/2006 maidir le trialacha caighdeánaithe sa Mhatamaitic a chur ar dhaltaí. Ba thairbheach béim níos láidre a leagan ar an measúnú ar bhonn uile scoile chun eolas cruinn a fháil ar dhul chun cinn na ndaltaí ó bhliain go bliain agus chun feidhmiú mar bhunús do ghníomhaíochtaí foghlama na ndaltaí.

 

  

5.     Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

 

5.1 Daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu

Tá oide tacaíochta foghlama ar fhoireann na scoile agus bíonn tacaíocht ar fáil freisin ó bheirt oidí acmhainne a oibríonn go páirtaimseartha sa scoil. Tugtar tacaíocht sa Bhéarla, sa Mhatamaitic agus i bhforbairt scileanna sóisialta do dhaltaí ó naíonáin bheaga go rang a sé. Tugtar tacaíocht dóibh i meascán suímh agus is inmholta mar a oibríonn na hoidí tacaíochta i gcomhpháirt leis na hoidí príomhshrutha. Chun an tairbhe is fearr a bhaint as an obair chomhoibritheach seo, b’fhiú rólanna éagsúla na n-oidí sa chomhtheagasc a shoiléiriú. Baintear úsáid as trialacha diagnóiseacha leis na naíonáin chun fadhbanna foghlama a aithint go luath agus cuirtear clár tacaíochta i bhfeidhm do dhaltaí le riachtanais speisialta sa triú téarma sna naíonáin mhóra. Tugtar tacaíocht sa bhreis chomh maith do dhaltaí sna naíonáin a bhfuil ardchumas acu. Chun cabhrú leis na hoidí riachtanais speisialta na ndaltaí a mheas, b’fhiú raon níos leithne de thrialacha diagnóiseacha a úsáid.

 

Ullmhaíonn na hoidí tacaíochta cláracha foghlama do na daltaí atá ag freastail ar an tseirbhís tacaíochta. Bíonn an príomhoide, na hoidí tacaíochta, na hoidí ranga, na tuismitheoirí agus na daltaí sna hardranganna páirteach i ndearadh agus in athbhreithniú na gclár seo. Tá an dea-chleachtas seo le moladh. I gcuid de na cláracha déantar soiléiriú ar na cuspóirí foghlama, ach i roinnt eile tá na cuspóirí an-ghinearálta. Is gá go mbeadh na pleananna foghlama aonair ag teacht le moltaí na siceolaithe agus le torthaí an mheasúnaithe. Moltar spriocanna foghlama sainiúla a chlárú agus straitéisí a aontú chun gnóthachtáil na ndaltaí a mheas ar bhonn leanúnach mar bhunús don fhoghlaim.

 

Tá na seomraí tacaíochta foghlama agus acmhainne maisithe go spreagúil le cairteacha oideachasúla. Tá samplaí de shaothar na ndaltaí ar taispeáint freisin. Déanann na hoidí tacaíochta freastal coinsiasach ar na daltaí agus tugann siad siad cabhair inmholta dóibh. Stiúrtar obair na gcúntóirí riachtanais speisialta go cumasach. Moltar don scoil athbhreithniú a dhéanamh ar an bpolasaí do dhaltaí a bhfuil riachtanais speisialta acu. Is gá a chinntiú go bhfuil an tacaíocht teagaisc bunaithe ar an gcur chúige céimniúil mar atá leagtha amach in Imlitir Oideachas Speisialta 02/05, Acmhainní Teagaisc a Eagrú do Dhaltaí i mBunscoileanna Príomhshrutha a mbeidh Tacaíocht sa Bhreis uathu agus Treoirlínte le haghaidh Tacaíochta Foghlama (2000).  B’fhiú freisin cur chuige maidir le taifid ar dhul chun cinn daltaí aonair sa suíomh tacaíochta a shoiléiriú.

  

5.2 Tacaíochtaí eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus daltaí ó ghrúpaí mionlaigh nó grúpaí eile

Faoi láthair níl daltaí ó ghrúpaí mionlaigh ag freastal ar an scoil. Tugtar deis do gach dalta páirt a ghlacadh sna gníomhaíochtaí a chuirtear ar fáil sa scoil.

 

 

6.  Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

 

      Is iad seo a leanas na láidreachtaí a aithníodh sa mheastóireacht:

·         Tá atmaisféar an-taitneamhach le brath sa scoil, agus tá gaol measúil, comhoibritheach le sonrú i measc na ndaltaí agus i measc na foirne.

·         Mar thoradh ar threoir dhearfach an phríomhoide tá comhpháirtíocht an-bhreá idir bhaill de phobal na scoile agus tá siad ag obair go comhoibritheach ar son leasa na bpáistí.

·         Tugann tuismitheoirí na ndaltaí an-tacaíocht don scoil agus léiríonn siad an-suim sna gníomhaíochtaí éagsúla a bhíonn ar siúl sa scoil.

·         Cothaíonn na h-oidí féinmhuinín na ndaltaí go héifeachtúil agus tugann siad deiseanna dóibh páirt a ghlacadh go rialta i réimse imeachtaí in-scoile agus iar-scoile.

·         Baintear ardchaighdeán amach san Oideachas Ealaíne, go háirithe i léiriú an cheoil agus i ndéanamh an dráma agus cothaítear forbairt aeisteitiúil na ndaltaí go sciliúil trín bhfilíocht.

 

Mar bhealach le togáil ar na láidreachtaí seo agus chun dul i gceann réimsí le haghaidh forbartha, tá na moltaí seo a leanas á ndéanamh:

·         Is gá díriú sa phleanáil uile scoile ar fhorbairt chéimniúil na foghlama, agus plean gnímh a ullmhú leis an bplean scoile a chur i bhfeidhm. Is cóir go mbeadh ról cinnte ag oidí le

      poist fhreagrachta i dtreorú na pleanála do ghnéithe den churaclam.

·         Is cóir athbhreithniú a dhéanamh ar an gcur chuige maidir le measúnú sa scoil. Is gá cloí leis na forálacha i gCiorcalan na Roinne 00138/2006 maidir le trialacha caighdeánacha sa

      Mhatamaitic. Moltar tascanna a dhearadh go rialta chun gnóthachtáil na ndaltaí i ngnéithe éagsúla den churaclam a dhearbhú, agus úsáid a bhaint as na torthaí sin i bpleanáil don obair sa seomra ranga. 

·         Is gá grúpobair struchtúrtha a phleanáil agus a chleachtadh sa litearthacht agus sa Mhatamaitic, agus tascanna agus cuspóirí foghlama a chur in oiriúint do chumais éagsúla na ndaltaí.

·       Chun eispéiris fhoghlama na ndaltaí a shaibhriú níos mó, moltar breis béime a leagan ar chíoradh an ábhair teagaisc agus modhanna múinte a chleachtadh ina gcuirfear

     deiseanna ar fáil do dhaltaí obair goneamhspleách.

 

Eagraíodh cruinnithe iarmheastóireachta leis an bhfoireann agus leis an mbord bainistíochta mar a ndearnadh na dréacht-thorthaí agus moltaí na meastóireachta a chur i láthair agus a phlé.

 

 

 

 

Foilsithe Meitheamh 2010

 

 

 

 

Aguisín

 

Freagra na scoile ar an tuairisc

 

Arna chur isteach ag an Bord Bainistíochta

 

 

 

 

Réimse 1:      Tuairimí ar ábhar na tuairisce scoile

 

Tréimhse taitneamhach a bhí ann le linn an M.S.U. Ár mbuíochas don triúr cigire a tháinig.

 

Maidir leis an réamhrá agus aslaithreachtaí, tríd is tríd tá tuismitheoirí lán-dairíre faoi oideachas a bpaistí. Cuirtear nótaí isteach do na hasláithreachtaí. Taréis plé a dhéanamh ar an ábhar seo táimid den tuairim (agus aontaíonn dochtúirí linn) nach bhfuil seomraí reamhdhéanta iontach sláintiúil mar scaiptear “breoiteacht” de bharr iad a bheith tais, ro-the.

 

 

Réimse 2:     Gníómhartha leantacha a rinneadh nó atá beartaithe le déanamh ó cuireadh críoch leis an ngníomhaíocht chigireachta chun tátail agus moltaí na cigireachta a chur I bhfeidhm

 

Infheistíocht suntasach sa Ghaeilge/Béarla agus athrú sa chur chuige tacaíochta chun an leas is mó a bhaint astu.

 

Beidh na moltaí anseo mar fráma thagartha againn do aon phleanáil agus measúnú sa scoil.