Athchóiriú ar an tSeirbhís Phoiblí

Scoileanna Beag a Neartú agus a Thacú

Réamhrá

Is mian leis an Aire Oideachais agus Scileanna, Joe McHugh, tacú le scoileanna ina bpobal féin agus todhchaí inbhuanaithe a chinntiú dóibh. An príomhchuspóir ná líon na scoileanna beaga atá anois ann a choimeád agus a neartú.

Scoileanna a bhfuil ceathrar múinteoirí príomhshrutha nó faoina bhun sin acu is ea scoileanna beaga, do chúiseanna staitistiúla. Comhlíonann 44% de bhunscoileanna na tíre an sainmhíniú sin: is ionann sin agus timpeall 1,370 scoil aonair, ach gan iontu ach 14.5% de na daltaí uile. Taispeántar thíos líon na múinteoirí i scoileanna beaga don scoilbhliain 2018/19:

Líon na scoileanna aon mhúinteora = 24

Líon na scoileanna beirt mhúinteoirí = 539

Líon na scoileanna triúr múinteoirí = 375

Líon na scoileanna ceathrar múinteoirí = 432

Cé gur scoileanna tuaithe iad a bhformhór, tá roinnt scoileanna i gcathracha agus i mbruachbhailte i gceist.

Fadhbanna maidir le Scoileanna Beaga a bhuanú

De ghnáth, i gcás na bhfadhbanna a bhíonn le réiteach ag na scoileanna uile, is measa a bhuailtear na scoileanna beaga, agus na pobail ina bhfuil siad. Tá gach scoil faoi cheannas príomhoide a bhfuil dualgais teagaisc chomh maith le dualgais ceannaireachta, bainistíochta agus riaracháin uirthi nó air.

Aithnítear go bhfuil ról lárnach ag na scoileanna seo ina bpobail. Is deacair a luach don phobal nó don cheantar sin a mheas ná an tionchar a bhíonn acu ar an bpobal agus ar fhéiniúlacht an phobail sin.  

Cuid bhunúsach de shaol na tuaithe is ea scoileanna beaga. Is nasc riachtanach iad le hoidhreacht agus stair a gceantair féin. Tá siad riachtanach chun pobail tuaithe a bhuanú agus is minic áis iad le haghaidh cúrsaí spóirt agus sóisialta.

Tá gealltanas sa Chlár um Rialtas Comhpháirtíochta gan aon scoil bheag a dhúnadh gan cead na dtuismitheoirí i dtrácht agus tá an Roinn ag obair ar bheartas nua chun scoileanna beaga a neartú agus a thacú, mar chomhpháirt thábhachtach de chóras na bunscoileanna.  

Siompóisiam ar Scoileanna Beag a Neartú agus a Thacú

I Márta 2019, d’fhreastail an tAire McHugh ar Shiompóisiam Idirnáisiúnta ar Ghairm na Múinteoireachta san Fhionlainn agus chuir sé spéis sa chur chuige a ghlactar san Fhionlainn i leith scoileanna beaga. Sa taighde sin féachadh ar an ngaol idir an scoil bheag tuaithe agus an pobal mórthimpeall uirthi, ar an mbunscoil bheag tuaithe mar thimpeallacht foghlama, agus ar ghairm na múínteoirí sa chomhthéacs sin. Rinne oifigigh sa Roinn teagmháil lena gcomhghleacaithe in Albain féachaint céard é an cur chuige atá acu siúd i leith thodhchaí a gcuid scoileanna beaga a chosaint.

Is fiú go mór féachaint conas a d’fhéadfaí é sin a dhéanamh sa tír seo, agus conas a d’fhéadfaí cabhrú leis na scoileanna beaga sin fás agus bheith ina n-áis dá bpobail feasta.

Chun tús a chur leis an díospóireacht seo, d’eagraigh an tAire McHugh in éineacht leis an Aire Forbartha Tuaithe agus Pobail, Michael Ring TD, Siompóisiam ar Scoileanna Beaga i Meitheamh 2019. Ba é cuspóir an tsiompóisiam teagmháil a dhéanamh leis na daoine agus na heagraíochtaí a oibríonn i scoileanna beaga agus leis na scoileanna sin, agus a bhfuil tuiscint acu ar na deiseanna a chuireann scoileanna beaga ar fáil dá bpobail.

Cuireadh na fadhbanna a luadh ag an siompóisiam ar aghaidh chuig an bhFóram Bunoideachais, a bunaíodh i Meán Fómhair 2018 chun tacú le pleanáil agus seicheamhú athruithe in earnáil na mbunscoileanna agus chun gnáthfhadhbanna a réiteach. Beidh nasc aige leis an nGrúpa Oibre Tras-Rannach a bhfuil sé de chúram air beartas nua a cheapadh.

Léirithe ón Siompóisiam:

(1)   Comhairle Náisiúnta na dTuismitheoirí, Ms Aíne Lynch - Físeán - Sleamhnáin

(2)   An Foras Pátrúnachta, Mr Tomás Ó Póil - Físeán

(3)   Cumann Iontaobhaithe na Scoileanna Caitliceacha, Mr Declan Lawlor – Físeán - Sleamhnáin

(4)   Boird Oideachais agus Oiliúna Éireann, Mr Seamus Conboy – Físeán - Sleamhnáin

(5)   Coimisiún Easpagóireach na hÉireann um Oideachas agus Munlú Caitleach, An tAthair Paul Connell – Físeán

(6)  Cumann Náisiúnta na mBord Bainistíochta san Oideachas Speisialta, Ms Breda Corr – Físeán

(7)  Bord Oideachais Eaglais na hÉireann, an tArdeaspag Michael Jackson - FíseánSleamhnáin

(8)   Gaeloideachas, Mr John Joe Mac Íomhair - Físeán

(9)   Comhpháirtíocht na Scoileanna Caitliceacha, Mr Ferdia Kelly - Físeán

(10) Cumann Múinteoirí Éireann, Mr John Boyle - Físeán - Sleamhnáin

(11) Líon na bPríomhoidí Bunscoile, Mr Pairic Clerkin - Físeán - Sleamhnáin

(12) Cumann Bainistíochta na mBunscoileanna Caitliceacha, Mr Seamus Mulconry - Físeán

Preasráiteas 26 Meitheamh, 2019 - Na hAirí McHugh agus Ring agus Siompóisiam Comhairliúcháin ar conas scoileanna beaga a bhuanú á n-óstáil acu