An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

 

Meastóireacht Chláir

TUAIRISC

 

Coláiste Chilliain,

Bóthar Nangor, Cluain Dolcáin, Baile Átha Cliath 22

Uimhir Rolla: 70100W

 

Dáta na cigireachta: 27 Márta 2009

 

 

 

 

Meastóireacht ar chlár na hidirbhliana

Réamhrá

Cáilíocht eagrúcháin an chláir

Cáilíocht phleanáil agus chomhordú an chláir

Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

Achoimre ar phríomhbhuanna agus moltaí le haghaidh tuilleadh forbartha

 

 

 

MEASTÓIREACHT AR CHLÁR NA hIDIRBHLIANA

 

Is clár bliana é Clár na hIdirbhliana atá dírithe ar scoláirí a bhfuil an Teastas Sóisearach déanta acu. Soláthraíonn an Idirbhliain droichead a chumasaíonn na scoláirí aistriú ón bhfoghlaim níos spleáí a shamhlaítear leis an Teastas Sóisearach chuig timpeallacht foghlama a luíonn níos mó leis an bhfoghlaim neamhspleách sa tsraith shinsearach. Cuireann Clár na hIdirbhliana forbairt phearsanta, shóisialta, ghairme agus oideachais na scoláirí chun cinn agus ullmhaíonn sé iad dá ról mar bhaill féinriartha, rannpháirtíoch agus freagrach den sochaí. Cothaíonn an Idirbhliain gnóthachtáil acadúil na scoláirí agus iad ag ullmhú do chlár Ardteistiméireachta, staidéar breise, agus saol an duine fhásta agus na hoibre. Spreagann sé forbairt ar raon leathan de scileanna inaistrithe a bhaineann le smaointeoireacht chriticiúil agus fadhbréiteach cruthaitheach.   

 

 

RÉAMHRÁ

 

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis meastóireachta ar Chlár na hIdirbhliana i gColáiste Chilliain, mar chuid de mheastóireacht scoile uile. Leagann sé amach tátail na meastóireachta agus déanann moltaí d’fhorbairt bhreise an chláir sa scoil. Le linn na meastóireachta, bhí cruinnithe ag an gcigire leis an bpríomhoide, le croíghrúpa múinteoirí agus le grúpa beag scoláirí. Rinneadh an mheastóireacht thar dhá lá inar choinnigh an cigire i dteagmháil le comhordaitheoir an chláir agus inar thug an cigire cuairt ar sheomraí ranga chun teagasc agus foghlaim a bhreathnú. Thug an cigire aiseolas ó bhéal do na múinteoirí ar na ranganna a breathnaíodh. Scrúdaigh an cigire obair scoláirí agus d’athbhreithnigh doiciméadú ábhartha an chláir chomh maith le hullmhúchán scríofa na múinteoirí. Pléadh torthaí na meastóireachta leis an bpríomhoide gníomhach agus le comhordaitheoir an chláir ag deireadh na meastóireachta.

 

Tosaíodh ar Chlár na hIdirbhliana a sholáthar i gColáiste Chilliain i 1983. Is clár éigeantach é Clár na hIdirbhliana sa scoil agus faoi láthair tá caoga a dó scoláire, roinnte ar thrí ghrúpa cumais mheasctha, rannpháirteach sa chlár.

 

 

1. CÁILÍOCHT EAGRÚCHÁIN AN CHLÁIR

 

1.1               Tacaíocht scoile uile

Tugann an príomhoide tacaíocht láidir do chlár na hIdirbhliana agus go háirithe dá nádúr ildisciplíneach i gColáiste Chilliain. Is clár é a bhíonn ag brath ar ardleibhéal comhoibrithe ón bhfoireann teagaisc, saintréith a bhaineann go traidisiúnta leis an scoil.

 

Cuirtear an clár ar fáil le tacaíocht ó bhainistíocht na scoile trí struchtúir a sholáthar ar an gclár ama agus trí am a sholáthar do phleanáil na hIdirbhliana. Bíonn tromlach na mball foirne páirteach i bhfeidhmiú an chláir agus déantar cúrsaí a bhaineann leis an Idirbhliain a áireamh ar chláir na gcruinnithe foirne uile scoile freisin.

 

1.2               Acmhainní

Ar an iomlán déantar an fhoireann a dháileadh mar is cóir chun an clár a theagasc. Tá oifig ar leith ag comhordaitheoir na hIdirbhliana ina bhfuil guthán, ríomhaire, printéir agus fáil ar an leathanbhanda. Moltar go gcuirfí le chéile liosta de na hacmhainní Idirbhliana atá forbartha ag an tSeirbhís Tacaíochta Dara Leibhéal (STDL) agus go mbeadh sé seo mar chuid de chlár scríofa na hIdirbhliana. Ba chóir acmhainní agus ábhair atá dírithe go sainiúil ar ábhair ar leith a fháil ó sheirbhís tacaíochta na hIdirbhliana agus iad a roinnt ar na ranna ábhar. De réir mar a bheidh acmhainní Idirbhliana á mbailiú, d’fhéadfaí bunachar sonraí a fhorbairt agus a choimeád sa seomra foirne ionas go mbeidh an fhoireann ar an eolas agus go mbeidh fáil gan dua acu ar na hacmhainní chun tacú agus saibhriú a dhéanamh ar an uile raon staidéir ar chlár na hIdirbhliana.

 

Baintear úsáid éifeachtach as an teicneolaíocht faisnéise agus cumarsáide (TFC) chun an clár a eagrú agus a athbhreithniú. Baineadh úsáid as an ríomhlann le linn na gceachtanna ríomhaireachta agus don cheacht gairmthreorach. Tá áiseanna maithe TFC ar fáil freisin sa seomra ealaíona. Moltar go bhféachfaí ar an bhféidearthacht maidir le teilgeoir sonraí síleáil-shuite a lonnú sa ríomhlann ionas gur féidir a dheimhniú go ndéantar na scileanna ríomhaireachta a mhúnlú go lárnach agus rannpháirtíocht na scoláirí ar fad i dtascanna ríomhaireachta a mhealladh le linn na gceachtanna ríomhaireachta. Tá a gcuid seomraí féin ag formhór na múinteoirí agus bíonn sé mar bhuntáiste dá réir go mbíonn na ceachtanna á gcur i láthair i dtimpeallacht ábhartha. Bhí timpeallacht prionta agus íomhá-shaibhir le feiceáil i dtromlach na gceachtanna a ndearnadh meastóireacht orthu, go háirithe sna ranganna Miotalóireachta agus Gaeilge. Bhí nósanna imeachta agus rialacha sláinte agus sábháilteachta ar taispeáint go soiléir sna seomraí speisialta. Tá ard mholadh tuillte ag na cleachtais seo.

 

Íocann scoláirí deonachán de €200 chun na costais a bhaineann le formhór ghníomhaíochtaí na hIdirbhliana a chlúdach. Déantar gach iarracht na costais a bhaineann leis an raon imeachtaí a eagraítear ar fhéilire an chláir a choimeád ag an íosleibhéal. Bíonn gníomhaíochtaí áirithe, turas thar lear ina measc, a éilíonn go mbaileofaí airgead breise, ach cuirtear tuismitheoirí nó caomhnóirí ar an eolas faoin gcostas seo i bhfad roimh ré agus déantar an t-airgead do na turais a bhailiú ina thráthchodanna.

 

1.3               Roghnú scoláirí agus tacaíocht

Is clár éigeantach é clár na hIdirbhliana agus cé gur cuireadh clár sé bliana ar fáil ó bunaíodh an scoil, níl stádas éigeantach na hIdirbhliana curtha in iúl go soiléir i bpolasaí iontrála na scoile. Moltar athbhreithniú a dhéanamh air seo. Cuirtear eolas faoin Idirbhliain ar fáil do scoláirí sa tríú téarma de bhliain an Teastais Shóisearaigh. Ag an am seo freisin eagraíonn comhordaitheoir na hIdirbhliana oíche eolais do thuismitheoirí na scoláirí Idirbhliana. Cuireann an comhordaitheoir agus an príomhoide eolas cuimsitheach ar fáil do thuismitheoirí maidir le tacú le rannpháirtíocht rathúil a mac nó a n-iníonacha i gcaitheamh na bliana. Cuirtear bileog eolais ar fáil do thuismitheoirí freisin faoi aidhmeanna náisiúnta na hIdirbhliana agus faoi na buntáistí a bhaineann leis an gclár do scoláirí. Tá ardmholadh ag dul don mbealach ina ndáiltear an t-eolas.

 

Ní bhíonn clár ionduchtaithe ag na scoláirí ag tús chlár na hIdirbhliana. Moltar go ndéanfaí athbhreithniú air seo agus go ndéanfaí clár ionduchtaithe a fhorbairt a bheadh ag teacht leis na tacaíochtaí atá ar fáil ar an gcuid sin de láithreán gréasáin na Seirbhíse Tacaíochta Dara Leibhéal  www.slss.ie a bhaineann leis an Idirbhliain, ar mhaithe le haistriú éifeachtach isteach sa chlár a chinntiú. D’fhéadfadh an teoiric iléirime, suirbhé Honey agus Mumford ar stíleanna foghlama, an aithint chuspóirí foghlama na scoláirí don bhliain, mar aon le conarthaí foghlama bunaithe ar an eolas agus ar an anailís seo, a bheith mar chuid den chlár ionduchtaithe.

 

Cuirtear rang amháin treorach in aghaidh na seachtaine ar fáil ar an gclár ama do gach grúpa Idirbhliana. Áirítear mar chodanna den chlár na trialacha difreálacha inniúlachta (Differential Aptitude Tests – DATs) a dhéantar sa Mhárta tráth a mbíonn scoláirí na hIdirbhliana ag roghnú na n-ábhar don Ardteistiméireacht. Moltar go ndéanfaí na trialacha difreálacha inniúlachta níos luaithe sa bhliain ionas go bhfeadfadh na scoláirí an t-eolas ó thorthaí na dtrialacha seo a chur san áireamh agus roghanna á ndéanamh acu i dtaca lena dtaithí oibre. Ní bhíonn aon rang ar an gclár ama chun scoláirí a ullmhú do na socrúcháin oibre ná chun an bhfáisnéisiú is gá a dhéanamh i ndiaidh na dtréimhsí taithí oibre a éascú. Déantar an t-ullmhúchán agus an t-athbhreithniú seo le linn treorach agus le tacaíocht na ranganna Béarla. Moltar go gcuirfí rang treorach eile nó rang socrúchán oibre ar fáil do scoláirí na hIdirbhliana lena dheimhniú go mbíonn na scoláirí ábalta an leas is fearr a bhaint as an ngné lárnach seo den hIdirbhliain. Moltar go n-áireofaí an clár ‘Be Real Game’, atá curtha le chéile ag seirbhís tacaíochta na hIdirbhliana, mar chuid de chlár treorach na hIdirbhliana. Léiríodh le linn na meastóireachta san aiseolas ó scoláirí Idirbhliana go raibh siad sásta a bheith páirteach sa chlár, agus rinne siad cur síos ar bhuanna iliomaid an chláir. Tuairiscíodh nach bhfuil scoláirí le riachtanais speisialta oideachais mar chuid de chohórt reatha na hIdirbhliana.

 

1.4 Naisc bhaile agus scoile

Tá forbairt déanta ar mhodhanna maithe cumarsáide le tuismitheoirí agus le gníomhaireachtaí ón dtaobh amuigh. Cuireann comhordaitheoir an chláir eolas cuimsitheach agus sainchomhairle ar fáil do thuismitheoirí faoin gclár. Cuirtear féilire imeachtaí ar fáil do na scoláirí. Moltar, nuair a bhíonn dréacht liosta de na himeachtaí ar fáil, go gcuirfí an t-eolas seo abhaile chun an tacaíocht is fearr a dheimhniú ó thuismitheoirí maidir le rannpháirtíocht na scoláirí a mhealladh sna himeachtaí a bheidh eagraithe don bhliain. Ba chóir freisin, maidir le neamhláithreacht na scoláirí ag imeachtaí áirithe ar an bhféilire, machnamh a dhéanamh faoi nóta maidir leis an easpa tinrimh a chur abhaile chuig tuismitheoirí nó caomhnóirí. Ar mhaithe le feasacht pháirtnéirí uile na scoile ar an tábhacht a bhaineann le tinreamh agus rannpháirtíocht iomlán a fhorbairt, moltar go mbeadh gradam tinrimh mar chuid de ghradaim dheireadh na bliana. Cuirtear fáilte roimh thuismitheoirí nó roimh chaomhnóirí agus spreagtar iad chun freastal ar, agus cabhrú le, gníomhaíochtaí na hIdirbhliana. Bíonn cruinniú uair sa bhliain idir na múinteoirí agus na tuismitheoirí. Moltar an scoil i ngeall ar a cumarsáid éifeachtach rathúil leis na tuismitheoirí.

 

Tá a lán teagmhálacha cothaithe ag Coláiste Chilliain leis an bpobal. Mar chuid de chlár na hIdirbhliana tugann na scoláirí faoi obair dheonach a dhéanamh sa phobal ar feadh seachtaine gach mí Dheireadh Fómhair. Glacann scoláirí le socrúcháin in ospidéil, i siopaí carthanachta agus in ionaid cúraim. Is comhartha ómóis é don scoil, agus do na scoláirí, go n-aithnítear an obair dheonach mar dhlúth chuid den chlár Idirbhliana gach bliain, agus cuidíonn a leithéid go mór le fealsúnacht na hIdirbhliana a chur i bhfeidhm.

 

Tá a lán teagmhálacha cothaithe ag an scoil le fostóirí sa phobal agus is fearr fós iad seo i ngeall ar an teagmháil ó chomhordaitheoir na hIdirbhliana agus ó bhaill foirne eile roimh, le linn, agus i ndiaidh na socrúchán oibre. Tá ardmholadh ag dul dá leithéid de chleachtas.

 

 

2. CÁILÍOCHT PHLEANÁIL AGUS CHOMHORDÚ AN CHLÁIR

 

2.1 Pleanáil

Tá plean suas chun dáta ar fáil do sholáthar an chláir don bhliain reatha. Tá réamhrá agus sonraí eagrúcháin an chláir mar aon le pleananna na n-ábhar agus na modúl ar fáil. Tuairiscíodh go bhfuil forbairt déanta freisin ar dhoiciméid eile ar a n-áirítear uirlisí measúnaithe. Moltar go gcuirfí i dtoll chéile na doiciméid uile a bhaineann leis an Idirbhliain de réir an fhormáid agus na moltaí atá leagtha amach sa bhróisiúr Writing the Transition Year Programme. Ba chóir ansin roinnt cóipeanna den chlár seo a bheith ar fáil mar fhoinse tagartha i seomra na foirne. Cruthóidh a leithéid d’fhoinse deiseanna ar dhea-chleachtais pleanála a roinnt trasna na ranna mar aon le naisc traschuraclaim níos suntasaí a fhorbairt.

 

Bhí plean scríofa réitithe ag múinteoirí agus ag ranna ábhar do gach ábhar agus modúil a ndearnadh meastóireacht orthu. Bhí na pleananna ábhar agus modúl a ndearnadh meastóireacht orthu ag pointí forbartha éagsúla. In a lán de na pleananna seo bhí cur síos maith ar aidhmeanna, ar chuspóirí, ar thorthaí foghlama, ar straitéisí teagaisc agus foghlama, ar ábhar, ar acmhainní, ar chritéir agus ar chur chuige don mheasúnú, ar naisc idirdhisciplíneach agus ar mheastóireacht. Moltar go mbeadh sé mar chuid d’aidhmeanna gach plean na trí aidhmeanna náisiúnta don Idirbhliana mar atá luaite sna treoirlínte a bhaint amach. Tá sé sin amhlaidh cheana féin i roinnt bheag de na pleananna a ndearnadh athbhreithniú orthu. Ba chóir athbhreithniú a dhéanamh ar na cuspóirí atá leagtha amach sa phlean Gaeilge agus cur síos a bheith orthu seo mar thorthaí foghlama níos airde a bheadh níos oiriúnaí do chomhthéacs tumoideachais na scoile. Tá gá le hionchur breise i roinnt pleananna go háirithe maidir leis an mhodheolaíocht, na naisc le hábhair eile agus na critéir don mheastóireacht. Breathnaíodh obair an-mhaith i ngnéithe de phleanáil ábhar agus modúl aonair. Bhí fianaise de bharrchleachtas le fáil i ngnéithe den Mhiotalóireacht, den Bhéarla, den Fhraincis, den Cheol, den Chorpoideachas, den Chumarsáid, den Reiligiún, den Eacnamaíocht Bhaile agus den Ghearmáinis. Cuirtear roinnt moltaí ar fáil i leith na pleanála do na hábhair. Ar an gcéad dul síos, baineann an t-ábhar i roinnt pleananna lena lán dá bhfuil sa siollabas don Ardteistiméireacht bhunaithe. Moltar go ndéanfaí athbhreithniú air seo de réir na treoirlínte an chláir Transition Year Guidelines agus go ndéanfaí iniúchadh sna ranna ar an deis curaclam níos scoilbhunaithe a fhorbairt. I gcás na Matamaitice scríobhadh pleananna ar leith don ardleibhéal agus don ghnáthleibhéal. Moltar go ndéanfaí pleananna comónta a fhorbairt do gach ábhar de réir mar a bhaineann le traidisiún cumas mheasctha na scoile agus le héiteas na hIdirbhliana. Cuirtear dhá rang sa tseachtain ar fáil do Staidéar Ríomhaireachta agus bíonn scrúdú ag deireadh an chúrsa. Le dhá bhliain anuas áfach, bhí na leibhéil rannpháirtíochta sna scrúduithe seo an-íseal. Moltar athbhreithniú a dhéanamh ar an modúil ríomhaireachta lena dheimhniú go mbíonn na tréimhsí ranga a bhíonn ar fáil agus an cúrsa is gá chun scoláirí a ullmhú don scrúdú ag réiteach le chéile.

 

Níl croí-fhoireann foirmiúil ceaptha don chlár. Mar sin féin, tagann comhordaitheoir na hIdirbhliana agus ceann bliana na hIdirbhliana le chéile go minic ar bhonn neamhfhoirmiúil chun gnóthaí a bhaineann leis an Idirbhliain a phlé. Bunaíodh coiste athbhreithnithe i 2003. Ag an am sin rinneadh meastóireacht chuimsitheach leis na scoláirí agus dian-anailís ar an gclár agus cuireadh na torthaí i láthair na foirne uile. Áirítear ábhair, modúil agus imeachtaí breise mar chuid de na hathruithe a rinneadh ar an gclár i ngeall ar an athbhreithniú seo. Tá socruithe déanta a leithéid chéanna d’athbhreithniú agus de mheastóireacht a dhéanamh le cohórt na hIdirbhliana ag deireadh na scoilbhliana seo. Moltar go ndéanfaí an mheastóireacht a leathnú chun múinteoirí, tuismitheoirí, fostóirí agus ionadaithe pobail in eagraíochtaí deonacha a chur san áireamh freisin. Moltar go mbeadh na torthaí a eascróidh ón meastóireacht níos leithne a dhéanfar an uair seo mar bhunús le plean stráitéiseach don Idirbhliain thar an gearr, meán agus fadtréimhse. Ba chóir ansin croí-fhoireann a bhunú ar a mbeidh comhordaitheoir na hIdirbhliana agus baill d’fhoireann teagaisc na hIdirbhliana ar a seal, chun an plean a chur i gcrích. Ar an gcaoi seo déanfar na feabhsúcháin a aithnítear don chlár a chur i gcrích ar bhealach córasach leanúnach. Moltar freisin go ndéanfaí plean an chláir a chomhtháthú leis an bplean scoile.

 

Spreagtar múinteoirí le tuairimí do mhodúil nua agus éascaítear deiseanna dóibh chun iad a chur i láthair ag cruinniú pleanála curaclaim a tharlaíonn gach bliain idir an príomhoide agus gach ball foirne. Tá ardmholadh ag dul dá leithéid de chleachtas. Tuairiscíodh go ndéanann na ranna ábhar uasdhátú ar a gclár Idirbhliana go bliantúil. Níl, áfach, sainchleachtais don mheastóireacht luaite ach ag cuid acu sna doiciméid phleanála. Moltar go ndéanfadh gach roinn a leithéid de straitéisí a fhorbairt.

 

2.2 Comhordú

Daichead nóiméad atá ar fáil do phost an chomhordaitheora don Idirbhliain. Ina theannta sin bíonn tréimhse ranga amháin ag an gcomhordaitheoir ar an gclár ama le scoláirí na hIdirbhliana chun gníomhaíochtaí a phleanáil agus chun eolas a scaipeadh. Múineann comhordaitheoir na hIdirbhliana Béarla agus Corpoideachas do scoláirí na hIdirbhliana. Déantar teagmháil bhreise le scoláirí na hIdirbhliana trí theagmháil rialta neamhfhoirmiúil agus trí chuairteanna ar ranganna. Tá ról soiléir ag an gcomhordaitheora agus tá raon leathan dualgas i gceist leis an bpost. Fágann sé seo go mbíonn ar an gcomhordaitheoir cúraimí a chomhlíonadh le linn na dtréimhsí nach bhfuil ranganna ar chlár ama an chomhordaitheora. Moltar go hard tiomantas agus dúthracht an chomhordaitheora. Moltar, mar chuid den athbhreithniú ar struchtúir bhainistíochta inscoile, go ndéanfaí iarrachtaí ar am breise a sholáthar don chomhordaitheoir chun tacú le comhordú an chláir.

 

Déantar teagmháil rialta agus éifeachtach leis an mbainistíocht shinsearach. Déantar teagmháil go foirmiúil agus go neamhfhoirmiúil le foireann teagaisc na hIdirbhliana agus mar thaca breise bíonn clár fógraí reatha don Idirbhliain i seomra na foirne. Ba chóir nuachtlitir na hIdirbhliana a fhoilsíonn foireann tacaíochta Idirbhliana na Seirbhísí Tacaíochta Dara Leibhéal a chrochadh go rialta ar an gclár seo chun gach ball foirne a choimeád suas chun dáta faoi acmhainní agus imeachtaí na hIdirbhliana. Moltar go smaoineofaí ar chlár fógraí Idirbhliana do scoláirí a sholáthar in áit lárnach agus go ndeanfaí é seo a uasdhátú go leanúnach.

 

Bhain an comhordaitheoir Idirbhliana a bhí ann cheana leas as an inseirbhís a chuir an tSeirbhís Tacaíochta Dara Leibhéal ar fáil tar éis a ceapacháin. Cé go bhfuil iarrachtaí déanta ag an gcomhordaitheoir reatha áit a ghnóthú ar chúrsa inseirbhíse na hIdirbhliana ní raibh áit bainte amach aici faoi am na meastóireachta. Moltar go ndéanfaí athbhreithniú air seo agus go ndéanfaí socruithe cinnte chun a dheimhniú go mbainfeadh an comhordaiotheoir agus baill eile d’fhoireann teagaisc na hIdirbhliana leas as an oiliúint seo ar bhonn leanúnach. Moltar freisin go gcuirfí clár ionduchtaithe ar fáil do mhúinteoirí a bhíonn bainteach don chéad uair leis an gclár, ionas nach gcaillfidh na ranna taithí teagaisc na hIdirbhliana nuair a thagann athrú ar an bpearsanra. Moltar freisin go ndéanfaí éascaíocht ar lá foirne-uile faoin Idirbhliain nuair a bheidh an plean stráitéiseach don Idirbhliain dréachtaithe.

 

2.3               Curaclam

Tá clár an churaclaim leathan agus soláthraíonn sé raon de dheiseanna foghlama ilchineálacha. Tá na ceithre phríomhshraith a bhíonn ar fáil de ghnáth ar chlár ama na hIdirbhliana - croí, samplú ábhar, codanna modúlacha agus imeachtaí féilire - ar fáil i bhformáid éigin ar an gclár. Áirítear Gaeilge, Béarla, Matamaitic, Fraincis nó Gearmáinis, Ríomhairí, Reiligiún, Corp Oideachas, Treoir agus an ceoldráma i measc na gcroí-ábhar a dhéanann gach scoláire Idirbhliana. Moltar go láidir go dtabharfaí aird sa phleanáil curaclaim i roinnt croí-ábhar ar an gcothromaíocht idir na prionsabail feabhsúcháin agus cúiteacha atá mar bhunús leis an Idirbhliain, mar aon lena gcúngaracht ar shiollabais na hArdteistiméireachta. Tá sé leagtha síos sna treoirlínte go gcaithfear aon ábhar a bhaineann leis an Ardteisiméireacht bhunaithe, nuair a bhíonn sé mar chuid de chlár na hIdirbhliana, a dhéanamh ar bhealach nuálaíoch. Ba chóir go mbeadh a leithéid le feiceáil, dá réir, sa phleanáil do na modheolaíochtaí a bheadh le húsáid agus san obair a bheadh sna cóipleabhair a d’athbhreithneofaí. Ba chóir don athbhreithniú atá pleanáilte ar chlár na hIdirbhliana a bheith airdeallach faoin moladh seo ach go háirithe. Ón anailís ar an gclár scríofa agus ar na ceachtanna a breathnaíodh is léir go bhfuil misean agus éiteas na hIdirbhliana mar bhunús le mórchúid de staidéar an churaclaim. Moltar go ndéanfaí an dea-chleachtas seo a leathnú chuig gach réimse staidéir. Tá an samplú ábhar clúdaithe sa tsraith modúlach ina bhfuil deich modúl seachtainiúil i Spáinnis, Miotalóireacht, Adhmadóireacht, Staidéar Scannáin, Ceol Traidisiúnta, Cúrsa Fáilte Ireland, Ceol, Eolaíocht, Cumarsáid agus Mion-Chomhlacht. Moltar go ndéanfaí athbhreithniú ar an soláthar ama atá ar fáil don tsraith modúlach ar an gclár chun cothromaíocht níos fearr a chur ar fáil do na hábhair uile atá á n-ofráil san Ardteistiméireacht bhunaithe. Moltar freisin go ndéanfaí plé maidir leis na hábhair agus na modúil a athainmniú ar bhealach a oireann don éagsúlacht san ábhar a cuirtear ar fáil, seachas úsáid a bhaint as na teidil atá in úsáid cheana do na hábhair san Ardteistiméireacht bhunaithe. D’fhéadfadh a leithéid de thionscnaíocht naisc bhreise traschuraclaim a chothú. Bíonn imeachtaí féilire éagsúla, a bhíonn ar an gclár ama de ghnáth tráthnóna Dé Máirt, mar chomhlánú ar an soláthar sa trí shraith eile. Áirítear orthu seo meascán maith de chomhchodanna áitiúla agus náisiúnta a chothaíonn feasacht phearsanta, chultúrtha, stairiúil, saoránachta agus sóisialta mar aon leis an bhforbairt ar scileanna na scoláirí lasmuigh den seomra ranga. Tagann a leithéid le héiteas na hIdirbhliana.

 

Is dlúth chuid de churaclam na hIdirbhliana iad an obair don phobal agus an taithí oibre a tharlaíonn le linn seachtaine i mí Dheireadh Fómhair agus i mbloc coicíse sa dara téarma, faoi seach. Bíonn roinnt mhaith cumarsáide le hionadaithe pobail agus le fostóirí roimh ré, le linn, agus i ndiaidh socrúchán na scoláirí. Is iad na scoláirí féin, le tacaíocht óna dtuismitheoirí, ó chomhordaitheoir na hIdirbhliana, ón treoirchomhairleoir agus ó bhaill eile den fhoireann teagaisc, a eagraíonn na socrúcháin. Ar an gcaoi seo déantar iarracht a dheimhniú go mbíonn an leas is fearr le fáil ag na scoláirí ó na socrúcháin, agus tá sé inmholta. Ar mhaithe le cur leis na buntáistí a bhíonn le baint ag na scoláirí ó na socrúcháin oibre, moltar go ndéanfaí an bloc coicíse sa dara téarma a bhriseadh ina dhá sheachtain i dtéarma a haon agus i dtéarma a dó. Ar an mbealach seo beifear ábalta úsáid a bhaint as an aiseolas a thagann ón gcéad sheachtain, trí phlé a dhéanamh ar na moltaí agus na dúshláin a eascraíonn, chun eolas a sholáthar maidir leis an dara socrúchán. Ba chóir, mar atá ráite cheana, go dtarlódh na trialacha difreálachta iniúlachta, ar a laghad sula dtosaíonn an dara socrúchán, agus ba chóir go gcuirfí dóthain ama ar fáil ar an gclár ama chun ullmhú do na socrúcháin agus chun athbhreithniú a dhéanamh orthu.

 

Bíonn deiseanna ag scoláirí feabhas a chur ar a scileanna TFC sa dá rang ríomhaireachta atá ar an gclár ama, mar atá luaite thuas. Rinne na scoláirí féin cur síos ar chomhtháthú an TFC trasna ábhair eile ar nós Treoir, Grafaic Theicniúil, Béarla, Mion-Chomhlacht, Eolaíocht agus Ceol. Moltar go mbreathnófaí ar dheiseanna breise do chomhtháthú TFC ar mhaithe le tacú leis an teagasc agus leis an bhfoghlaim i ngach raon ábhar. Leis an moladh seo a chur i bhfeidhm, b’fhiú suirbhé a dhéanamh ar an bhfoireann teagaisc ar mhaithe lena riachtanais oiliúna maidir le TFC a aithint agus chun freastal orthu.

 

Bhí na scoláirí den tuairim gur chruthaigh clár na hIdirbhliana deiseanna dóibh forbairt aibíochta, muiníne, freagarthachta, cúntachta agus measa a fhorbairt iontu féin. Thagair scoláirí don tuiscint bhreise a bhí acu ar an bpobal thart timpeall orthu agus ar an saol i gcoitinne lasmuigh den scoil. Áirítear ar na buntáistí eile a luaigh na scoláirí leis an gclár, iad a bheith níos ullmhaithe do na hábhair Ardteistiméireachta agus iad a bheith níos ábalta rogha na n-ábhar a dhéanamh ón taithí a fuair siad sna socrúcháin oibre agus sna hábhair a thriail siad. Mhothaigh na scoláirí freisin go raibh caidreamh níos fearr bunaithe acu le múinteoirí mar thoradh ar a rannpháirtíocht i gclár na hIdirbhliana.

 

 

3. CÁILÍOCHT NA FOGHLAMA AGUS AN TEAGAISC

 

3.1               Pleanáil agus ullmhúchán

Bhí leibhéal an-mhaith pleanála gearrthréimhseach agus fadtréimhseach i bhformhór na gceachtanna a breathnaíodh le linn na meastóireachta. Bhí sé mar shaintréith ag na ceachtanna seo go raibh struchtúr leanúnach, luas feidhmiúil agus líon cuí cuspóirí foghlama luaite a bhí curtha in oiriúint do riachtanais na scoláirí agus d’achar ama na ranganna. Bhí líon beag ceachtanna nach raibh dóthain sainspriocanna foghlama luaite iontu agus nach raibh idirdhealú in ábhar an cheachta chun a dheimhniú go raibh an uile scoláire páirteach go feidhmiúil sna gníomhaíochtaí foghlama. Moltar go ndéanfadh gach múinteoir pleanáil ghearrthréimhseach agus go dtabharfaí aird ach go háirithe ar an idirdhealú in ábhar an cheachta, chun deiseanna a chruthú do ghnóthachtálacha foghlama thar chontanam ábaltachtaí.

 

Ba léir freisin leibhéal an-mhaith ullmhúcháin gearrthréimhsigh i bhformhór na gceachtanna a breathnaíodh. Rinneadh bileoga oibre agus eolais, a bhí ullmhaithe go maith roimh ré, a dháileadh i roinnt ceachtanna. Bhí dréachtaí ó théipeanna réidh le húsáid. Bhí ord ag baint leis an obair phraiticiúil a ullmhaíodh agus cloíodh go docht leis na cleachtais sláinte agus sábháilteachta. Chríochnaigh an ceacht praiticiúil a breathnaíodh leis na scoláirí ag cur an trealaimh agus na suíochán ar ais san ord ina bhfuair siad iad ar dtús. Tá a leithéid de chleachtas le moladh. Bhí ceachtanna eile ag brath ar ábhair fhótachóipeála nach raibh curtha in oiriúint do riachtanais an ghrúpa, nó nach raibh fáil go héasca ar na hábhair a raibh gá leo chun tasc an cheachta a chríochnú. Moltar go ndéanfaí é seo a athbhreithniú.

 

3.2 Foghlaim agus teagasc

Le linn na meastóireachta breathnaíodh ar cheachtanna i gcroí-ábhair, in ábhair shamplacha agus in ábhair mhodúlacha. Le linn na gceachtanna bhí na scoláirí, ar an iomlán, i dtimpeallacht fhoghlama a bhí ábhar-oiriúnach agus tarraingteach. Tá sé seo le moladh.

 

I roinnt ceachtanna a breathnaíodh le linn na meastóireachta úsáideadh modhanna teagaisc an-mhaith nár thug an lámh in uachtar do theagasc faoi stiúir an mhúinteora. Ba léir barrchleachtas sna ceachtanna praiticiúla nuair a rinneadh múnlú ar na scileanna go lárnach agus ina dhiaidh sin chríochnaigh na scoláirí na tascanna a tugadh dóibh ina n-aonar nó i ngrúpaí beirte de chumais mheasctha. Cruthaíodh a lán deiseanna don fhoghlaim féinthreoraithe agus don phiarfhoghlaim sa cheacht miotalóireachta. Díríodh an-aird ar riachtanais na scoláirí aonair agus an múinteoir ag gluaiseacht timpeall ag freastal ar na bearnaí in eolas na scoláirí. Bhí na scoláirí uile páirteach i ngníomhaíocht na foghlama agus d’éirigh leo ag leibhéil éagsúla de réir a gcumas. D’fhéadfaí úsáid mhaith a bhaint as a leithéid de chur chuige in ábhair eile nuair a d’oirfeadh léiriú lárnach ar na scileanna a bheadh mar sprioc ábhar an cheachta. Bhí eagrúchán an-mhaith i leith stórála agus ullmhúchán trealaimh mar shaintréith ag an gceacht praiticiúil seo.

 

Tá an cur chuige téamúil comhtháite a cuireadh i bhfeidhm i leith scileanna teanga le moladh, agus ba í an sprioctheanga teanga na cumarsáide sna ceachtanna teanga uile a ndearnadh meastóireacht orthu. I gceann amháin de na ceachtanna teanga cuireadh deiseanna ar fáil do scoláirí chun na scileanna gabhchumais agus ginchumais teanga a chleachtadh, chun cleachtaí fócasaithe éisteachta a chleachtadh le bileog oibre réamhullmhaithe agus chun ceacht scríofa a chomhlánú ar an téama céanna. Rinneadh obair réamh scile do na scileanna go léir agus úsáideadh an clár bán go héifeachtach chun foclóir nua a chur i láthair, chun freagraí a chlárú, agus chun béim a leagan ar struchtúir ghramadaí. Moltar a leithéid de dhea-chleachtas toisc go ndaingníonn sé don tsúil an bhfoclóir a bhíonn in úsáid ó bhéal. D’fhreastail an múinteoir go maith freisin ar riachtanais aonair na scoláirí le linn na gcleachtaí ar na scileanna. Moltar go leathnófaí an cur chuige fócasaithe, struchtúrtha agus sintéisithe seo ar theagasc teanga chuig na ranna teanga go léir.

 

Tá ardmholadh ag dul do na deiseanna idirdhisciplíneacha don fhoghlaim a chruthaíonn an ceoldráma, modúl atá sár-chomhordaithe. Tá moladh ar leith ag dul don tslí ina bhfuil na múinteoirí tar éis úinéireacht a thabhairt do na scoláirí ar sholáthar na bhfrapaí, na bhfeisteas agus na bolscaireachta do na seónna. Is inmholta a leithéid toisc go gcothaíonn sé a gcuid seiftiúlachta agus go ndeimhníonn sé gur leis na scoláirí den chuid is mó an léiriú. Tacaíonn an cur chuige go láidir ar iliomad bealaí le fealsúnacht na scoile agus le gné de chroí phrionsabal clár na hIdirbhliana é féin agus tréaslaítear go mór leo siúd atá i mbun na hoibre.

 

Rinne formhór mór na múinteoirí a ranganna a bhainistiú go héifeachtach. Bhí atmaisféar foghlama tacúil agus dearbhaithe ina gcuid ranganna. Léirigh na múinteoirí go raibh eolas maith acu ar réimsí spéise na scoláirí a bhí faoina gcúram, rud a chuir leis an teagasc agus leis an bhfoghlaim. Deimhníodh go dearfach ionchuir na scoláirí agus mealladh iad chun páirt a ghlacadh sna ranganna. Thug na scoláirí go fonnmhar, go feidhmiúil, agus go comhoibritheach faoina gcuid oibre. I ngach cás nach mór ghlac siad páirt sa cheacht agus léirigh siad cumas maidir lena raibh foghlamtha acu a chur i bhfeidhm. I gcás amháin níor ullmhaíodh an seomra ranga don cheacht. Moltar go ndéanfar troscán a stóráil go cuí ó thaobh sláinte agus sábháilteachta de, agus chun an deis is fearr a sholáthar do rannpháirtíocht na scoláirí uile. 

 

Ar aon dul le prionsabal an fheabhsúcháin a ghabhann leis an Idirbhliain, tá sé tábhachtach go mbeadh ábhar an chláir ag freastal mar is cuí ar an mbearna idir an tsraith shóisearach agus an tsraith shinsearach. Éilíonn a leithéid go mbeadh cothromaíocht le fáil idir an daingniú ar an bhfoghlaim atá tarlaithe cheana agus an t-ábhar nua a bheidh mar bhlaiseadh ar na scileanna agus ar an eolas a bheidh le forbairt sa tsraith shinsearach. Dá réir sin, moltar go ndéanfaí athbhreithniú ar roinnt de na croí-ábhair agus na hábhair shamplacha.

 

3.2               Measúnú

Is inmholta é go bhfuil córas creidiúnaithe inscoile forbartha do scoláirí na hIdirbhliana. Bronntar líon cothrom creidiúintí ar scoláirí trasna na n-ábhar, na modúl agus na ngníomhaíochtaí Idirbhliana éagsúla. Aontaítear na critéir ar a mbronntar na creidiúintí agus áirítear mar chuid acu seo an leibhéal leanúnach oibre agus rannpháirtíochta, an obair thionscadail a bhíonn críochnaithe in am, mar aon le tinreamh agus poncúlacht shásúil. Moltar go gcuirfí scoláirí ar an eolas faoin gcritéir seo ó thús na hIdirbhliana. Áirítear, mar roinnt de na creidiúintí a bhronntar ar scoláirí, an comhlánú ar dhialann imeachtaí, agus an tuairisciú ar thaithí oibre agus ar an obair don phobal. Cuirtear abhaile tuairisc ar fheidhmíocht agus ar dhul chun cinn na scoláirí um Nollaig agus ag deireadh na scoilbhliana. Is é an leagan amach céanna atá ar an tuairisc a úsáideann an scoil don Idirbhliain agus an ceann a bhíonn in úsáid do bhliainghrúpaí eile. Moltar go ndéanfaí athbhreithniú air seo ar bhealach a shásaíonn na critéir don mheasúnú, agus líon na gcreidiúintí a ghnóthaítear thar raon na ngníomhaíochtaí foghlama ar chlár na hIdirbhliana. Moltar go mbeadh an t-ábhar a chlúdaítear sna réimsí staidéir éagsúla, na nósanna imeachta don mheasúnú, agus na creidiúintí a bhíonn le fáil, ag réiteach le chéile díreach mar atá curtha i bhfeidhm i bplean an Bhéarla.

 

Rinneadh dhá huirlis mhúnlaitheach don mheasúnú a fhorbairt ó bhunús mar chuid de chlár na hIdirbhliana agus orthu seo tá an ‘Fillteán Feabhsúcháin’, a bhíonn mar chuntas ar na feabhsúcháin ar an bhfoghlaim sna hábhair, agus an ‘Dialann Imeachtaí’ a thugann cur síos ar thuairimí na scoláirí faoi na himeachtaí ina raibh siad páirteach. Tugtar ardmholadh do na tionscnaimh seo, ach ní baintear amach a luach foghlama toisc gur beag plean ábhair agus modúil a dhéanann tagairt don úsáid a bhíonn le baint astu. Moltar, de réir mar is cuí, go ndéanfaí an ‘Fillteán Feabhsúcháin’ agus an ‘Dialann Imeachtaí’ a chur san áireamh le linn pleanála don mheasúnú. Ar an mbealach seo rachfar i ngleic le ró-úsáid theicnící measúnaithe suimitheacha, atá mar shaintréith i roinnt réimsí staidéir. Ba chóir mionsonraí soiléire ar chritéir mheasúnaithe, mar atá ar fáil sna pleananna don Bhéarla, don Mhiotalóireacht agus don Ghearmáinis, agus mar a luaitear i gcóras creidiúnaithe na hIdirbhliana, a úsáid mar theimpléad d’ábhair agus do mhodúil eile. Cé go n-áirítear an obair bhaile sa phleanáil don mheasúnú in a lán de na pleananna ábhar agus modúl, tugadh faoi deara le linn na meastóireachta nach bhfuil sí á clárú ina ndialanna ag tromlach na scoláirí. Moltar go gcláródh na scoláirí an obair bhaile nuair a tugtar dóibh í. D’fhéadfaí an dialann a úsáid freisin chun spriocdhátaí eile do thascanna agus do thionscadail a chlárú. D’fhéadfaí athbhreithniú ar pholasaí na scoile i leith na hoibre baile, agus tascanna eile, a bheith mar chuid d’athbhreithniú na hIdirbhliana atá le tarlú ag deireadh na bliana.

 

Maidir leis na teangacha, seachas an Béarla, a múintear ar an gclár, moltar go n-úsáidfí Punann na dTeangacha Eorpacha mar uirlis choiteann d’fhoghlaim agus do theagasc na dtrí theangacha. Tá eolas ar fáil faoi seo ar www.coe.int/portfolio.

 

Eagraítear cruinniú go bliantúil idir na múinteoirí agus tuismitheoirí na scoláirí Idirbhliana. Moltar go mbeadh na scoláirí i láthair freisin ag an gcruinniú seo ar mhaithe leis an bhfoghlaim idirbheartach a chur chun cinn, rud a bhaineann le croí-fhealsúnacht na hIdirbhliana.

 

Tacaíonn tuismitheoirí le himeachtaí na hIdirbhliana agus bíonn siad i láthair ag searmanas na ngradam agus ag an seó tallainne mar a ndéanann pobal uile na scoile gnóthachtála na scoláirí a cheiliúradh. Déantar grádú ar theastais na hIdirbhliana le hard-ghradam nó le gradam, bunaithe ar chóras na gcreidiúintí. Bíonn teastais ar leith le fáil ag na scoláirí freisin do roinnt modúl agus gníomhaíochtaí a chomhlíonann siad i gcaitheamh na bliana ar nós cadhcáil, cúrsa Fáilte Ireland agus an Mhiotalóireacht.

 

 

4. ACHOIMRE AR PHRÍOMHBHUANNA AGUS MOLTAÍ LE HAGHAIDH TUILLEADH FORBARTHA

 

Is iad seo a leanas na príomhbhuanna a aithníodh sa mheastóireacht:

 

·        Tá leibhéal maith tacaíochta scoile uile ar fáil do chlár na hIdirbhliana.

·        Tá modhanna cumarsáide éifeachtacha agus rathúla bunaithe le tuismitheoirí roimh agus le linn na hIdirbhliana agus tá teagmhálacha an-mhaith

      bunaithe leis an bpobal.

·         Tá caighdeán pleanála ábhair an-mhaith ar fáil i roinnt de chláir staidéir na hIdirbhliana.

·         Is léiriú ar fhealsúnacht na hIdirbhliana iad an réimse ábhar atá ar fáil ar an gcuraclam leathan a ofráiltear, agus féilire na n-imeachtaí a eagraítear.

·         Bíonn tairbhe le baint ag na scoláirí ar an iliomad bealaí as a rannpháirtíocht sa chlár.

·         Tá ról an chomhordaitheora sainithe go soiléir agus comhlíontar raon leathan dualgas ar bhealach tiomanta díograiseach.

·         Bhí pleanáil ghearrthréimhseach agus ullmhúchán an-mhaith mar shaintréithe ag tromlach na gceachtanna a ndearnadh meastóireacht orthu.

·         Baineadh úsáid as modheolaíochtaí éifeachtachta foghlama agus teagaisc i dtromlach na gceachtanna.

·         Tá forbairt déanta ar chleachtais mhaithe inscoile don mheasúnú suimitheach agus múnlaitheach araon.

 

Déantar na mórmholtaí seo a leanas ar mhaithe le cur leis na buanna seo agus le réimsí forbartha a aithint:

 

·         Ba cheart tacaíocht inseirbhíse maraon le hábhair agus le hacmhainní sonracha a fháil ar bhonn leanúnach ón tSeirbhís Tacaíochta Dara Leibhéal

      don Idirbhliain.

·         Moltar stádas éigeantach na hIdirbhliana a chur in iúl go soiléir i bpolasaí iontrála na scoile.

·         Ba cheart go mbeadh an t-athbhreithniú atá le déanamh ar an Idirbhliain mar bhunús do phlean straitéiseach. Ba chóir croí-fhoireann a chur le

      chéile chun feidhmiú an phlean a threorú. Ní mór meastóireacht agus athbhreithniú bliantúil a dhéanamh ar phleanáil straitéiseach mar seo.

·         Moltar athbhreithniú a dhéanamh ar phleananna ábhar de réir mar atá molta sa tuairisc seo.

·         Moltar tacaíocht mar seo a leanas a chur ar fáil do ghné na taithí oibre mar chuid thábhachtach den Idirbhliain: tástálacha difreálacha inniúlachta

      a dhéanamh níos luaithe; dhá sheachtain ar leith a bheith ann don taithí oibre; rang ullmhúcháin agus rang tuairisce ar an taithí oibre a chur ar

      an gclár ama.

·         Moltar athbhreithniú a dhéanamh ar an measúnú san Idirbhliana chun a dheimhniú go mbaintear úsáid as teicnící múnlaitheacha agus suimitheacha

      ionas gur féidir aidhmeanna na hIdirbhliana maidir le foghlaim na scoláirí a bhaint amach. 

 

 

 

 

Foilsithe, Márta 2010