An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

Department of Education and Science

 

Meastóireacht Scoile Uile

TUAIRISC

 

SN Cheathrú Thaidhg

Béal an Átha Contae Mhaigh Eo

Uimhir rolla: 15032U

 

Dáta na cigireachta: 22 Deireadh Fómhair 2009

 

 

 

 

Meastóireacht scoile uile

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

Cáilíocht na pleanála sa scoil

Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

 

 

 

Meastóireacht scoile uile

Rinneadh meastóireacht scoile uile ar Scoil Náisiúnta Cheathrú Thaidhg i mí Deireadh Fómhair 2009. Léiríonn an tuairisc seo torthaí na meastóireachta agus déanann sí moltaí i leith tuilleadh forbartha ar obair na scoile. Dhírigh an mheastóireacht ar cháilíocht an teagaisc agus na foghlama sa Ghaeilge, sa Mhatamaitic agus sa Tíreolaíocht. Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile ar a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce; ba rogha leis an mbord glacadh leis an tuairisc gan freagra a thabhairt.

 

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

Tá Scoil Náisiúnta Cheathrú Thaidhg suite i gceantair Iorrais ar chósta iar-thuaidh de Chontae Mhaigh Eo. Is scoil Ghaeltachta í agus tagann formhór na ndaltaí ó theaghlaigh le Gaeilge. Bíonn tinreamh na ndaltaí an-mhaith i gcoitinne.

 

Tá an scoil pháirteach sa chlár tacaíochta scoile Comhionannas Deiseanna a Sholáthar i Scoileanna (DEIS).

 

Léiríonn an tábla thíos eolas ginearálta ar fhoireann na scoile agus ar na daltaí a bhí cláraithe sa scoil nuair a bhí an mheastóireacht ar siúl.

 

 

Líon

Daltaí ar rolla na scoile

31

Ranganna príomhshrutha sa scoil

8

Múinteoirí ar fhoireann na scoile

3

Múinteoirí ranga príomhshrutha

2

Múinteoirí ranga speisialta

0

Múinteoir ag obair i bpoist tacaíochta

1

Cúntóirí riachtanas speisialta

0

 

1.     Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

 

1.1 Sainspiorad, misean nó fís na scoile

Is é Easpag Caitliceach Chill Ala patrún na scoile. Aithníonn fís na scoile an tábhacht a bhaineann le hacmhainní iomlán an pháiste a fhorbairt. Tugtar sain-aird san fhís chomh maith ar chomhthéacs Gaeltachta na scoile. Sonraíonn an chumarsáid mhaith agus an caidreamh taobh istigh den scoil, sainspiorad na scoile.

 

1.2 An bord bainistíochta

Tá bord bainistíochta ceaptha ar an scoil faoi réir treoracha na Roinne agus gníomhaíonn sé go hiomlán trí Ghaeilge. Bíonn cruinniú ag an mbord cúig uair sa bhliain agus eagraítear cruinnithe speisialta nuair is gá.  Tá rólanna áirithe ag cuid de na baill: cathaoirleach, cisteoir agus rúnaí agus moltar anois oifigeach sláinte agus sábháilteachta a cheapadh. Bhí na miontuairiscí agus cuntas airgid ar fáil don chigireacht seo agus is léir uathu seo go gcoinnítear smacht ar chúrsaí airgid. Is í an tosaíocht is mó atá ag an mbord faoi láthair ná rampa lasmuigh den scoil a chur ar fáil, gnó gur chóir a chur i gcrích ar bhonn práinne.

 

Pléitear na polasaithe nua ag cruinnithe bhoird. Moltar don bhord bainistíochta athbhreithniú a dhéanamh ar pholasaí iontrála na scoile chun a chinntiú go dtagann sé le reachtaíocht stáit. Moltar don bhord gach polasaí a shíniú agus próiseas athbhreithnithe a fhorbairt.

  

1.3     Bainistíocht inscoile

Tá múinteoireacht lánaimseartha á déanamh ag an bpríomhoide agus tá moladh tuillte aici as an obair a dhéanann sí chun an Ghaeilge a chur chun cinn agus mar a choinníonn sí croinicí na scoile go beacht suas chun dáta. Ina theannta sin tá comhoibriú báúil, fóinteach idir í agus na hoidí eile, tá gaol deas aici le pobal na scoile agus tá aithne mhaith aici ar na clanna go léir. Is í an dúshlán is mó atá os a comhair anois ná athbhreithniú iomlán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an plean scoile. Moltar don phríomhoide tacaíocht a fháil ó na seirbhísí tacaíochta chun an gnó seo a fhorbairt.

 

Faigheann an príomhoide tacaíocht inmholta ón bpríomhoide tánaisteach. Roinntear na dualgais speisialta éagsúla ar bhonn neamhfhoirmiúil. Ba chóir anois feidhmiú na foirne bainistíochta inscoile a chur ar bhonn níos foirmiúla agus athbhreithniú iomlán a dhéanamh ar na dualgais a ghabhann le gach post, ag tógáil riachtanais Imlitir 07/03 san áireamh.

 

1.4 Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

Cé nach bhfuil cumann na dtuismitheoirí ag an scoil faoi láthair, bíonn cumarsáid oscailte, éifeachtach idir na múinteoirí agus pobal na scoile agus cuirtear fáilte roimh thuismitheoirí am ar bith a mbíonn aon ní le plé acu leis na hoidí faoina gcuid páistí. Tuairiscítear go bhfuil an-mheas ag na tuismitheoirí ar fhoireann na scoile. Tugtar deis do thuismitheoirí torthaí trialacha agus dul chun cinn a bpáistí a phlé ag comhdhálacha a eagraítear uair sa bhliain. Faigheann na tuismitheoirí tuairisc scríofa ar dhul chun cinn a bpáistí ag deireadh gach scoilbhliain. Cuirtear go mór le páirtíocht na dtuismitheoirí trí scéim Spraoi le Matamaitic a reáchtáil.

 

1.5 Bainistíocht daltaí

Tá daltaí Scoil Náisiúnta Cheathrú Thaidhg dea-bhéasach. Tá spéis ag a bhformhór sna ceachtanna agus sna gníomhaíochtaí éagsúla a eagraíonn na hoidí dóibh. Comhoibríonn na daltaí go héifeachtach le chéile, tá meas acu ar na hoidí agus cuireann siad fáilte roimh chuairteoirí. Cuirtear an cód iompair agus rialacha i bhfeidhm go cothrom agus go cuí.

 

 

2.     Cáilíocht na pleanála sa scoil

 

2.1   Pleanáil scoile uile agus pleanáil don seomra ranga

Tá cáilíocht na pleanála ar chaighdeán réasúnta maith i gcoitinne. Cé go bhfuil neart polasaithe riaracháin agus churaclaim sa phlean scoile ní thugann an plean treoir d’obair na scoile.  Tá roinnt de na pleananna ró-ghinearálta agus ní thugann siad a dhóthain tacaíochta do chur i bhfeidhm éifeachtúil an churaclaim ar leibhéal an tseomra ranga. Moltar athbhreithniú a dhéanamh ar an bplean scoile ionas go mbeidh sé oiriúnach do chomhthéacs áirithe na scoile seo. Is gá ach go háirithe, athbhreithniú iomlán a dhéanamh ar chlár oibre na naíonán. Moltar pleanáil chuimsitheach a dhéanamh don chlár foghlama agus teagaisc, cúrsaí peideolaíochta a chur san áireamh, chun a chinntiú go mbíonn curaclam sásúil le leithead agus cothromaíocht ar fáil a bheadh ag teacht le prionsabail agus cleachtais an churaclaim athbhreithnithe.

 

Soláthraíonn gach oide ullmhúchán scríofa don teagasc i ngach achar curaclaim. I gcuid de na pleananna gearrthéarmacha is inmholta mar a shoiléirítear na cuspóirí foghlama agus na modhanna múinte atá le húsáid. Cláraíonn na hoidí dul chun cinn na hoibre sna cuntais mhíosúla agus baineann éagsúlacht leis na cleachtais atá in úsáid chuige seo. B’fhiú cur chuige uile scoile a chur i bhfeidhm don ghné seo agus aitheantas a thabhairt ann don tábhacht a ghabhann le forbairt scileanna maraon le foghlaim eolais.

 

Ullmhaítear cláir fhoghlama oiriúnacha do na páistí atá ag freastal ar na hoidí tacaíochta foghlama. Téann na hoidí tacaíochta i gcomhairle go neamhfhoirmiúil leis na hoidí ranga maidir le riachtanais fhoghlama na bpáistí.

Cruthaítear timpeallacht spreagúil foghlama sna seomraí ranga agus is inmholta mar a dhéantar obair na ndaltaí a cheiliúradh trí shamplaí dá gcuid oibre a chur ar taispeáint go tarraingteach ar fud na scoile. Tá na hoidí le moladh as an réimse breá acmhainn a ullmhaíonn siad chun tacú leis an teagasc agus an fhoghlaim.

 

2.2 Polasaí agus nósanna imeachta um chaomhnú daltaí

Cuireadh deimhniú ar fáil, faoi réir Imlitir Bunscoile 0061/2006 ón Roinn Oideachais agus Eolaíochta, go bhfuil glactha go foirmiúil ag an mbord bainistíochta leis na Treoirlínte do Bhunscoileanna um Chaomhnú Daltaí (An Roinn Oideachais agus Eolaíochta, Meán Fómhair 2001). Cuireadh deimhniú ar fáil freisin gur díríodh aire na bainistíochta, na foirne scoile agus na dtuismitheoirí ar na nósanna imeachta seo um chaomhnú daltaí; gur soláthraíodh cóip de na nósanna imeachta do bhaill uile na foirne (na baill nua uile san áireamh); agus go bhfuil deimhin déanta de ag an mbainistíocht go dtuigeann an fhoireann ar fad na nósanna imeachta atá le leanúint. Tá duine ainmnithe idirchaidrimh agus ionadaí idirchaidrimh ceaptha de réir mar a éilíonn na treoirlínte.

 

 

3.     Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

 

3.1 Teanga

 

An Ghaeilge

Tá cáilíocht na foghlama agus an teagaisc i nGaeilge an-mhaith. Baintear úsáid as an nGaeilge mar theanga theagaisc agus cumarsáide sa scoil seo seachas le linn múineadh an Bhéarla. Sroicheann an chuid is mó de na daltaí ardchaighdeán i nGaeilge. Leagann na hoidí béim oiriúnach ar fhorbairt scileanna labhartha na ndaltaí. Sna naíranganna agus sna bunranganna, cuirtear na ceachtanna i láthair go bríomhar ceardúil. Baintear feidhm as seifteanna éagsúla chun na daltaí a mhealladh chun cainte. Múintear foclóir agus nathanna cainte go cúramach agus tugtar deiseanna do na daltaí a bheith gníomhach san obair le drámaíocht agus le ról imirt. Sna meán ranganna agus sna hardranganna, múintear na ceachtanna go díograiseach is go táirgiúil. Leathnaítear foclóir agus cumas cainte na ndaltaí ar bhealach cliste. Is féidir le beagnach gach dalta labhairt fúthu féin agus faoi go leor ábhair eile go líofa. Aithrisíonn na daltaí rainn agus dánta le brí. Tá saibhreas ábhair phriontáilte le sonrú sna seomraí ranga.

 

Cothaítear scileanna léitheoireachta agus scríbhneoireachta na ndaltaí go héifeachtach. Baintear úsáid as ‘Séideán Sí’ agus as raon téacsleabhar chun scileanna léitheoireachta a chothú. Is fiú infheistíocht shuntasach a dhéanamh ar leabhair nua-aimseartha Ghaeilge do leabharlann na scoile. Tugtar faoi raon leathan ábhair cheapadóireachta agus scríbhneoireachta sa scoil. Déantar maoirseacht cheart ar an obair agus tugtar deis do na daltaí a gcuid iarrachtaí a chur ar taispeáint sna ranganna uile.

 

3.2 Matamaitic

Ar an iomlán baintear caighdeán réasúnta maith amach sa Mhatamaitic ach is léir ó thorthaí na dtrialacha caighdeánaithe agus ó fhreagraí na ndaltaí le linn na meastóireachta go bhfuil gá le forbairt sa ghné seo den churaclaim. Tá dea‑chleachtas le sonrú sna ranganna ina mbaintear úsáid as cluichí matamaiticiúla agus modhanna gníomhaíochta foghlama chun coincheapa na matamaitice a dhaingniú. Sna meánranganna agus na hardranganna eagraítear grúpobair, obair bheirte, téamaí comhghaolaithe agus fearas nithiúil chun coincheapa na matamaitice a fhiosrú agus ceanglaítear an obair go réalaíoch le téamaí eile curaclaim. B’fhiú anois béim ar leith a chur ar na modhanna seo a chleachtadh i ngach rang tríd an scoil.

Tá tuilleadh fearas ag teastáil chun modhanna gníomhacha agus fionnachtana a chur i gcrích sna ranganna naíonán agus sna bunranganna. Moltar, freisin, timpeallacht uimhir-shaibhir a chruthú ar fud na scoile. Tríd an scoil moltar níos mó béime a leagan ar réiteach fadhbanna matamaitice agus go háirithe ar na táblaí uimhríochta. Cláraíonn an chuid is mó de na daltaí a gcuid oibre le néatacht agus soiléireacht. Déanann na hoidí maoirseacht rianúil ar an obair seo.

  

3.3 Tíreolaíocht

Tá na caighdeáin teagaisc agus foghlama sa Tíreolaíocht go maith. Cothaítear suim na ndaltaí sa Tíreolaíocht go héifeachtach agus déantar forbairt ar ghnéithe den ábhair seo ó rang go rang. Cothaítear tuiscint na ndaltaí ar na coincheapa éagsúla go tuisceanach. Forbraítear tuiscint ar an gceantar máguaird, ar shaol na ndaoine agus ar ghnéithe fisiceacha an cheantair, na tíre agus tíortha i gcéin. Tá léarscáileanna agus cruinneoga le sonrú i ngach rang agus úsáidtear iad seo go cuí. Moltar an úsáid a bhaintear as an teilgeoir digiteach le linn múineadh na gceachtanna sna hardranganna. Tá an scoil ag déanamh iarracht an chéad Bhrat Glas a sholáthair agus ina theannta sin, cothaítear feasacht agus cúram imshaoil. Tá gairdín na scoile forbartha le déanaí.  Déantar an obair a chomhtháthú go tairbheach leis an ealaín agus le hachar eile curaclaim. Moltar béim sa bhreis a dhíriú ar fhorbairt scileanna agus ar chothú teanga, chomh maith le heolas, sa ghné seo den ábhair.

 

Tá plean scoile leagtha amach don Tíreolaíocht ach tá sé ró-ghinearálta agus ní thugann sé a dhóthain tacaíochta do chur i bhfeidhm an churaclaim ar leibhéal an tseomra ranga. Moltar athbhreithniú a dhéanamh ar an bplean ionas go mbeidh sé oiriúnach do chúinsí áirithe na scoile seo. Moltar comhcheangal a dhéanamh idir an plean scoile agus pleanáil aonair na n-oidí, réimse na hoibre ranga a shoiléiriú sa phlean scoile agus na topaicí a roghnaítear faoi na mór théamaí ag gach leibhéal a chlárú, chun forchéimniú agus forás a chinntiú ó rang go rang.

 

3.4 Measúnú

Cuirtear tástálacha caighdeánacha sa Bhéarla agus sa Mhata ar gach dalta ó rang a haon ar aghaidh agus úsáidtear an Middle Infants Screening Test (MIST) i rang na naíonán shinsearacha. Níor mhiste anois anailís a dhéanamh ar thorthaí na scrúduithe caighdeánaithe seo ar bhonn scoile uile chun gnéithe den chlár oibre ina bhfuil forbairt bhreise de dhíth a aithint. Déantar monatóireacht rialta ar chóipleabhair agus ar obair scríofa na bpáistí sna ranganna uile. Sna hardranganna baintear úsáid as straitéis bhreise cosúil le breathnóireacht oide, liostaí seiceála, bailiúcháin oibre, samplaí oibre, tionscadail, tascanna agus trialacha scoil bhunaithe chomh maith sa phróiseas meastóireachta. Tá an dea-chleachtas seo le moladh. Coimeádtar cuntas ar dhul chun cinn na ndaltaí i gcomhaid na scoile ach tá cuid acu easnamhach. B’fhiú breis leasa a bhaint as an eolas seo mar uirlis chun éifeacht na straitéisí teagaisc agus foghlama a mheas agus chun cuidiú le pleanáil ranga, obair ghrúpa agus obair aonair.

 

 

4.     Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

 

4.1 Daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu

Leanann an scoil an cur chuige céimnithe de réir ciorclán 02/05 ón Roinn Oideachais agus Eolaíochta cé nach bhfuil an nós imeachta seo mar chuid den phlean scoile. Feidhmíonn an t-oide tacaíochta foghlama ar bhonn roinnte le bunscoileanna eile sa cheantar. Tugann an t-oide acmhainne tacaíocht do dhalta amháin. Bíonn ar an mbeirt oide am a chaitheamh ag taistil ó scoil go scoil. Moltar don scoil athbhreithniú a dhéanamh ar an scéim seo chun seirbhís níos éifeachtúla a sholáthar. Soláthraíonn an t-oide tacaíochta foghlama, an t-oide acmhainne agus an comhordaitheoir idirchaidrimh baile/scoile/pobail múinteoireacht sa bhreis sa Bhéarla agus sa Mhatamaitic do dhaltaí a bhfuil deacrachtaí léinn acu. Cuirtear ullmhúchán cuimsitheach ar fáil. Soláthraítear clár léinn aonair do gach dalta ina bhfuil na spriocanna teagaisc agus foghlama rianaithe agus déantar cur síos iontu ar dhul chun cinn na ndaltaí go laethúil. Moltar go bhfaigheadh na tuismitheoirí cóip den chlár oibre ar a bpáistí. Is inmholta an chabhair dhearfach agus an t-ardú meanman a thugtar do na daltaí.

 

Is i seomra ranga folamh a ndéantar soláthar ar an teagasc tacaíochta foghlama/acmhainne.  Úsáidtear an láthair freisin mar sheomra foirne agus mar ionad stórais d’acmhainní scoile. Moltar don bhord an spás seo a fhorbairt chun seomra a chur ar fáil don teagasc tacaíochta foghlama.

 

4.2 Tacaíochtaí eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus daltaí ó ghrúpaí mionlaigh nó grúpaí eile

Oibríonn comhordaitheoir atá ceaptha faoin tionscnamh Comhionannas Deiseanna a Sholáthar i Scoileanna (DEIS) sa scoil lá sa tseachtain. Eagraíonn sé réimse leathan d’imeachtaí chun tacú leis na daltaí, go háirithe múinteoireacht bhreise sa Mhatamaitic. Eagraítear ranganna do thuismitheoirí go rialta a bhaineann le cúrsaí oideachais agus sláinte. Tá scéim fhadtéarmach déanta ag an bhfoireann faoin tionscnamh DEIS chun spriocanna don litearthacht agus don uimhearthacht a bhaint amach. Moltar athbhreithniú a dhéanamh ar an bplean seo. Cuirtear lóin fholláin ar fáil do na daltaí ar bhonn laethúil.

 

 

5.  Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

Is iad seo a leanas na láidreachtaí a aithníodh sa mheastóireacht.

 

Mar bhealach le tógáil ar na láidreachtaí seo agus chun dul i gceann réimsí le haghaidh forbartha, tá na moltaí seo a leanas á ndéanamh.

 

Eagraíodh cruinnithe iarmheastóireachta leis an bhfoireann agus leis an mbord bainistíochta mar a ndearnadh na dréacht-thorthaí agus moltaí na meastóireachta a chur i láthair agus a phlé.

 

 

 

 

Foilsithe, Márta 2010