An Roinn Oideachais agus Scileanna

 

Meastóireacht Scoile Uile

TUAIRISC

 

Scoil Náisiúnta Bhríde

Leitir Caladh Leitir Móir Co. Na Gaillimhe

Uimhir rolla:13952G

 

Dáta na cigireachta: 13 Deireadh Fómhair 2009

 

 

 

 

Meastóireacht scoile uile

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

Cáilíocht na pleanála sa scoil

Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

 

 

 

Meastóireacht scoile uile

 

 

Rinneadh meastóireacht scoile uile ar Scoil Náisiúnta Bhríde i nDeireadh Fómhair 2009. Léiríonn an tuairisc seo torthaí na meastóireachta agus déanann sí moltaí i leith tuilleadh forbartha ar obair na scoile. Dhírigh an mheastóireacht ar cháilíocht an teagaisc agus na foghlama sa Bhéarla, sa Ghaeilge, sa Mhatamaitic agus sa Cheol. Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce i scríbhinn; ní bhfuarthas freagra ón mbord.

.

 

Réamhrá – comhthéacs agus cúlra na scoile

 

Tá an scoil Ghaeltachta seo lonnaithe ar an gcósta theas de Chuan Chill Chiaráin i bparóiste Leitir Móir ag Leitir Caladh in oileán Gharumna. Is ceantar láidir Gaeltachta an ceantar maguaird fós le os cíonn 90% den phobal a dhearbhaíonn go mbaineann siad úsáid as an nGaeilge go laethúil. Tá cáil ar an gceantar de bharr an áilleacht nádúrtha a bhaineann leis, saíocht na héigse agus  saibhreas cainte agus cultúrtha na ndaoine i nGaeilge. Tógadh an foirgneamh i 1892 le dhá sheomra ranga, cuireadh seomra breise i gclós na scoile i 1991 agus rinneadh ath-chóiriú ar an  scoil. Cuireadh tarmacadam ar an gclós beag scoile i 2004 agus cuireadh balla nua timpeall ar chlós na scoile i 2008. Tá cúirt cispheile ar chúl na scoile agus baintear úsáid leanúnach as an spás seo mar ionad súgradh na ndaltaí. Tá cuma maith ar an bhfoirgneamh, coinnítear glan slachtmhar agus compórdach í don líon beag dalta atá ag freastal ar an scoil faoi láthair. Déanann beirt thuismitheoirí an scoil a ghlanadh de réir róta seachtaine, déantar formhór na cothábhála go háitiúil ar bhonn deonach mar léiriú ar mheas na scoile sa cheantar. Is scoil dúthshlánach forbarthach í seo a bhíonn rannpháirteach in a lán imeachtaí go háitiúil agus go náisiúnta i gcúrsaí ealaíne, liteartha agus spóirt agus is creidiúint dí an brat glas a bheith ar foluan os comhair na scoile arís i mbliana.

 

Tháinig laghdú ar an líon dalta ionrollaithe ó osclaíodh an scoil ach meastar go bhfanfaidh an scoil in a scoil dhá oide ranga sa ghearr-thodhchaí. Léiríonn an tábla thíos eolas ginearálta ar fhoireann na scoile agus ar na daltaí a bhí cláraithe sa scoil nuair a bhí an mheastóireacht ar siúl:

 

 

Líon

Daltaí ar rolla na scoile

21

Ranganna príomhshrútha sa scoil

6

Múinteoir(í) ar fhoireann na scoile

2

Múinteoir(í) ranga príomhshrutha

2

Múinteoir(í) ag obair i bpoist tacaíochta

3

Cúntóirí riachtanas speisialta

0

 

 

1.     Cáilíocht na bainistíochta sa scoil

 

1.1 Sainspiorad misean nó fís na scoile

Tagann formhór na ndaltaí ó theaghlaigh a bhfuil Gaeilge ag tuismitheoir amháin ar a laghad, mar sin féin tagann cuid mhaith daltaí chuig an scoil le Béarla amháin mar theanga teaghlaigh acu. Cothaíonn sé seo go leor deacrachtaí d’fhoireann agus do bhord bainistíochta na scoile agus tá moladh tuillte acu araon as ucht an dua agus an samhlaíocht a chaitear le saibhriú na Gaeilge sa scoil, ionas go féidir leis na daltaí an leas cóir a bhaint as an tseirbhís oideachais. Bíonn neart imeachtaí leasmhara cúltúrtha agus Gaeilge eagraithe ag coistí áitiúla freisin sa chaoi go mbíonn an teanga á úsáid go laethúil i saol na ndaoine agus le cloisteáil i dtimpeallacht na scoile. Is é fís na bpáirtithe scoile ná go ndéantar tréan-iarracht atmaisféar ceanúil, sona sábháilte a chothú le go gcuirfidh na scoláirí chun cinn ina saol intleachtúil, spioradálta, fisiciúil, morálta agus cultúrtha. De réir seo cothaítear sa scoil ionad fáilteach tarraingteach ó mhúinteoirí a bhfuil proifisiúnta agus éifeachtúil ina ngairm agus cinntítear seirbhís oideachais páiste-lárnach comhionnanach do gach dalta de réir a c(h)umais.

 

1.2   An bord bainistíochta

 

Tá an bord bainistiochta tofa faoi rialacháin na Roinne Oideachais agus Eolaíochta, tá na hoifigí le dualgaisí ar leith aitheanta mar is cuí ar an mbord agus déantar an obair trí Ghaeilge. Bíonn cruinnithe ar a laghad trí huaire sa bhliain, níos minicí má bhíonn togra ar leith idir láimhe acu, agus coinnítear miontuairiscí ar chinnithe agus ar chaiteachas.  Aithníonn an bord na freagrachtaí atá leagtha orthu agus tá ráiteas sláinte agus sábháilteachta, polasaithe ar chód iompair agus beartais ar ionrollachán, oideachas speisialta, bulaíocht, cothromaíocht deiseanna, caomhnú páistí agus córas maoirseachta ináirithe sa phlean scoile chomh maith le raon leathan gníomhaíochtaí eile curaclam. Cuirtear tuismitheoirí ar an eolas faoi dhul chun cinn a bpáistí trí chruinnithe bliantúla agus cuirtear fáilte roimh theagmhálacha eile idir fhoirmeálta agus neamhfhoirmeálta le linn na scoilbhliana. Tá athbhreithniú á dhéanamh faoi láthair ar an bplean scoile i bhfianaise na tuairisce seo agus is fiú plean dírithe ar mhír 9 (h) den Acht um Oideachais (1998) a chur leis.  Is fiú teagmháil a dhéanamh leis an t-ionad teanga áitiúl atá urraithe ag Údarás na Gaeltachta sa cheantar, chomh maith leis na heagraíochta eile leasmhara Gaeltachta, chun comhaontú a dhéanamh ar an bplean dírithe ar mhír 9 (h) den Acht.   Pléadh leis an mbórd na bealaigh éagsúla chun úinéaracht ar an bplean a roinnt leis na tuismitheoirí chomh maith agus na nósanna coitianta chuige sin.

 

1.3 Bainistíocht inscoile

 

Tá postanna freagrachta mar phríomhoide agus leasphríomhoide ag an mbeirt oide atá cláraithe ar fhoireann na scoile seo. Glacann an bheirt oidí freagracht as reachtáil na scoile. Déanann triúr oidí páirt aimseartha seirbhís a sheacadadh sa scoil agus is fiú feasta na cruinnithe foirne a eagrú ar bhonn uile scoile ionas go mbeidh na hoidí páirt aimseartha páirteach sa phróiséas athbhreithnithe atá molta de bharr na tuairisce seo.  Is oidí inniúla coinsiasacha iad uile agus cinntíonn siad go mbíonn clár forásach dea-cheaptha oideachais ar fáil do na daltaí. Baineann an fhoireann leas as na deiseanna forbartha gairme a bhíonn ar fáil dóibh agus moltar an úsáid a baineadh as an clár tacaíochta curaclaim sa scoil seo. Cleachtaítear dea-mhódhanna múinte, úsáidtear fearas agus bogábhar tacaíochta foghlama go rialta agus cothaítear scileanna neamhspleáchais foghlama sna daltaí. San ath-bhreithniú atá le déanamh ar an bplean scoile moltar díriú ar pholasaí ar mír 9 (h) den acht oideachais, polasaí ar infheistíocht agus úsáid na teicneolaíochta sa scoil, sainiú a dhéanamh ar na postanna freagrachta, chomh maith le plean forbartha caighdeáin faoin bplean DEIS a chur san áireamh.

 

1.4 Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

 

Tugadh moladh do ghairmiúlacht na n-oidí ag na réamhchomhdhálacha agus dhearbhaigh na tuistí agus an bord bainistíochta a sástacht le feidhmiú na scoile. Thug ionadaí na dtuismitheoirí moladh ar leith dóibh de bharr chomh cabraitheach, fáilteach a bhíonn an scoil roimh na daltaí uile. Bíonn cruinnithe rialta leis na tuismitheoirí ar dhul chun cinn na ndaltaí agus cleachtaítear comhoibriú baile scoile ar bhonn na comhléitheoireachta agus gníomhaíochtaí foghlama eile.

Tá an pobal an-bhródúil as an scoil, coinnítear slachtmhar agus glan í taobh istigh agus taobh amuigh agus bíonn cúnamh ar fáil don fhoireann ón bpobal nuair a bhíonn gá leis. Is í an scoil an t-aon ionad seirbhíse poiblí sa cheantar agus baintear úsáid as an bhfoirgneamh i gcomhair cruinnithe agus imeachtaí eile pobail. Tá seomraí agus pasáiste na scoile tarraingteach spreagúil le saothar na ndaltaí ar stair an cheantair agus abháir tionscnaimh eile. B’fhiú don scoil nuachtlitir tréimhsiúil a sholáthar ina léirítear gníomhaíochtaí suimiúla na scoile chomh maith le saothar na ndaltaí agus is áis inmholta í seo chun úsáid na teicneolaíochta a chothú sa scoil chomh maith leis an pobal a choinneáil ar an eolas.  

 

1.5 Bainistíocht daltaí

 

Ta gaol oscailte cineálta idir na páirtithe scoile agus dhearbhaigh an bord bainistíochta nach raibh gá leis an cód disciplíneach a úsáid go dtí seo. Tá atmaisféar comhmheasúil oibritheach sonrach sa scoil, úsáitear céad ainmneacha lena chéile agus tá raon leathan deiseanna, fearas agus acmhainní teicneolaíochta ar fáil dóibh chun an clár oibre a dhéanamh níos suimiúla. Cinntíodh clár oibre spreagúil do na daltaí sa chaoi go mbíonn an tinreamh ard i gcónaí agus gur leasc leis na daltaí aon lá scoile a chailleadh. Is deas mar a thugann na h-iarscoláirí agus daltaí sna hardranganna aire mhaith do na daltaí óga le linn imeachtaí éagsúla scoile.

 

 

2.     Cáilíocht na pleanála sa scoil

 

2.1 Pleanáil scoile uile agus pleanáil don seomra ranga

 

Tá cáilíocht na pleanála scoile uile tioncharach agus forchéimnithe sa scoil. Aontaíodh athruithe a dhéanamh ar ghnéithe den phlean le linn na tuairisce seo agus struchtúr cinnte a cheapadh chun an plean a chur faoi bhráid na dtuismitheoirí. Socraíodh freisin go mbeadh cóipeanna de na pleananna oideachais pearsanta ar fáil do thuistí daltaí le riachtanais speisialta agus go ndéanfadh tuairiscí scríofa a sholáthar ag deireadh na scoilbhliana.

 

Bíonn an phleanáil phearsanta ceangailte leis an bplean scoile, tugtar aitheantas do na snáitheanna agus snáithaonaid agus prionsabail an churaclaim, déantar difreálú i seacadadh sa chlár léinn agus coinnítear taifead rialta ar dhul chun cinn na ndaltaí. Úsáidtear raon leathan peideolaíochta sa chur chuige agus bíonn an teagasc agus an fhoghlaim spreagúil agus tioncharach.

 

2.2 Polasaí agus nósanna imeachta um chaomhnú daltaí

 

Cuireadh deimhniú ar fáil, faoi réir Imlitir Bunscoile 0061/2006 ón Roinn Oideachais agus Eolaíochta, go bhfuil glactha go foirmiúil ag an mbord bainistíochta leis na Treoirlínte do Bhunscoileanna um Chaomhnú Daltaí (An Roinn Oideachais agus Eolaíochta, Meán Fómhair 2001). Cuireadh deimhniú ar fáíl freisin gur díríodh aire na bainistíochta, na foirne scoile agus na dtuismitheorí ar na nósanna imeachta seo um chaomhnú daltaí; gur soláthraíodh cóip de na nósanna imeachta do bhaill uile na foirne (na baill nua uile san áireamh); agus go bhfuil deimhin déanta de ag an mbainistíocht go dtuigeann an fhoireann ar fad na nósanna imeachta atá le leanúint. Tá duine ainmnithe idirchaidrimh agus ionadaí idirchaidrimh ceaptha de réir mar a éilíonn na treoirlínte.

 

 

3.     Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

 

3.1 Teanga

 

An Ghaeilge

Cé gurbh í an Ghaeilge príomh theanga caidrimh agus cumarsáide an phobail, tagann daltaí chuig na scoile gurbh í an Bhéarla teanga an teaghlaigh. Cuireann sé seo brú tioncharach ar an teagasc trí Ghaeilge, go háiríthe sa roinn sóiseareach. Cuirtear béim ar chothú scileanna cumarsáide sa Ghaeilge go struchtúrtha agus is inmholta cumas úrlabhraíochta na ndaltaí sa teanga ar fhágáil na bunscoile dóibh. Tá spiorad rannpháirtíochta agus gnóthachtála na ndaltaí follasach sa gcur chuige agus cothaítear saibhriú teanga agus forleathnú foclóra mar dlúth chuid den obair. Úsáidtear an scéim ‘Séidean Sí’ mar thaca don chlár teanga agus éiríonn go maith leis na daltaí na bunscileanna a thabhairt leo. Baintear úsáid rialta as leabharlann na scoile chun léitheoireacht thaoitheanach a chothú agus b’fhiú anois infheistíocht bhreise a dhéanamh sa stoc leabhar Ghaeilge. Cothaítear na scileanna machnaimh ard-ord sa chur chuige agus baineann na daltaí caighdeáin maith amach a thagann lena n-inniúlacht nadúrtha. Léiríonn na daltaí raon leathan cumais sna tastálacha agus b’fhiú breis béime a chur ar ghníomhaíochtaí difreálaithe chun dúthshlán na hoibre a chothromú. Tugtar faoi raon leathan ábhair ceapadóireachta agus scríbhneoireachta sa scoil, dírítear aire ar na meicnicí agus bíonn na daltaí rannpháirteach agus buacach i bhfeachtais agus i gcomórtais scríbhneoireachta. D’fhéadfaí freisin breis úsáide a bhaint as an idirlíon chun ceangal cáirdeas agus mogarla cumarsáide a chothú le scoileanna eile.

 

English

A structured English programme is taught in the school which places due emphasis on developing oral language skills, phonological awareness as well as structured reading and writing programmes of work. Drama, circle time and discussion are used to develop the communicative approach and an excellent anthology of story, poetry and rhyme is offered and recited in both classrooms. Parents are encouraged to engage in shared reading exercises with the pupils. Continuous use of library books is a central feature of classroom practice and personal reading is encouraged through a ‘drop everything and read’ approach. Writing is taught in a developmental fashion with editing and re-editing being a feature and with emphasis placed on early skills such as hand-eye co-ordination and fine motor skills. Pupils’ progress is monitored through a variety of assessment procedures including teacher observation, questioning, written tasks, correction of copies and standardised tests.

 

3.2     Matamaitic

 

Eagraítear clár struchtúrtha sa Mhatamaitic bunaithe ar an gcuraclam, ar an bplean scoile agus ar théacsleabhar chomh maith le pleanáil aonair na n-oidí. Cuirtear béim ar obair mheabhrach mar cleachtas rialta sa chlár chomh maith le díriú ar téarmaíocht na matamaitice sa dá theanga. Is inmholta an úsáid a bhaintear as ceardlanna oibre agus as ábhar coincréideach chun tuiscint ar na bunchoincheapa a fhorbairt. B’fhiú clár oibre ar leith a chruthú do dhaltaí ábálta sa chur chuige. Clúdaítear na snáitheanna curaclaim ar bhonn struchtúrtha agus tugtar deiseanna do na daltaí scileanna tuair agus meastacháin a fhorbairt. Moltar tús áite a thabhairt don chlár forbartha matamaitice atá curtha le chéile faoi scéim DEIS sa ghearr thodhchaí.

 

3.3 Ceol

 

Clúdaítear na snáitheanna eagsúla sa Cheol, cleachtaítear ceol a dhéanamh, amhráin a chanadh, úirlisí a sheinm chomh maith le h-éisteacht agus freagairt do phiosaí eagsúla. Cuirtear béim ar ghnéithe ceoil ar nos buille, fad, luas, dinimic agus structúr trí ghníomhaíochtaí idirghaolmhara agus bíonn cúinní ar leith ceoil sna seomraí ranga. B’fhiú clár fo-chéimithe scoile a cheapadh do litearthacht sa cheol agus aontú scoile ar na hamhráin sean nóis a chleachtaítear sna ranganna eagsúla. Bíonn daltaí rannpháirteach i scéim an Ghaelacadaimh chun ceol ionstruime a chleachtadh. Eagraítear ceolchoirmeacha in aghaidh na bliana sa scoil agus cleachtann na daltaí a bheith ag cur na healaíona dúchasacha i láthair lucht éisteachta. Is breá leis na daltaí a bheith ag baint ciall as ceol comhaimsire chomh maith le bheith ag éisteacht leis na cumadóirí móra.

 

3.4 Measúnú

 

Ta éagsúlacht thábhachtach sna modhanna measúnaithe atá in úsáid ag na hoidí sa scoil ó bhreathnóireacht oide, liostaí seiceála, bailiúcháin oibre, samplaí oibre, tionscadail, roinnt próifilí aonair, cláir léinn aonair, tascanna agus trialacha a dhearann na hoidí féin agus trialacha caighdeánaithe. Baintear úsáid astu don chuid is mó chun léargas a thabhairt ar dhul chun cinn na ndaltaí agus chun eolas a thabhairt do thuismitheoirí. Is fiú an taifead agus an anailís a dhéantar ar thrialacha caighdeánaithe agus trialacha critéir thagartha a chárnú ar bhonn reatha agus na scóranna ranga a bheith leanúnach do na rang ghrúpaí ó bhliain go chéile. Is fiú freisin úsáid tioncharach a bhaint as torthaí na measúnaithe chun cláir léinn aonaracha daltaí a dhifreálú sna cleachtais oibre.

 

 

4.     Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

 

4.1 Daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu

 

Tugann oide tacaíochta foghlama agus acmhainne seirbhísí breise sa scoil agus is inmholta an comhghaolú agus comhordú atá i measc na n-oidí ar leas na ndaltaí. Soláthraíonn an t-oide tacaíochta foghlama múinteoireacht sa bhreis sa Bhéarla agus sa Mhatamaitic do dhaltaí a bhfuil deacrachtaí léinn acu. Tá an tseirbhís seo tioncharach agus ábharach do na daltaí i gceist i gcothú na scileanna cuí. Tugann an t-oide acmhainne seirbhís tacaíochta do dhaltaí eile le riachtanais agus is inmholta an cúram a dhéanann sí i bhforbairt scileanna foirfeachta, anailíse focail agus fóneolaíochta. Is fiú anois guailleacha breise a chur ar chlár oibre na seirbhise tacaíochta foghlama agus acmhainne, trí mhodúil ar chothú féin-mhuiníne, cothú treallúsachta agus cleachtaithe cinnithe agus anailíse a fhí isteach sa chlár oibre.

 

4.2 Tacaíochtaí eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus daltaí ó ghrúpaí mionlaigh nó grúpaí eile

 

Dearbhaíonn an scoil gur daltaí comhchosúla áitiúla daltaí uile na scoile seo faoi láthair. Tá an scoil seo cláraithe i scéim DEIS agus cruthaíonn an comhordaitheoir deiseanna breise tioncharacha do na daltaí agus tuismitheoirí chun leithead an chláir oibre a chinntiú. Is fiú anois béim a chur ar fhorbairt dearcadh agus tuisceana tuismitheoirí ar an ngaol atá idir dhátheangachas  suimitheach agus buntáistí eile oideachais chomh maith leis na buntáistí a ghabhann le foirfeacht sa teanga mhátharga a bheith ag teacht le teanga na scoile. Is cóir don fhoireann scoile plean gníomhaíochta a cheapadh don réimse oibre seo i gcomhpháirt leis na scoileanna áitiúla agus le heagraíochta leasmhara cultúrtha eile.

 

 

5.  Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

Is iad seo a leanas na láidreachtaí a aithníodh sa mheastóireacht:

 

Mar bhealach le togáil ar na láidreachtaí seo agus chun dul i gceann réimsí le haghaidh forbartha, tá na moltaí seo a leanas á ndéanamh:

 

Eagraíodh cruinnithe iarmheastóireachta leis an bhfoireann agus leis an mbord bainisíochta mar a ndearnadh na dréacht-thorthaí agus moltaí na meastóireachta a chur i láthair agus a phlé.

 

 

 

 

Foilsithe, Meitheamh 2010