Department of Education and Science

 

An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

 

 

 

 

 

 

 

 Meastóireacht Scoile Uile

TUAIRISC

 

 

Scoil Santain

Bóthar na hAbhann Móire, Tamhlacht,

Baile Átha Cliath 24

Uimhir Rolla: 19646G

 

 

 

 

 

 

Dáta na cigireachta:  11 Bealtaine 2006

  Dáta eisithe na tuairisc:  22 Feabhra 2007

 

 

TUAIRISC AR MHEASTÓIREACHT SCOILE UILE

1.     RÉAMHRÁ – COMHTHÉACS AGUS CÚLRA NA SCOILE

2.     fiúntas na bainistíochta sa scoil

2.1 An bord bainistíochta

2.2 Bainistíocht inscoile

2.3 Bainistíocht acmhainní

2.4 Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

2.5 Bainistíocht daltaí

3.     fiúntas na pleanála sa scoil

3.1 An próiseas pleanála sa scoil agus a chur i ngníomh

3.2 Pleanáil sa seomra ranga

4.     fiúntas na foghlama agus an teagaisc

4.1 Teanga

4.2 Matamaitic

4.3 Oideachas Soisialta, Imshaoil agus Eolaíochta

4.4 Oideachas Ealaíon

4.5 Corpoideachas

4.6 Oideachas Sóisialta, Pearsanta agus Sláinte

4.7 Measúnú agus gnóthachtáil

5.     Fiúntas na tacaíochta do dhaltaí

5.1 Daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu

5.2 Tacaíochtaí eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus daltaí ó ghrúpaí mionlaigh nó grúpaí eile

6.     Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

 

 

TUAIRISC AR MHEASTÓIREACHT SCOILE UILE

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis meastóireacht scoile uile a bheith déanta ar Scoil Santain. Léiríonn sí torthaí meastóireachta a rinneadh ar obair na scoile ina hiomláine agus déanann sí moltaí i leith tuilleadh forbartha ar obair na scoile. Le linn na meastóireachta bhí cruinnithe réamh-mheastóireachta ag na cigirí leis an bpríomhoide, leis na múinteoirí, le bord bainistíochta na scoile agus le hionadaithe chumann na dtuismitheoirí. Cuireadh an mheastóireacht i gcrích thar thréimhse roinnt laethanta inar thug na cigirí cuairteanna ar sheomraí ranga agus inar bhreathnaigh siad ar theagasc agus ar fhoghlaim. Rinne siad idirghníomhú leis na páistí agus leis na múinteoirí, scrúdaigh siad obair na bpáistí agus rinne siad idirghníomhú leis na múinteoirí ranga. D'athbhreithnigh siad doiciméadú faoi phleanáil scoile agus ullmhú scríofa na múinteoirí. Bhuail siad le grúpaí foirne éagsúla de réir mar ba chuí. I ndiaidh na cuairte meastóireachta thug na cigirí aiseolas ó bhéal don fhoireann agus don bhord bainistíochta mar gheall ar thorthaí na meastóireachta.  Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce i scríbhinn; ní bhfuarthas freagra ón mbord.

 

 

 

1.     RÉAMHRÁ – COMHTHÉACS AGUS CÚLRA NA SCOILE

 

Is Gaelscoil Chaitliceach í Scoil Santain atá suite i dTamhlacht i mBaile Átha Cliath. Tá an scoil faoi phátrúnacht Ard Easpaig Átha Cliath agus an Cumann Gaelach, Tamhlacht. Bunaíodh an scoil sa bhliain 1979 nuair a chuir an Cumann Gaelach plean gníomhaíochta le chéile chun oideachas lán-Ghaeilge a sholáthar go háitiúil. Ó shin i leith, soláthraítear oideachas trí mheán na Gaeilge do bhuachaillí agus do chailíní an cheantair ó naíonáin go rang a sé. Soláthraíodh an tuairisc scoile dheireanach sa bhliain 1993.

 

Tugadh aitheantas don scoil mar scoil i gceantar faoi mhí-bhuntáiste sa bhliain 1994 agus tá seirbhísí agus acmhainní breise acu dá bharr. Tá an scoil páirteach sa scéim Giving Children an Even Break agus is chun tairbhe na scoile na hoidí breise atá fostaithe chun treoirlínte na scéime a chur i gcrích. Glacann an scoil páirt i scéim do theagasc nuatheangacha sa bhunscoil agus múintear Gearmáinis do dhaltaí i rang a cúig agus rang a sé.

 

Is í fís na scoile ná timpeallacht fhoghlama Gaelach a chothú atá sona, suairc, spreagúil do gach páiste. Sonraítear spiorad Chaitliceach tríd an scoil ach aithnítear gach creideamh. De réir an ráiteas miseain, cothaítear féinmhuinín sna páistí agus spreagtar iad chun meas a léiriú ar dhaoine eile. Aithnítear an Ghaeilge mar chuid thábhachtach d’oidhreacht chultúrtha na tíre agus tá sí mar aidhm ag an scoil cumas labhartha na bpáistí sa Ghaeilge agus sa Bhéarla a fhorbairt i dtreo is go mbeidh siad dhátheangach.

 

Déanann an scoil freastal ar 306 páiste faoi láthair agus tá 18 oide lán-aimseartha, an príomhoide san áireamh, ar an bhfoireann teagaisc. Bíonn cabhair bhreise le fáil ó bheirt oide atá ar fhoirne scoileanna eile sa cheantar.  Tháinig meadú suntasach ar líon na bpáistí sa scoil ó bunaíodh í sa bhliain 1979. Bhí breis agus 500 páiste cláraithe ar na rollaí roinnt blianta ó shin. Cé go bhfuil an t-ionrollachán lagdaithe anois táthar ag súil go bhfanfaidh an uimhir de 300 seasamhach go ceann tamaill eile.  Is léir ó na rollaí go bhfuil tinreamh sásúil ag formhór na bpáistí. Téann an scoil i dteagmháil le tuismitheoirí nuair a bhíonn fadhb leis an tinreamh ach b’fhiú straitéisí breise a fhorbairt chun na páistí a spreagadh le freastail ar scoil go laethúil.

 

 

 

2.     fiúntas na bainistíochta sa scoil

 

2.1 An bord bainistíochta

Téann an bord bainistíochta i mbun a gcuid oibre go héifeachtúil agus tugann na baill an-tacaíocht d’oidí na scoile ar mhaithe le leas na bpáistí. Tionóltar cruinniú tuairim is uair in aghaidh na míosa agus déanann cathaoirleach an bhoird teagmháil an-rialta leis an scoil. Glacann baill an bhoird le cúraimí éagsúla mar is cóir.  D’fhreastail siad ar chúrsa treanála a bhí eagraithe ag Gaelscoileanna agus ag Cumann Bhainisteoirí na mBunscoileanna Caitliceacha (CPSMA) ach  chuirfidís fáilte anois roimh threanáil bhreise toisc go bhfuil athruithe tagtha ar bhallraíocht an bhoird. Déantar gnó an bord bainistíochta a reachtáil trí mheán na Gaeilge agus an Bhéarla ag brath ar chumas teanga na mball. Coimeádann siad cuntas cruinn ar imeachtaí na gcruinnithe agus déantar cúrsaí airgid a dheimhniú go bliantiúil.

 

Cinntíonn an bord go gcomhlíontar rialacha na Roinne ó thaobh am scoile de agus ó thaobh saoire de. Maidir le líon páistí sna ranganna sonraítear áfach go bhfuil níos mó ná an t-uasmhéid sáraithe i roinnt ranganna. Níor mhiste athbhreithniú a dhéanamh ar an gcleachtas seo chun a chinntiú go bhfuil an scoil ag cur rialacha na scéime Giving Children an Even Break i bhfeidhm go córasach.

 

Glacann baill an bhoird páirt i bpleanáil scoile uile. Comhlíonann an bord bainistíochta a dhualgas faoin Acht Oideachais 1998 maidir le polasaithe reachtúla a bheith sa phlean scoile. Cuirtear dréachtanna de na polasaithe ar ghnéithe éagsúla den churaclam os comhair an bhoird. Déanann an bord bainistíochta athbhreithniú ar pholasaithe go rialta agus cuirtear ar taispeáint iad i halla na scoile. Cláraítear polasaithe eile i leabhrán eolais a scaiptear go rialta ar thuismitheoirí. Moltar don bhord bainistíochta na polasaithe scoile uile a fhaomhadh agus a shíniú de réir mar a ghlacann siad leo. Tá an bord bainistíochta ag tabhairt tús áite d’athchóiriú an fhoirgnimh faoi láthair agus tá ard-mholadh tuillte acu as a bhfuil bainte amach acu i leith na hoibre seo. Is cúis bhuartha don bhord bainistíochta an oiread damáiste a dhéantar don fhoirgneamh agus do thimpeallacht na scoile. Táthar ag súil go dtiocfaidh feabhas ar an ngné seo le hathchóiriú na scoile.

 

Léiríonn an bord bainistíochta a gcuid sástachta i leith saothair na n-oidí agus tacaíonn siad leo idir acmhainní a chur ar fáil agus ina bhforbairt ghairmiúil. Molann an príomhoide suim an bhoird in imeachtaí uile na scoile agus tugann sí an-mholadh dóibh as a dtacaíocht leanúnach.

 

2.2 Bainistíocht inscoile

Tá príomhoide, príomhoide ionaid, príomhoide cúnta agus seisear oidí le poist dualgais speisialta ar an bhfoireann bainistíochta inscoile. Éiríonn leis an bpríomhoide atmaisféar fáilteach a chothú sa scoil agus san iomlán saothraíonn an fhoireann go comhoibritheach. Léiríonn an príomhoide tuiscint chruinn ar an gcaighdeán oideachasúil a shroicheann na páistí sna ranganna éagsúla. Tuairiscíonn sí go bhfuil dea-obair déanta ag an bhfoireann ó thaobh bainistíocht na bpáistí de le tamall anuas i dtreo is go bhfuil feabhas tagtha ar riailbhéas agus ar dhea-iompair sa scoil i gcoitinne. Aithníonn an príomhoide go bhfuil dúshlán ann anois chun caighdeán gnóthachtála na bpáistí i ngnéithe éagsúla an churaclaim a ardú.

 

Cláraítear na dualgais a bhaineann leis na poist fhreagrachta éagsúla go soiléir sa phlean scoile agus réitíonn siad le moltaí na n-imlitreach 07/03 maidir le dualgais churaclaim, riaracháin agus tréadchúram. Oibríonn an fhoireann go coinsiasach ar mhaithe le dul chun cinn na scoile a chinntiú. Eagraítear cruinnithe leis an bhfoireann bainistíochta inscoile roimh gach cruinniú foirne chun clár na gcruinnithe a phlé. Déanann an fhoireann dian-saothar ó thaobh acmhainní foghlama a sholáthar, doiciméid phleanála a eagrú agus nósanna dea-bhéasaíochta a chothú. Moltar anois athbhreithniú a dhéanamh ar na dualgais a bhaineann le poist fhreagrachta ag cur san áireamh an tairbhe atá ann don fhoireann ar fad nuair atá treoraithe churaclaim ainmnithe mar cuid lárnach dá bpoist fhreagrachta.  

 

 

 

2.3 Bainistíocht acmhainní

Dáiltear cúraimí teagaisc go héifeachtúil agus tugtar deis d’oidí taithí a fháil ar ranganna éagsúla a theagasc ó bhliain go bliain. Saothraíonn triúr oidí tacaíochta lán aimseartha agus oide amháin páirt aimseartha mar fhoireann riachtanais speisialta agus tugann an comhordaitheoir caidrimh baile/scoile/pobail tacaíocht do theaglaigh áirithe sa scoil ar feadh trí lá sa tseachtain. Bíonn tacaíocht ar fáil ón dTionscnamh um Phleanáil Fhorbartha Scoile agus ón gClár Tacaíochta don Churaclam Bunscoile le forbairt phroifisiúnta na n-oidí a chur chun cinn. Tugann beirt chúntóir um riachtanais speisialta, duine lánaimseartha agus duine páirtaimseartha, tacaíocht do pháistí le riachtanais speisialta foghlama. Tacaíonn dea-shaothar an rúnaí agus an airígh leis an ord agus leis an eagar atá le sonrú sa scoil. Fostaíonn an bord bainistíochta triúr glantóir chun foirgneamh na scoile a ghlanadh go laethúil. Saothraíonn triúr theagascóirí seachtracha sa scoil chun rince, Gearmáinis agus ficheall a mhúineadh.

 

Go hiondúil eagraítear cruinnithe foirne go míosúil. Déantar forbairt ar chumas cinnireachta na n-oidí trí chúram an chathoirligh a mhalartú go rialta. Is léir ó na miontuairiscí a bhí ar fáil le linn na meastóireachta go ndéantar plé ar chúrsaí churaclaim agus oideachais agus ar chúrsaí riaracháin i rith na gcruinnithe foirne.

 

Tógadh foirgneamh na scoile timpeall 40 bliain ó shin agus tháinig Scoil Santain chuige sa bhliain 1988. Déanann an bord bainistíochta gach iarracht suíomh oiriúnach foghlama a sholáthar do dhaltaí na scoile. Le blianta anuas cóiríodh agus deisíodh an fhoirgneamh scoile. Tá mórobair ahtchóirithe agus tógála ar siúl faoi láthair agus leanfar leis an obair seo go dtí Aibreán 2007. Le linn na meastóireachta bhí sé shealán in úsáid maraon le hocht rangsheomra buana le haghaidh teagasc ranga. Bhí dhá oifig riaracháin agus sealán amháin mar Naíonra sa scoil freisin. Bhí na hoidí tacaíochta i mbun oibre i seomraí beaga agus in oifigí timpeall na scoile. Tá halla breá ar fáil do theagasc chorpoideachais agus rince agus tá clós oiriúnach ar fáil ar chúl na scoile. In ainneoin na hathchóirithe, cuirtear suíomh foghlama glan, néata ar fáil agus feictear taispeántais amharcealaíona spreagúla timpeall na scoile. Cruthaítear suíomh tarraingteach foghlama i roinnt rangsheomraí ach ba chóir an dea-chleachtas seo a leathnú ar fud na scoile.

 

Tá raon d’áiseanna Ealaíona, Eolaíochta, Ceoil agus trealamh Matamaitice agus Corpoideachais ar fáil go forleathan. Soláthraítear raon suntasach d’acmhainní i rangsheomraí na naíonán agus baintear úsáid fhónta astu. I roinnt de na meán agus na hardranganna, baintear feidhm as acmhainní go tráthrialta chun an teagasc a threisiú. Cuirtear leabharlann ar fáil i roinnt rangsheomraí le leabhair oiriúnacha sa dhá theanga agus baineann ranganna sinsearacha úsáid fhéiltiúil as an leabharlann phoiblí. Dóadh leabharlann iomlán na scoile i 2003. B’fhiú anois na hacmhainní ar fad atá ar fáil sa scoil a chlárú go cuimsitheach agus a thuilleadh úsáide a bhaint as acmhainn éagsúla tríd an scoil. B’fhiú freisin réimse na leabhar leabharlainne sna ranganna a leathnú ionas go mbeidh gach páiste ábalta teacht ar leabhair shuimiúla a oireann dá gcumas.

 

Tá cúram teicneolaíocht an eolais agus na cumarsáide mar phost freagrachta sa scoil. Tá 30 ríomhaire ar fáil faoi láthair agus bhí seomra ríomhairí in úsáid sular thosaigh an obair athchóirithe. Tá ríomhaire amháin i roinnt ranganna agus úsáidtear iad chomh maith chun tacaíocht a thabhairt do pháistí le riachtanais speisialta foghlama. Moltar úsáid níos leithne a bhaint as ríomhairí sna rangsheomraí chun an teagasc a neartú agus chun tacú le páistí le deacrachtaí foghlama.

 

 

2.4 Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

Tá cumann tuismitheoirí gníomhach sa scoil agus léiríonn siad suim in imeachtaí uile na scoile. Déantar gnó an chumainn a reachtáil trí Bhéarla. Bhuail na cigirí le hionadaithe ón gcumann le linn na meastóireachta. Léirigh siad a gcuid sástachta le bainistiú na scoile, leis an teagasc, leis an gcuraclam leathan a chuirtear ar fáil agus leis an gcumarsáid idir an scoil agus na tuismitheoirí. Is mór acu atmaisféar oscailte na scoile agus tuairiscíonn siad gur féidir leo cruinniú a eagrú le múinteoirí nó leis an bpríomhoide ach coinne a dhéanamh. Cé nach ndéantar nuachtlitir fhoirmiúl a eisiúint, coiméadtar na tuismitheoirí ar an eolas trí fhograí agus nótaí baile  Bhí baill den chumann páirteach i gcoistí pleanála sa scoil nuair a cuireadh cód iompair agus bulaíochta le chéile. Le linn na díospóireachta luaigh na tuismitheoirí a mbuairt i leith creachadóireachta i dtimpeallacht na scoile. Tugann siad tacaíocht don scoil i gcúrsaí airgeadais. Glacann siad páirt ghníomhach in imeachtaí na scoile agus freastalaíonn siad ar ghníomhaíochtaí a eagraíonn an comhordaitheoir caidrimh baile/scoile/pobail. Is inmholta an treanáil agus na deiseanna a thugtar do thuismitheoirí páirt a ghlacadh in oideachas a bpáistí le linn a saol scoile. Baintear feidhm éifeachtúil as an gclár Forward Together chun cumas litearthachta na bpáistí a fhorbairt le cabhair a dtuismitheoirí. Le linn na hoibre seo cothaítear dearcadh dearfach i leith na scolaíochta agus i leith na léitheoireachta i gcoitinne. Sonraítear an-chomhoibriú i measc oidí, tuismitheoirí agus páistí araon agus tugtar faoin obair go fonnmhar díograiseach. Cé nach bhfuil ach tús curtha leis an gclár luath idirghabhála seo tá na hoidí den tuairim go mbeidh toradh fónta ar an saothar, go háirithe do na páistí atá imeallach ina gcuid foghlama. Moltar an díograis agus an dua atá caite le bunú an chláir chabhraitheach seo. Tugann na tuismitheoirí cabhair fhónta dá bpáistí sna meán agus na hard ranganna chomh maith trí chluichí matamaitice a imirt leo sna rangsheomraí. Eagraítear cúrsaí éagsúla agus cainteanna do thuismitheoirí go rialta agus tugtar cuairteanna ar theaglaigh pháistí ó am go ham. Sular tosnaíodh ar athchóiriú na scoile baineadh úsáid as an bhfoirgneamh chun ranganna rince, ceoil agus drámaíochta a reachtáil maraon le cumann leadóige boird agus cumann spraoi Santain agus táthar ag tnúth go mbeidh siadsan ar siúl arís. Eagraítear cruinnithe leis na tuismitheoirí go bliantúil chun eolas a thabhairt dóibh ar dhul chun cinn a bpáistí agus cuirtear tuairisc scríofa chucu ag deireadh na scoilbhliana.

 

2.5 Bainistíocht daltaí

Tá comhghaol dearfach le sonrú idir múinteoirí agus páistí agus éiríonn leo atmaisféar suaimhneach foghlama a chothú sna rangsheomraí. Tá an cód iompair agus bulaíochta atá sa phlean scoile á chur i bhfeidhm go héifeachtach sna ranganna éagsúla. Leagtar béim inmholta ar dhea-iompar na bpáistí agus dá bharr sin tá na páistí le moladh as ucht a ndea-bhéasa agus a

n-iarrachtaí chun foghlama.

 

 

3.     fiúntas na pleanála sa scoil

 

3.1 An próiseas pleanála sa scoil agus a chur i ngníomh

Is léir go mbíonn an fhoireann teagaisc, baill an bhoird bhainistíochta agus tuismitheoirí rannpháirteach i bpróiseas pleanála scoile uile agus go bhfuil an cleachtadh seo ann ó 1999 nuair a tugadh tacaíocht don scoil ón Tionscnamh um Phleanáil Fhorbartha Scoile. Is iad na hoidí is mó a thugann faoi obair phleanála churaclaim ach bíonn na tuismitheoirí agus baill an bhoird rannpháirteach i bhforbairt polasaithe riaracháin nuair is cuí. Tá dul chun cinn creidiúnach déanta ar pholasaithe riaracháin agus tá siad leagtha amach go soiléir i bhfillteán. Tá polasaí iontrála, cód iompair agus araíonachta, cód frithbhulaíochta, polasaí sláinte agus sábháilteacht agus polasaí comhionannas (Acht um Stadas Comhionann 2000) ar fáil, chomh maith le dréachtanna de pholasaithe ar fhorbairt na bainistíochta agus na foirne, oideachas sláinte, agus tinreamh scoile. Léirítear éifeacht phróisis na pleanála sa tslí ina n-athraíodh an ráiteas slándála le linn athchóiriú na scoile a bheith ar siúl. Scríobhadh polasaí faoi thacaíocht do pháistí le riachtanais speisialta le déanaí. Ba chóir don bhord bainistíochta athbhreithniú á dhéanamh ar pholasaí iontrála na scoile chun na nósanna imeachta maidir le roghnú páistí do na ranganna naíonán a shoiléiriú. Cuireadh fianaise ar fáil a dhearbhaíonn go bhfuil céimeanna cuí glactha ag an mbord bainistíochta agus ag an bhfoireann chun beartais a fhorbairt atá ag teacht le forálacha i Children First: National Guidelines for the Protection and Welfare of Children (An Roinn Sláinte agus Leanaí, 2004) agus Treoirlínte agus Cur Chuige um Chaomhnú Páistí (An Roinn Oideachais agus Eolaíochta, Aibreán 2001). Cuireadh fianaise ar fáil, leis, a dhearbhaíonn go bhfuil na beartais glactha ag an mbord bainistíochta agus go bhfuil siad curtha i bhfeidhm. Táthar tar éis duine idirchaidrimh ainmnithe a cheapadh de réir cheanglas threoirlínte na Roinne.

 

Tá polasaithe forbartha i mbeagnach gach gné den churaclam ag oidí le poist fhreagrachta. Tá fillteán ar fáil do na hábhair churaclaim in oifig an phríomhoide a dhearbhaíonn go bhfuil cíoradh déanta ar na ranna foghlama éagsúla agus go bhfuil tús curtha le liostaí acmhainní a chur ar fáil. Sna polasaithe seo tugtar treoracha ginearálta maidir le scéalaíocht, filíocht agus tús na léitheoireachta sa Ghaeilge agus sa Bhéarla agus maidir le modhanna múinte, dul chun cinn agus úsáid teanga sa Mhatamaitic. Baineann easpa soiléireachta áfach leis na treoracha i gcuid de na polasaithe. Níl siad á gcur i bhfeidhm le linn an teagaisc. Moltar anois forbairt a dhéanamh ar na polasaithe éagsúla agus clár leanúnach foghlama a leagan amach ina n-áirítear na scileanna agus na coincheapa atá le forbairt ag na rangléibhéil éagsúla agus na hacmhainní atá ar fáil do gach rang. Moltar coistí curaclaim a bhunú chun tabhairt faoin obair seo ionas go mbeidh gach oide rannpháirteach agus go ndéanfar monatóireacht agus measúnú rialta ar an gcur i bhfeidhm.

 

3.2 Pleanáil sa seomra ranga

Cuireann fórmhór na n-oidí plean fadtréimhseach agus gearrthréimhseach ar fáil mar thaca don teagasc. San iomlán bunaítear ábhair na gceachtanna ar shnáitheanna an churaclaim ach ba chóir soiléiriú a dhéanamh ar chuspóirí foghlama agus ar ábhar nua atá le múineadh. Léiríonn na cuntais mhíosúla go gcuirtear curaclam cothrom ar fáil i gcuid de na ranganna. Nuair a bheidh na coistí curaclaim bunaithe agus nuair a bheidh clár leanúnach foghlama leagtha amach sna hábhair éagsúla den churaclam, moltar go mbunófar na scéimeanna ar na polasaithe agus na pleananna scoile uile. Ullmhaítear cláracha foghlama do na páistí atá ag freastail ar na hoidí tacaíochta foghlama. Téann na hoidí tacaíochta i gcomhairle go neamhfhoirmiúil leis na hoidí ranga maidir le riachtanais fhoghlama na bpáistí.

 

4.     fiúntas na foghlama agus an teagaisc

 

4.1 Teanga

 

An Ghaeilge

Tá plean scoile ar fáil le haghaidh múineadh na Gaeilge agus is léir gur chaith na hoidí cuid mhaith ama ag bailiú acmhainn don phlean. B’fhiú na hacmhainn sin a úsáid chun plean céimnithe ó rang go rang a chur le chéile. Moltar soiléiriú a dhéanamh ar an ábhar atá le múineadh i ngach rang chun a chinntiú go ndéantar forbairt ar an bhfoghlaim i ngach gné den teanga.

 

Léiríonn na páistí tuiscint an-mhaith ar an teanga agus ar an iomlán éiríonn leis na hoidí dearcadh dearfach a chothú ina leith. Tugtar an-chuid deiseanna do na páistí an teanga a chloisint agus a shealbhú toisc gur Gaelscoil í seo. Sna bunranganna, tá dul chun cinn le sonrú maidir le cumas labhartha na bpáistí. Le linn na meastóireachta, chonacthas dea-chleachtas i leith forbairt teanga go céimniúil agus b’fhiú anois tógáil ar an gcleachtas sin tríd an scoil. Chuige seo is gá breis machnaimh a dhéanamh mar fhoireann ar mhodhanna múinte agus ar an ábhar teagaisc a leagan síos go céimniúil. Cruthaítear deiseanna labhartha go rialta sna meánranganna agus sna hard ranganna le linn na gceachtanna Gaeilge ach tá gá le foclóir na bpáistí a leathnú agus a saibhreas teanga a chothú le linn ranganna discréideacha teanga. Leagtar béim oiriúnach ar fhorbairt fhoclóra sna ranna foghlama eile den churaclam.

 

Aithnítear go bhfuil tús maith curtha le scileanna réamhléitheoireachta sna ranganna naíonán agus go bhfuil na háiseanna in úsáid go cuí. Ba chóir anois tógáil ar an dea-chleachtas seo agus é a leathnú tríd an scoil. Is inmholta mar a oibrítear i gcomhpháirt leis na tuismitheoirí maidir le léitheoireacht na bpáistí a chur chun cinn. Baintear úsáid as réimse téacsanna agus úrscéalta i gcuid de na ranganna eile agus déantar plé oiriúnach ar an ábhar léitheoireachta. Níor mhiste áfach tógáil ar scileanna léitheoireachta na bpáistí trí scileanna fóneolaíocht a theagasc, léamh ar son eolais, taoiléitheoireacht a chleachtadh agus réimse níos leithne d’ábhar léitheoireachta a bheith in úsáid.

 

Leagtar béim oiriúnach ar bhunscileanna na scríbhneoireachta a theagasc sna ranganna naíonán. Sonraítear ardchaighdeán peannaireachta i gcuid de na ranganna seo agus páistí ag scríobh abairtí simplí faoi threoir. Cleachtar éagsúlacht tascanna scríofa feidhmiúla tríd an scoil agus tacaíonn sé seo le scileanna scríbhneoireachta na bpáistí a fhorbairt. Is léir ó shamplaí d’obair chruthaitheach go bhfuil forbairt le sonrú ar a gcumas scríbhneoireachta ó rang go rang. B’fhearrde toradh na hoibre fós ach deiseanna a sholáthar do na páistí scríbhneoireacht phearsanta a chleachtadh i stíleanna difriúla do lucht léitheoireachta éagsúil. Tá gá le béim sa bhreis a dhíriú ar chur i láthair na hoibre ó thaobh peannaireachta, poncaíochta agus litrithe de, agus moltar samplaí d’obair na bpáistí a chur ar taispeáint ar fud na scoile. Ba chóir béim a chur ar phróiseas na scríbhneoireachta a chleachtadh go rialta ar bhonn scoile uile.

 

Aithrisíonn páistí i roinnt ranganna cnuasach breá de rainn agus de dhánta go bríomhar taitneamhach. Níor mhiste áfach soiléiriú a dhéanamh sa phlean scoile ar chur chuige scoile uile maidir le foghlaim na filíochta agus cnuasach filíochta a chur ar fáil do gach rangleibhéal. Cuirtear trialacha sa litriú ar na páistí go rialta agus ar an iomlán déantar monatóireacht oiriúnach ar an obair scríofa. B’fhiú don bhfoireann iniúchadh a dhéanamh ar na háiseanna atá ar fáil chun cur leis an measúnú atá ar siúl acu faoin láthair sa Ghaeilge, mar bhunús do phleanáil na hoibre.

 

Béarla

In general the development of English language skills is confined to discrete English lessons. Teaching is guided by the principles underpinning the Primary School Curriculum 1999 but a whole-school approach to the implementation of the curriculum has not yet been developed. Practice in relation to delivery of the various strands of the curriculum varies.

 

Formal structures effectively used to enhance children’s oral language skills need to be extended throughout the school to ensure that the skills are developed progressively from year to year. Where good practice was observed, suitable stimuli were used to enrich expressive language skills, and confident ability in using age appropriate language was apparent. Formal programmes such as Twenty Steps to Langauge Development were a basis for lessons in a small number of classes. Attention now needs to be given to designing a discrete oral language programme to ensure continuity and progression throughout the school. The sharing of good pratice regarding the use of formal programmes should be included in this programme.

 

The teaching of word recognition skills is a feature of practice in teaching reading in infant and junior classes. Structured programmes such as Letterland and Phonological Awareness Training (PAT) and various strategies support the teaching of phonics to some extent. In general, good practice was observed and children displayed initial phonological awareness. It is important that the teaching of reading and of pre-reading skills take account of the principles of language teaching whereby the teaching of reading in each language is introduced discretely. The engagement of children from the infant classes in shared reading and the wide range of books available to support this are praiseworthy. The provision of a variety of reading texts such as newspaper articles, poems, novels and extracts for children in middle classes is noteworthy. In junior and middle classes children generally read with acceptable fluency and accuracy. The use of class novels to enhance interest and ability in reading is to be commended. It is important that this good practice is embedded in the school plan and becomes a central feature of practice in all classes throughout the year. Effective exploration of new vocabulary in reading was observed in a few classes. However, further probing of the content of reading with emphasis on skill development such as retelling, sequencing, comprehension and predicting should now be addressed. A number of children in senior classes, experience difficulty in reading class text. It is important in this context to match tasks to children’s ability and to engage in differentiated practice. The use of dictionaries as a core resource for all children in middle and senior classes is advisable. The practice of displaying library books attractively and of visiting the local library is commendable.

 

A print rich environment in infant classes supports the development of early writing skills. The teaching of letter formation is well undertaken in infant and in junior classes and opportunities for personal writing are in evidence. In middle and senior classes children engage in a range of functional writing tasks and some opportunities are provided to develop personal and creative writing ability. Presentation of written tasks in many classes is of a high standard and work is regularly monitored. Focus on the writing process and on the use of ICT to further develop children’s writing skills, both personal and independent, is now recommended.

 

Poetry is used conscientiously as a stimulus and to reinforce learning in many classes. A list of core poems for each class should now be compiled so that children will access and experience a collection of suitable poetry during their years in school. 

 

Gearmáinis

Múintear Gearmáinis do pháistí i rang a cúig agus rang a sé. Cuirtear an clár foghlama in oiriúint d’aois agus do shuim na bpáisti agus bunaítear na ceachtanna ar théamaí spreagúla. San iomlán baineann na páistí taitneamh as na gníomhaíochtaí agus is léir go bhfuil forbairt á dhéanamh ar a dtuiscint ar an teanga. Cuirtear lena bhfoclóir freisin agus tuairiscítear go dtugann an obair bhunúsach seo cabhair do pháistí dearcadh dearfach a chothú agus iad ag ullmhú d’fhoghlaim na teanga sa mheánscoil.

 

4.2 Matamaitic

Baintear úsáid thorthúil as modhanna gníomhaíochta i ranganna sóisearacha áirithe le linn na gceachtanna sa Mhatamaitic. Sna ranganna seo, úsáidtear fearas nithiúil mar thaca le tuiscint ar na coincheapa a dhaingniú, múintear foclóir matamaiticiúil agus léiríonn na páistí tuiscint ar úsáid chuí na teanga. Cludaítear na gnéithe go léir den churaclam, cláraítear an obair scríofa go néata sna cóipleabhair agus sna leabhair saothair agus déantar monatóireacht leanúnach orthu. Le linn cheistiúcháin léirigh formhór na bpáistí tuiscint oiriúnach ar na coincheapa agus bhí ar a gcumas fadhbanna simplí ó bhéal a réiteach.

 

Bunaítear na ceachtanna agus an teagasc ar an iomlán ar na téacleabhair sna ranganna sinsearacha. Aithnítear sa scoil go bhfuil deacrachtaí maidir le foghlaim na Matamaitice ag roinnt páistí sna ranganna sinsearacha agus chuige seo glacann múinteoirí tacaíocht foghlama buíon pháistí do mhúineadh na Matamaitice. Chonacthas dea-chleachtas maidir le hobair ó bhéal i dtús an cheachta i ranganna áirithe agus moltar an dea-chleachtas sin a leathnú tríd an scoil. Nótaítear áfach go raibh deacrachtaí suantasacha ag cuid mhaith páistí ag freagairt ceisteanna ar bhun coincheapa i snáitheanna éagsúla an churaclaim, go háirithe i réiteach fadhbanna ó bhéal. Is gá na cláracha foghlama a chur in oiriúnt do chumas na bpáistí agus grúptheagasc a chleachtadh chun an clár a chur i bhfeidhm. Chuige seo moltar go nglacfadh an t-oide ranga cúram iomlán do theagasc na Matamaitice dá rang féin agus go mbeadh cabhair le fáil ó na hoidí tacaíochta laistigh de sheomraí ranga na bpáistí. Is inmholta mar a eagraítear cluichí matamaitice leis na tuismitheoirí agus na páistí sna rangsheomraí chun tacaíocht bhreise a thabhairt do dhaltaí na coincheapa matamaiticiúla a inmheanú. Úsáidtear scrúduithe caighdeánacha go bliantúil sa Mhatamaitic agus moltar tógáil ar thorthaí na dtrialach seo chun difreálú a dhéanamh i gcur i láthair an chláir teagaisc.

 

4.3 Oideachas Soisialta, Imshaoil agus Eolaíochta

 

Stair

Éiríonn leis na hoidí dearcadh dearfach i leith na Staire a chothú. Baineann siad feidhm fhiúntach as modhanna éagsúla chun cur le tuiscint na bpáistí agus chun forbairt a dhéanamh ar a scileanna agus iad ag obair mar stairithe. Bunaítear an teagasc go stuama ar thimpeallacht na bpáistí agus tugtar cuairteanna ar áiteanna stairiúla. Déantar comhtháthú cliste le ranna eile foghlama agus baintear feidhm as tionscnimh chun éispéaras leathan foghlama a thabhairt do na páistí.

 

Tíreolaíocht

Moltar an dea-chleachtas i leith múineadh na Tíreolaíochta a bhí le feiscint i ranganna éagsúla le linn na meastóireachta. Cuirtear an-chuid fearais agus ábhair léirithe ar fáil chun forbairt na scileanna a neartú. Baintear feidhm thairbheach as obair i ngrupaí agus as tionscnimh chun rannpháirtíocht na bpáistí a chothú. Cuirtear an t-ábhar teagaisc in oiriúint do shuim na bpáistí agus déantar é a cheangal leis an bhfoghlaim i ngnéithe eile den churaclam.

 

Eolaíocht

Bhain struchtúr breá leis na ceachtanna Eolaíochta a chonacthas le linn na meastóireachta. Cuireadh an t-ábhar foghlama in oiriúint d’aois na bpáistí agus léirigh siad tuiscint bhreá ar na coincheapa a bhí á bhforbairt. Is léir ó iniúchadh a dhéanamh ar chláracha oibre na n-oidí go gcothaítear scileanna fiosriúcháin na bpáistí le linn na ngníomhaíochtaí agus go spreagtar iad le tairngreacht, tástáil agus clárú a dhéanamh. Cothaítear rannpháirtíocht na bpáistí trí ghrúpobair agus obair i bpéirí a chleachtadh. Cuirtear bord nádúr ar fáil i ranganna éagsúla chun spéis a mhúscailt sa timpeallacht phlandúil. 

 

4.4 Oideachas Ealaíon

 

Na hAmharcealaíona

Trí iniúchadh a dhéanamh ar fhillteáin de shaothar ealaíona na bpáistí agus samplaí de phíosaí ealaíona atá ar taispeáint tríd an scoil, is léir go dtugtar deis do pháistí teicníochtaí éagsúla ealaíona a fhoghlaim agus a chleachtadh. Is inmholta mar a chothaítear a bhféiniúlacht agus a gcruthaitheacht le linn na ngníomhaíochtaí foghlama sna snáitheanna éagsúla den churaclam.  Úsáidtear an timpeallacht mar spreagadh do chuid de na ceachtanna agus baintear feidhm as gnéithe de na hAmharcealaíona chun an fhoghlaim a neartú in ábhair eile den chlár foghlama.

 

Ceol

Canann na páistí cnuasach deas amhrán go taitneamhach agus baintear úsáid as an gceol chun an fhoghlaim a threisiú i ngnéithe éagsúla den churaclam. Is inmholta mar a thugtar deis do pháistí páirt a ghlacadh i gcór na scoile le ceiliúradh a dhéanamh ag ocáidí poiblí. Seinneann páistí sna meán agus sna hardranganna réimse leathan fonn ar an bhfeadóg stáin. B’fhiú anois an deis a thapú forbairt a dhéanamh ar scileanna cheoil-léimh trí sheinm na feadóige. Sonraítear dul chun cinn i gcumas rithime na bpáistí trí úsáid a bhaint as cnagúirlisí agus cnagadh coirp. Déantar ceoléisteacht a chomhthathú go cliste le ranna foghlama eile den churaclam. Tá sé cláraithe i gcuntais mhíosúla na n-oidí go ndéantar freastal cuí ar shnáitheanna éagsúla an curaclam cheoil.

 

Drámaíocht

Baintear úsáid bhreá as an drámaíocht mar mhodh múinte le linn cheachtanna i ngnéithe éagsúla an churaclaim. I dteagasc na drámaíochta féin, baintear úsáid thairbheach as réimse breá tacaí chun samhlaíocht agus cruthaitheacht na bpáistí a chothú. Déantar forbairt córasach ar scileanna comhoibrithe na bpáistí agus ar a bhféin-mhuinín le linn na hoibre. Tá na hoidí le moladh as na deiseanna a thugtar do na páistí cuairteanna a thabhairt ar an amharclann áitiúl go rialta. Tá tús fónta curtha le forbairt scileanna dramaíochta na bpáistí agus ba chóir go mbainfidh na hoidí tairbhe as an oiliúint a bheidh ar fáil le linn inseirbhíse san ábhar seo an bhliain seo chugainn.

 

4.5 Corpoideachas

Déantar cúram de na snáitheanna éagsúla den churaclam i dteagasc an Chorpoideachais. Baineann dea-struchtúr leis na ceachtanna, eagraítear iad go hordúil agus baineann na páistí taitneamh as a bhfoghlamaíonn siad. Bíonn tacaíocht ar fáil ag an bhfoireann ó oiliúnóirí seachtracha i dteagasc peile agus snámha agus ó teagascóir i dteagasc damhsa. Glacann foirne ón scoil páirt i léigeanna spóirt sa pheil, san iománaíocht, sa sacar agus sa chamógaíocht.  Tacaíonn úsáid na n-acmhainní atá ar fáil le chur i bhfeidhm an chláir.

 

4.6 Oideachas Sóisialta, Pearsanta agus Sláinte

Caitheann na hoidí sa scoil seo go deas lách leis na páistí agus is léir go bhfuil atmaisféar dearfach sna ranganna. Cothaítear meas agus ómos dóibh féin agus do dhaoine eile agus déantar cúram d’fhorbairt iomlán an pháiste. Le linn ghníomhaíochtaí foghlama i rith an lae, cuirtear feabhas ar a scileanna éisteachta agus uainíochta. Nótaítear struchtúr an-bhreá leis na ceachtanna díscréideacha atá bunaithe i dtimpeallacht an pháiste agus déantar forbairt dílis ar a bhféin-mhuinín. Faoi láthair múintear gnéithe de cláracha ar nós Fan Sábháilte agus Misneach.

 

4.7 Measúnú agus gnóthachtáil

Tá na hoidí le moladh as an réimse leathan uirlisí measúnaithe atá in úsáid sa scoil chun monatóireacht a dhéanamh ar ghnóthachtáil pháistí sa léitheoireacht agus sa Mhatamaitic agus chun páistí le deacrachtaí foghlama a aithint. I measc na n-uirlisí tá dírbhreathnú an mhúinteora féin, proifilí dhaltaí, líostaí seiceála, trialacha agus tascanna ceaptha ag múinteoirí, tástálacha caighdeánaithe, agus trialacha as na téacsleabhair. Sna ranganna sóisearacha baintear úsáid as an Middle Infants Screening Test (MIST) chun páistí a roghnú don chlár Forward Together agus sna meán agus na hardranganna úsáidtear an Non-Reading Intelligence Test (NRIT), Drumcondra  Primary Reading Test (DPRT) agus Drumcondra Primary Mathemaitcs Test (DPMT) chun gnóthachtáil na bpáistí sa Mhatamaitic agus sa léitheoireacht Bhéarla a mheas. Sna bunranganna cláraítear dul chun cinn an pháiste ó thaobh scileanna áirithe sa Mhatamaitic agus ó thaobh aithint na bhfocal agus déanamh na litreach sa léitheoireacht agus sa scríbhneoireacht. Sna hardranganna baintear feidhm as scrúduithe rialta i litriú agus sa Mhatamaitic agus tá tús curtha le taifead a choinneáil ar dhul chun cinn pháistí aonair i ngnéithe den churaclam.  Moltar breis úsáide a bhaint as torthaí an mheasúnaithe chun tascanna foghlama a chur in oiriúint do chumas éagsúla na bpáistí i ngach gné den churaclam.

 

Glacann na páistí páirt ghníomhach san fhoghlaim i gcoitinne agus tá dul chun cinn suntasach déanta ag an scoil dea-nósanna béasaíochta a fhorbairt sna páistí. Is gá anois aire sa bhreis a dhíriú ar ard-chaighdeán foghlama a bhaint amach do gach páiste. Chuige seo, ní mór dushlán níos mó a chothú sa teagasc ionas go n-éireoidh le gach páiste a mhianach foghlama a bhaint amach le linn a tréimhse bunscolaíochta.

 

 

5.     Fiúntas na tacaíochta do dhaltaí

 

5.1 Daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu

Tá polasaí curtha le chéile ag an bhfoireann tacaíochta a thugann treoir maidir le cleachtais a bhaineann le tacaíocht a thabhairt do dhaltaí le riachtanais speisialta oideachais tríd an scoil. Téann an fhoireann tacaíochta i gcomhairle leis na hoidí ranga go neamhfhoirmiúil agus déantar iniúchadh ar ghnóthachtáil agus ar dhul chun cinn na bpáistí sar a roghnaítear páistí do theagasc breise. Baintear úsáid as réimse scrúduithe caighdeánaithe ar nós MIST, Quest, MICRA-T, DPRT agus DPMT chun gnóthachtáil dhaltaí a dhearbhú. Bíonn cruinnithe foirmiúla ag an bhfoireann tacaíochta ag tús na bliana agus i mí Feabhra agus déantar athruithe ar na grúpaí teagaisc más gá. Cuireann an bord bainistíochta airgead ar fáil chun acmhainní a cheannach agus chun íoc as cúrsaí inseirbhíse d’oidí tacaíochta. Is inmholta an cleachtadh é seo agus tuairiscítear gur fhreastail oidí ar chúrsa le déanaí. Baintear feidhm éifeachtach as ríomhairí agus as réimse acmhainní foghlama le linn na ngníomhaíochtaí i gcuid den teagasc.

 

Tugtar tacaíocht sa léitheoireacht agus sa Mhatamaitic do pháistí ó naíonáin shinsearacha go rang a sé. Is taobh amuigh den seomra ranga a thugtar an tacaíocht bhreise seo. Ullmhaíonn na hoidí tacaíochta cláracha foghlama do na páistí atá ag freastail ar an tseirbhís tacaíochta agus téann siad i gcomhairle leis na hoidí ranga. I gcuid de na cláracha déantar soiléiriú ar na cuspóirí foghlama. I roinnt eile áfach, tá na cuspóirí an-ghinearálta. Níor mhiste athbhreithniú a dhéanamh ar an gcur chuige in ullmhú cláracha foghlama i dtreo is go mbeidh na páistí féin, a dtuismitheoirí agus na hoidí cuí páirteach i ndearadh na gcláracha. Moltar chomh maith cuspóirí sainiúla a chlárú i gcomhthéacs tréimhse cinnte ama agus straitéisí teagaisc a aithint agus a chlárú chun na cuspóirí a bhaint amach. Sonraíodh dea-chleachtas ó thaobh teagaisc i rith na meastóireachta agus ba cóir anois na straitéisí éifeachtach seo a fhorleathnú. Ag teacht leis na moltaí sna Treoirlínte Tacaíochta-Foghlama moltar athbhreithniú a dhéanamh ar an gcur chuige maidir le tacaíocht bhreise a sholáthar agus breis béime a leagan ar obair i dteannta leis na hoidí ranga sna rangsheomraí.

 

5.2 Tacaíochtaí eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus daltaí ó ghrúpaí mionlaigh nó grúpaí eile

Cuireann an scoil fáilte roimh pháistí ó gach cúlra agus tá sí mar aidhm aici go mbainfidh gach páiste aoibhneas agus taitneamh as an saol scoile. Cinntítear go mbíonn deiseanna ag gach páiste páirt a ghlacadh in imeachtaí na scoile agus i ngníomhaíochtaí breise churaclaim. Toisc gur Gaelscoil í, dírítear aire ar chumas cumarsáide i nGaeilge gach pháiste a fhorbairt.   

 

De thoradh múinteoirí breise a bheith ar an bhfoireann, tá laghdú ar líon na bpáistí sna ranganna sóisearacha agus dá bharr sin tugtar deiseanna d’oidí obair ghníomhach a eagrú agus spéis agus dearcadh dearfach i leith an oideachais a chothú. Cothaítear dea-nósanna bia sa scoil trí bhéilí folláine a chur ar fáil do gach páiste ag am sosa gach lá. Cuirtear na béili ar fáil le deontais ón Roinn Sláinte agus Leanaí agus ó Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte.

 

Tá ard mholadh ag dul don scoil as an gcaoi ina bhfáiltítear roimh thuismitheoirí páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí léitheoireachta, cluichí matamaitice agus úsáid an chláir Forward Together chun tacú lena bpáistí. Tá na múinteoirí le moladh freisin as an gcaidreamh a dhéantar leis na tuismitheoirí le linn na gcuairteanna baile agus teagmhálacha foirmiúla agus neamhfhoirmiúla i rith na bliana.

 

 

6.     Achoimre ar thorthaí agus ar mholtaí d’fhorbairt bhreise

 

Seo a leanas na príomhbhuanna a aithníodh sa mheastóireacht agus na réimsí a gcaithfear forbairt bhreise a dhéanamh orthu:

 

 

Mar bhealach le tógáil ar na buanna seo agus le díriú ar réimsí a gcaithfear forbairt a dhéanamh orthu, moltar na príomhphointí seo.

 

Reachtáladh cruinnithe iarmheastóireachta leis an bhfoireann agus leis an mbord bainistíochta; cuireadh dréacht-thorthaí agus dréacht-mholtaí na meastóireachta i láthair agus pléadh iad ag na cruinnithe sin.