Ardoideachas

Tá Ardoideachas in Éirinn curtha ar fáil, den chuid is mó, ag 7 nOllscoil, ag 14 Institiúid Teicneolaíochta, lena n-áirítear Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath, agus ag 7 gColáiste Oideachais. Ina theannta sin, tá sainoideachas curtha ar fáil ag roinnt institiúidí eile i réimsí amhail ealaín agus dearadh, leigheas, staidéar gnó, forbairt tuaithe, diagacht, ceol agus dlí. Is féidir liosta iomlán de na hinstitiúidí seo a fháil anseo.

Déanann an Lár-Oifig Iontrála (CAO) próiseáil ar iarratais ar iontráil i gcúrsaí fochéime in ollscoileanna, i gcoláistí oideachais, in institiúidí oideachais agus i roinnt institiúidí eile ardoideachais. Is é aidhm an chórais iarratais a phróiseáil go lárnach agus déileáil leo ar bhealach éifeachtach agus cothrom. Tá sé fós mar fheidhm ag na hinstitiúidí atá páirteach cinntí a dhéanamh ar iarratais.

Is é an tÚdarás um Ard-Oideachas (HEA) an comhlacht reachtúil pleanála agus forbartha d’ardoideachas agus do thaighde in Éirinn. Tá cumhachtaí comhairleacha leathan ag HEA ar fud na hearnála oideachais tríú leibhéal ar fad. Ina theannta sin, is é an t-údarás maoinithe do na hollscoileanna, d’institiúidí teicneolaíochta agus d’institiúidí ainmnithe eile ardoideachais.

Leagtar amach in Acht na nOllscoileanna, 1997, na cuspóirí agus na feidhmeanna atá ag ollscoil, struchtúr agus ról na gcomhlachtaí rialaithe, socruithe foirne, comhdhéanamh agus ról na gcomhairlí acadúla agus na rannóg a bhaineann le maoin, le hairgeadas agus le tuairisciú. Éilítear ar na húdaráis rialaithe a áirithiú go bhfuil pleananna forbartha straitéisí agus nósanna imeachta maidir le teagasc agus le taighde a mheas i bhfeidhm. Tá ról maoirseachta ag HEA ar phleananna agus ar nósanna imeachta maidir le dearbhú cáilíochta den sórt sin. Sa chreat reachtach, caomhnaítear saoirse acadúil na n-ollscoileanna agus tugtar meas do thraidisiúin agus do neamhspleáchas institiúideach gach ollscoile.

San Acht um Institiúidí Teicneolaíochta, 2006, cruthaítear caidreamh idir institiúidí agus HEA atá cosúil leis an gcaidreamh idir HEA agus na hollscoileanna. Déantar foráil ann do neamhspleáchas institiúideach breise, do rialachas níos fearr agus do ráthaíocht reachtúil saoirse acadúla do na hInstitiúidí Teicneolaíochta.

Mar thoradh ar an Straitéis Náisiúnta Ard-Oideachais go dtí 2030, a seoladh i 2011, athrófar go mór earnáil ardoideachais na hÉireann thar na fiche bliain atá romhainn. Formhuinithe ag an Rialtas mar threoirphlean amach anseo don earnáil, leagtar amach sa Straitéis athruithe ar an earnáil atá dírithe ar na nithe seo a leanas a bhaint amach:

  • córas níos solúbtha, ina mbeidh tuilleadh roghanna maidir le soláthar agus le modhanna foghlama do chohórt mac léinn atá ag éirí níos éagsúla;
  • feabhsuithe ar chaighdeán eispéireas na mac léinn, ar chaighdeán an teagaisc agus na foghlama agus ar ábharthacht na dtorthaí foghlama; agus
  • a áirithiú go bhfreastalóidh ardoideachas ar bhealach níos éifeachtaí ar na riachtanais níos leithne sóisialta, eacnamaíocha agus fiontraíochta trína fhoireann, trí chaighdeán  a chéimithe, trí ábharthacht a chlár, trí chaighdeán a thaighde agus trína chumas poist ríthábhachtacha agus fíorshochair don tsochaí a dhéanamh de na nithe seo.
  • An Straitéis Náisiúnta um Ardoideachas 2030: Plean um Chur i nGníomh
  • An Straitéis Náisiúnta um Ardoideachas 2030: Tuairisc ar dhul chun cinn Ráithe 4 2012

     

I mí Bhealtaine 2013 d’fhógair an tAire Oideachais agus Scileanna go ndéanfar atheagrú mór ar earnáil ardoideachais na tíre. Fógraíodh sin tar éis moltaí a bheith tugtha ag an Údarás Ardoideachais i dtaobh athchumrú córais, comhar idirinstitiúideach agus rialachas córais in ardoideachas na hÉireann.

Tá creatlach nua um fheidhmíocht córais á cur ar bun ag an Údarás Ardoideachais. Tá sí bunaithe ar phríomhchuspóirí córais agus ar phríomhtháscairí atá tugtha dá aire ag an Rialtas.  Sa chéad chéim eile de chur i ngníomh na creatlaí rachaidh an tÚdarás Ardoideachais isteach i sraith de chomhshocruithe institiúideacha ar leith le hinstitiúidí ardoideachais a léireoidh rannchuidiú gach institiúide ar leith mar chuid de chóras ardoideachais nua atá ceaptha chun freagairt do riachtanais geilleagar na hÉireann agus na sochaí i gcoitinne sna blianta amach romhainn.  Mar phríomhghné den chur chuige san iomlán cuirfear maoiniú feidhmíochta i bhfeidhm san earnáil.

Tá fógartha ag an Aire Oideachais agus Scileanna, Ruairí Quinn T.D. go bhfuil Cinn Bille foilsithe a cheadóidh bunú Ollscoileanna Teicneolaíochta agus cumaisc Institiúidí Teicneolaíochta amach anseo.

Tugann an bille an tacaíocht dhlí d’institiúidí teicneolaíochta a bhfuil comhpháirtíochtaí bunaithe acu agus ar mhian leo teacht le chéile chun go mbeidh siad ina nOllscoileanna Teicneolaíochta. Tá Scéim Ghinearálta an Bhille um Ollscoileanna Teicneolaíochta ar fáil ag: Scéim Ghinearálta an Bhille um Ollscoileanna Teicneolaíochta 2014

I mí Iúil 2014 bhunaigh an tAire Oideachais agus Scileanna grúpa saineolaithe chun beartas maoinithe don ardoideachas amach anseo a scrúdú. Tá de chúram ar an ngrúpa na saincheisteanna a bhaineann le maoiniú inbhuanaithe don Ardoideachas in Éirinn sa bhfadtéarma a aithint agus a phlé agus roghanna a aimsiú chun athrú a dhéanamh. Tuairisceoidh an Grúpa don Aire faoi dheireadh na bliana. Tá mionsonraí faoi Bhaill an Ghrúpa agus a théarmaí tagartha ar fáil anseo- Grúpa Saineolaithe um Mhaoiniú don Ardoideachas amach anseo

D’fhonn maoirseacht éifeachtach ar chur chun feidhme na straitéise a áirithiú, bhunaigh an Roinn Oideachais agus Scileanna Grúpa Maoirseachta ar Chur Chun Feidhme.

Beidh sraith comhairliúchán ag an nGrúpa leis na geallsealbhóirí agus na páirtithe leasmhara cuí le linn a gcuid oibre. Tá an chéad chomhairliúchán do gheallsealbhóirí ar siúl inniu (30 Eanáir) agus díreoidh sé ar ról, fiúntas agus scála an ardoideachais in Éirinn agus na himpleachtaí atá ann le forbairt níos mó a dhéanamh air. Tá an páipéar plé a bheidh mar bhonn eolais don chéim seo den chomhairliúchán ar fáil anseo - Expert Group on Future Funding for Higher Education - Discussion Paper for Stakeholder Consultation

Cuireann an Sainghrúpa ar Riachtanais Scileanna sa Todhchaí (EGFSN) comhairle ar fáil don Rialtas maidir le riachtanais scileanna reatha agus sa todhchaí agus maidir le saincheisteanna eile mhargadh an tsaothair a imríonn tionchar ar fhás fiontraíochta agus fostaíochta na hÉireann. Tugann an Grúpa tionscal, ionadaithe ón saol acadúil agus gníomhaireachtaí an Stáit le chéile chun riachtanais scileanna iomlána sa gheilleagar a shainaithint. Eisítear cóipeanna de thuarascálacha an EGFSN ar sholáthraithe aonair oideachais agus oiliúna agus soláthraíonn siad ionchur luachmhar don fhorbairt agus don leasú curaclaim chúrsa. Foilsítear tuarascálacha EGFSN ar a láithreán Gréasáin ar www.skillsireland.ie.