An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

Department of Education and Science

 

Cigireacht Ábhair ar an Eolaíocht

THUAIRISC

 

Coláiste Chomáin

Ros Dumhach, Contae Mhaigh Eo

Uimhir Rolla: 72140V

 

Dáta na cigireachta: 11 Nollaig 2008

 

 

 

 

 

Tuairisc chigireacht ábhair

Soláthar ábhair agus tacaíocht na scoile uile

Pleanáil agus ullmhúchán

Teagasc agus foghlaim

Measúnú

Achoimre ar na príomhchinntí agus moltaí

 

 

 

 

Tuairisc ar Cháilíocht an teagaisc agus na foghlama san eolaíocht

  

tuairisc chigireacht ábhair

 

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis chigireacht ábhair i gColáiste Chomáin. Leagann sé amach cinntí an mheasúnaithe maidir le cáilíocht an teagaisc agus na foghlama san Eolaíocht agus déanann sí moltaí d’fhorbairt theagasc an ábhair seo sa scoil. Rinneadh an measúnú seo in aon lá amháin, inar thug an cigire cuairt ar sheomraí ranga agus inar breathnaíodh an teagasc agus an fhoghlaim. Bhí caidreamh ag an gcigire leis na scoláirí agus leis an múinteoir, scrúdaíodh obair na scolairí agus rinneadh plé leis an múinteoir. D’athbhreithnigh an cigire caipéisí phleanáil na scoile agus ullmhúchán scríofa an mhúinteora. Tar éis na cuairte measúnaithe, thug an cigire aiseolas ó bhéal ar thorthaí an mheasúnaithe don phríomhoide agus don mhúinteoir ábhair.  Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce; ba rogha leis an mbord glacadh leis an tuairisc gan freagra a thabhairt.

  

Soláthar Ábhair agus tacaíocht na scoile uile

 

Tugtar tacaíocht mhaith don Eolaíocht sa scoil bheag seo sa Ghaeltacht in iar-thuaisceart Mhaigh Eo le saotharlann athchóirithe, feistithe leis an trealamh cuí. Déanann na scoláirí go léir staidéar ar an Eolaíocht sa tsraith shóisearach agus ar Eolaíocht Talmhaíochta ag leibhéal na sraithe sinsearaí. Tá na ranganna an-bheag agus cuirtear an líon ceart ranganna ar fáil. Fad is í an Ghaeilge teanga na scoile bhí sé soiléir nach raibh dóthain Gaeilge ag roinnt de na scoláirí chun buntáiste a bhaint as teagasc trí mheán na Gaeilge amháin. Tugann an scoil suntas dó seo agus déantar deimhin de go bhfreastalaíonn an scoil ar scoláirí ar bheagán Gaeilge agus ag cloí le eiteas na scoile mar scoil Ghaeltachta. Ba chóir don scoil féachaint chuige go ndírítear sa phleanáil uile-scoile ar riachtanais Ghaeilge na scoláiri uile i bhfoghlaim na hEolaíochta, ar dtús trí fhorbairt pholasaí sa réimse seo.

 

Tá an fhoireann eolaíochta tar éis tabhairt faoi leibhéal ard san fhorbairt ghairmiúil leanúnach (FGL) le tacaíocht na scoile. Baintear úsáid éifeachtach i múineadh na hEolaíochta as an gcaighdeán ard acmhainní theicneolaíocht na faisnéise agus na cumarsáide (TFC) atá ar fáil sa scoil. Gné shuntasach den tacaíocht a thugtar don Eolaíocht ná an comórtas bliantúil don ghairdín baile is fearr, a ndéanann an múinteoir eolaíochta measúnú air. Tugtar tacaíocht do na scoláirí freisin trí réimse gníomhaíochtaí seach-churaclaim agus feictear taispeántais tharraingteacha dá gcuid oibre agus póstaeir ar théamaí eolaíochta sa saotharlann. Ós rud é nach bhfuil múinteoir tacaíochta foghlama sa scoil, cuireann na múinteoirí réimse ábaltachtaí na scoláirí san áireamh i ngach rang le linn na pleanála agus na múinteoireachta.

 

Tugadh cúram maith don tsábháilteacht san eolaíocht sna cáipéisí phleanáil ábhair, agus rinneadh measúnú ar an tsábháilteacht san eolaíocht mar chuid den phleanáil ábhair. Déantar scrúdú ar ráiteas sábháilteachta na scoile go rialta le hionchur ón rannóg eolaíochta.

 

Pleanáil agus ullmhúchán

 

Tá pleanáil i rannóg na heolaíochta sa scoil ar ardchaighdeán. Tá sé le moladh go hard go bhfuil an smaointeachas agus an féin-mheasúnú mar dhlúthchuid den phleanáil ábhair. Tá torthaí an smaointeachais seo le fáil sna spriocanna agus sna tosaíochtaí i gcomhair gnímh a leanann an t-athbhreithniú bliantúil. Sampla de seo is ea an cinneadh a rinneadh a éilíonn go ndéanfaidh scoláirí na chéad bhliana agus an dara bliain tionscadail bheaga agus go ndéantar taifead ar an gcinneadh seo. Is sampla an-mhaith é seo de ghníomh mar thoradh ar an measúnú.

 

Mar thoradh ar phleanáil ábhair tá pleananna leagtha amach go soiléir, i dtéarmaí ama agus na gcuspóirí foghlama. Tá sé soiléir gur bhreathnaigh an rannóg eolaíochta ar thuairiscí ábhar na Cigireachta agus freisin gur ghlac siad leis na cleachtaí a mholtar ag an tSeirbhís Tacaíochta don Dara Leibhéal. Moltar an rannóg eolaíochta go hard as an bpleanáil a dhéanann siad a sholáthraíonn don leanúnachas in eispéaras foghlama na scoláirí. Tá sé tábhachtach, mar sin féin, má fhostaíonn an scoil múinteoir ionadaíoch, go bhféachann bainistíocht na scoile chuige go leanann sé/í plean na rannóige. Ba chóir soláthar a dhéanamh sa phlean ábhair d’athfhoghlaim rialta na scoláirí.

 

Tá na hacmhainní foghlama agus saotharlainne eagraithe go maith.

 

Bhí an ceacht a breathnaíodh ullmhaithe go maith agus bhí fianaise ar phleanáil agus ar ullmhúchán aonarach.

  

Teagasc agus foghlaim

 

Bhí aidhmeanna soiléire ag an gceacht a breathnaíodh agus cuireadh na cuspóirí cuí foghlama in iúl do na scoláirí ag tús agus arís ag deireadh an cheachta. Is cuid den dea-chleachtas é seo, agus chabhraigh sé sin maraon le hidirghníomhaíocht na scoláirí sa cheacht leis an bhfoghlaim. Úsáideadh éagsúlacht modhanna múinte ina measc, sonratheilgeoir, clár bán, bileoga oibre agus obair phraiticiúil na scoláirí féin.

 

Bhí struchtúr soiléir ag an gceacht a lean ar aghaidh ó mhúineadh an ranga uile go dtí scoláirí ag déanamh iniúchadh i ngrúpaí beaga ar feadh achair ghearr. Cé gur cuireadh an-chuid ceisteanna ar an rang, d’fhéadfaí níos mó buntáiste a bhaint as ceisteanna mar seo dá gcuirfí réimse níos leithne ceisteanna, roinnt ceisteanna oscailte san áireamh. San áit ar cuireadh formhór na gceisteanna ar an rang uile, d’fhéadfaí ceisteanna a chur ar scoláirí aonaracha chun a dtuiscint ar an ábhar a mheas. Spreagfadh an cleachtas seo iad chun rannpháirtíocht a ghlacadh sa cheacht agus d’éascódh sé a bhfoghlaim san eolaíocht.

 

Spreag an múinteoir tuiscint ghinearálta na scoláirí ar an Eolaíocht trí liostaí focal a bhain le heolaíocht, agus a gcomhfhocal i mBéarla, a úsáid. Tríd is tríd meastar gur féidir níos mó a éileamh ó na scoláirí. Mar shampla, bhí gá le tuilleadh cothromaíochta idir rannphairtíocht an mhúinteora agus na scoláirí sa cheacht, trí iarraidh orthu focail nó coincheapa a mhíniú agus trí shaol na scoláirí a cheangal níos dlúithe leis an topaic, b’fhéidir.

 

Bhí obair phraiticiúil na scoláirí a breathnaíodh eagraithe agus stiúrtha go maith. Bhí sé soiléir go ndéanann na scoláirí obair phraiticiúil ar bhonn rialta. Bhí aire chuí tugtha do chúrsaí sábháilteachta. Bhí aird ag an múinteoir ar scoláirí aonaracha. Bhí gaol maith idir an múinteoir agus na scoláirí agus bhí atmaisféar deas le brath sa rang.

  

Measúnú

 

Úsáidtear réimse uirlisí measúnaithe san Eolaíocht chomh maith le scrúduithe foirmiúla scoile agus scrúduithe réamhtheistiméireachta. Cé go ndéantar monatóireacht ar obair bhaile agus leabhair nótaí eile na scolairí go rialta, ba cheart leabhair nótaí na scoláirí chéadbhliana a scrúdú níos minice. Moltar go gcuirfí béim níos láidre ar fhorbairt scileanna na scoláirí san obair phraiticiúil, i scríobh tuairiscí agus i gcur i láthair a gcuid oibre le linn dóibh a bheith sa chéad bhliain. Mar chuid dá tiomantas don chleachtas machnamhach tá an rannóg eolaíochta tar éis díriú ar aiseolas deimhneach a thabhairt do na scolairí as a gcuid oibre. Tá se seo inmholta. Ba cheart an t-aiseolas seo a bheith i bhfoirm scríofa i gcás obair scríofa na scoláiri, agus ba cheart comhairle ghearr a chur orthu faoi céard ba cheart dóibh a dhéanamh chun caighdeán na hoibre a fheabhsú.

 

Tá targad ag rannóg na heolaíochta freisin, creidiúint a thabhairt do na scoláirí, sna scrúduithe scoile, as trialacha a rinneadh sa rang. Ba chóir an cleachtas seo a leathnú go dtí an obair phraiticiúil freisin.

 

Tá an rannóg eolaíochta eolasach ar pholasaí obair bhaile na scoile, agus faigheann siad tacaíocht uaidh.

  

Achoimre ar na Príomhchinntí agus Moltaí

 

Is iad seo a leanas na príomhbhuanna a aithníodh le linn an mheasúnaithe:

 

 

 

Déantar na mórmholtaí seo a leanas ar mhaithe le cur leis na buanna seo agus le réimsí forbartha a aithint:

 

·         Ba chóir do bhainistíocht na scoile úsáid a bhaint as phleanáil churaclaim an rannóg eolaíochta, atá le moladh, nuair a bhíonn múinteoir as láthair.

·         Ba cheart do bhainistíocht na scoile féachaint chuige go ndírítear ar riachtanais Ghaeilge na scoláirí uile i bhfoghlaim na heolaíochta, ag an tús, trí pholasaí a fhorbairt sa réimse seo, b’fhéidir.  

 

Eagraíodh cruinniú iarmheasúnaithe leis an múinteoir eolaíochta agus leis an bpríomhoide ag deireadh an mheasúnaithe mar ar cuireadh i láthair agus mar ar pléadh na dréachtchinntí agus na moltaí thuas.

 

 

 

Foilsithe Meitheamh 2009