An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

Department of Education and Science

 

Meastóireacht Scoile Uile

TUAIRISC

 

Scoil Náisiúnta Rónáin

Cill Rónáin, Inis Mór, Co. na Gaillimhe

Uimhir Rolla: 17456O

 

Dáta na cigireachta: 24 Bealtaine 2006

Dáta eisithe na tuairisce: 15 Nollaig  2006

 

 

                                     

An Tuairisc seo ar mheastóireacht uile scoile

1. Réamhrá- comhthéacs agus cúlra na scoile

2. Cáilíocht na BAINISTíOCHTA sa SCOIL

2.1 An bord bainistíochta

2.2 Bainistíocht inscoile

2.3 Bainistíocht acmhainní

2.4  Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

2.5 Bainistíocht daltaí

3. Cáilíocht na pleanála sa scoil

3.1  An próiseas pleanála scoile agus a chur i ngníomh

3.2  Pleanáil don seomra ranga

4. Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

4.1 Teanga

4.2 Matamaitic

4.3 Oideachas Sóisialta, Imshaoil agus Eolaíochta (OSIE)

4.4 Oideachas Ealaíon

4.5 Corpoideachas

4.6 Oideachas Sóisialta, Pearsanta, agus Sláinte (OSPS)

4.7 Measúnacht agus gnóthachtáil

5. Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

5.1 Daltaí ag a bhfuil riachtanais speisialta oideachais

5.2 Tacaíocht eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus dataí ó ghrúpaí mionlaigh nó grupaí eile

6.  Achoimre ar thorthaí agus moltaí d’fhorbairt amach anseo

  

 

 

An Tuairisc seo ar mheastóireacht uile scoile

 

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis meastóireacht scoile uile a bheith déanta ar Scoil Náisiúnta Rónáin. Léiríonn sí torthaí meastóireachta a rinneadh ar obair na scoile ina hiomláine agus déanann sí moltaí i leith tuilleadh forbartha ar obair na scoile. Le linn na meastóireachta bhí cruinnithe réamh-mheastóireachta ag an gcigire leis an bpríomhoide, leis na múinteoirí, le bord bainistíochta na scoile agus le hionadaithe na dtuismitheoirí. Cuireadh an mheastóireacht i gcrích thar tréimhse roinnt laethanta inar thug an cigire cuairt ar sheomraí ranga agus inar bhreathnaigh sé ar theagasc agus ar fhoghlaim. Rinne sé idirghníomhú leis na daltaí agus leis na múinteoirí, scrúdaigh sé obair na ndaltaí agus rinne sé idirghníomhú leis na múinteoirí ranga. D’athbhreithnigh sé doiciméadú faoi phleanáil scoile agus ullmhú scríofa na múinteoirí. Bhuail sé le grúpaí foirne éagsula de réir mar ba chuí. I ndiaidh na cuairte meastóireachta thug an cigire aiseolas ó bhéal don fhoireann agus don bhord bainistiochta mar gheall ar thorthaí na meastóireachta. Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile ar a thuairim a léiriú ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce; ba rogha leis an mbord glacadh leis an tuairisc gan freagra a thabhairt.

 

 

1.     Réamhrá- comhthéacs agus cúlra na scoile

 

Tá Scoil Náisiúnta Rónáin suite ar Inis Mór, an t-oileán is mó d’oileáin Arainn i mbéal Chuan na Gaillimhe ar chósta thiar na tíre timpeall sé mhíle farraige amach ón gcósta. Tógadh an scoil Ghaeltachta seo i 1944, tar éis den seanscoil a bhí ann roimhe sin ó 1889 faoi scéim na scoileanna náisiúnta dúnadh síos. Tá stair ársa ag tionchar an oideachais ar an oileán seo ó tháinig Naomh Éanna chuig an oileán i dtosach i 489A.D. agus dearbhaítear go bhfuil ar a laghad tríocha cúig ollscoil ar fud na hEorpa ag feidhmiú faoi láthair a shíolraíonn ó thionchar mainistreacha an oileáin. Tá tionchar an traidisiúin seo follasach fós sa suim láidir atá ag na tuismitheoirí san oideachas go stairiúil agus ní aon eisceacht tuismitheoirí an lae inniu. Gabhann eiteas oibre agus misean pobail le gníomhú na scoile seo i gcoitinne agus dearbhaíonn an bord agus an fhoireann  go mar leas agus tacaíocht don chomhluadar áitiúil idir thuismitheoirí, dhaltaí agus chomharsan a bhraitheann siad misean na scoile. Bhí said mar chomhluadar comhaontaithe páirteach mar phobal i bhforbairt foirgneamh nua na scoile, sa phroiséas gnóthu an bhrait uaithne agus i dtionscamh Arus Rónáin le aosach an oileáin. Is é an manna a roghnaigh an scoil mar eisimleár ar an misean sin na ‘mol an óige agus tiocfaidh sí.’

 

Seasann an t-ionrollachán scoile faoi láthair ag trí scór agus ceathrar dalta, agus is ag isliú atá an tinreamh tuartha go ceann cúpla bliain. Faoi láthair tá cúigear cláraithe ar fhoireann bhuan na scoile, príomhoide agus beirt chuntóirí ranga lán-aimseartha. Chomh maith leo seo tá oide acmhainne lánaimseartha, agus beirt bhreise go páirt-aimseartha, oide tacaíochta foghlama agus comhordaitheoir oideachais faoi Chlár Tacaíochta na Roinne do cheantar faoi mhíbhuntáiste. Déanann said freastal ar an scoil ar bhonn roinnte le scoileanna eile an oileáin agus is ais-tharraingt daltaí ó na ranganna an múnla coitianta oibre atá ag na seirbhísí tacaíochta trí chéile.

 

Is de chúlra na farraige agus na hiascaireachta chomh maith le tionscail na turasóireachta agus na seirbhíse gaolmhara a thagann cuid mhaith de na daltaí cé go bhfuil céatadán den daonra a mbíonn ag brath ar íocaíochtaí leasa shóisialaigh chomh maith. Is é Ard Easpag Thuama pátrún na scoile agus maireann eiteas tréan carthanach críostúil inti. Bíonn dlúthbhaint ag comhluadar na scoile leis an bpobal áitiúil, leis an eaglais agus le heagrais an cheantair go háirithe tríd an leas fiúntach a bhaintear as iris na hEaglaise chun eolas faoin scoil a scaipeadh sa phobal. Tugadh le fios go n-oibríonn na páirtithe scoile, an bord bainistíochta, an fhoireann scoile agus na tuismitheoirí, as lámha a chéile chun timpeallacht slán sábháilte a chruthú agus curaclam leathan spreagúil a sholáthar do na daltaí.

 

2.     Cáilíocht na BAINISTíOCHTA sa SCOIL

 

2.1 An bord bainistíochta

Ceapadh an bord bainistíochta de réir na nósanna imeachta cuí i nDeireadh Fómhair 2003 agus tionóltar dhá chruinniú in aghaidh an ráithe, chun imeachtaí na scoile a riaradh agus cúrsaí oideachais a phlé. Ba é ath-thógáil an fhoirgnimh scoile an chéad chloch ar a bpaidrín an bhoird le cúig bliana anuas. Tá scoil bhreá nua dea-mhaisithe tógtha agus oscailte go hoifigiúil ar an oileán anois le flúirse spáis, agus is féidir a thuilleadh uasgrádú a dhéanamh trí halla ilfhóinteach a thógál agus athchóiriú a dhéanamh ar na sean-seomraí de réir a ndeise. Ag réamhchruinniú leis an mbord agus le hionadaithe na dtuismitheoirí, luadh an mhíshástacht a bhí go háitiúil le deonú na Roinne Oideachais agus Eolaíochta ar an t-uasgradú agus athnuachan a rinneadh ar an scoil le gairid. Dhearbhaigh an bord gur timpeall dhá thrian den chostas a chlúdaigh an deontas agus nár cuireadh san áireamh sna hidirphlé na cuinsí breise costais a bhaineann le tógáil ar oileán. Luadh freisin nach raibh morán de rogha ag an mbord ach glacadh leis an tairiscint nó déanamh d’oireasa na riachtanais foirgnimh a bhí orthu. Dhearbhaigh an bord go raibh dhá pháirc chluichíochta ar fáil don scoil, ceann de chuid an Deoise lonnaithe le hais na scoile agus tugtha le n-úsáid ag an bparóiste don scoil. Freisin luadh go raibh páirc chluichíochta leis an gComhairle Contae os comhair na scoile a raibh forlámhas ag an scoil air mar pháirc chluichiochta scoile le cuid mhaith de bhlianta anuas. Luadh go raibh beartais idir lámha acu chun an socrú seo a dheanamh ar bhonn níos buaine leis an gComhairle Contae. Moltar an beartas atá idir lámha faoi láthair feistiú a dhéanamh ar na hionaid seo. 

 

Coinnítear an scoil teach féin glan, ildaite agus slachtmhar. Bíonn ábhar spreagthach agus grianghrafanna ó ócáidí suimiúla scoile, ó stair agus imeachtaí pobail ar taispeáint sna pasáistí agus is íomhá de thionchar na scoile ar shaol an oileáin an taispeántas grianghrafanna atá ar crochadh faoi láthair. Tagann glantóir scoile isteach gach tráthnóna agus úsáidtear fear cothabhála de réir mar a bhíonn gá leis. 

 

Dearbhaítear go mbíonn teagmháil rialta ag cathaoirleach an bhoird bhainistíochta leis an bpríomhoide agus le foireann na scoile idir chruinnithe. Tá plean uile-scoile á chur le chéile ag foireann na scoile le blianta beaga anuas agus tá athbhreithniú á dhéanamh ar ghnéithe den phlean sin ar na moillibh. Cuirtear na beartais phleanála faoi bhráid an bhoird ó am go chéile agus sonraítear gur síníodh na beartais dheireannacha ag deireadh mí Feabhra seo caite. I bhfianaise na tuairisce seo tá an bord agus an fhoireann chun dul i gcomhairle leis na tuismitheoirí san athbhreithniú atá á dhéanamh acu ar bheartais éagsúla sa phlean scoile. Freisin tá sé i gceist comhghualaíocht a thógáil leo san fheachtas a bheidh riachtanach i bhforbairt an halla ilfhóintigh agus na háiseanna clóis.

  .

2.2 Bainistíocht inscoile

Tá cúram bainistíochta inscoile ar an bpríomhoide ó 1998 agus cinntíonn sí go mbíonn atmaisféar suáilceach fáiltiúil sa scoil do na daltaí, do chuairteoirí agus do na páirtíthe éagsúla. Faigheann sí tacaíocht inmholta agus feasach ón bpríomhoide tánaisteach agus ó na hoidí ranga agus oidí tacaíochta trí chéile. Is inmholta an spiorad comhoibritheach foirne atá le sonrú sa scoil agus tógann an fhoireann iomlán freagracht proifisiúnta ar fheidhmiú agus chaighdeáin na scoile. Is mór leo mar fhoireann go bhfaigheann na daltaí seirbhís dhúshlánach fhorásach oideachais a ullmhaíonn iad don saol agus do na deiseanna iarbhunoideachais atá ar fáil dóibh sa cheantar. Is fiú anois an obair fhorbarthach atá déanta sa scoil le blianta anuas a chur faoi struchtúr choiste stiúrtha inscoile comhdhéanta de na baill foirne agus freagrach don phríomhoide. Ghlacfadh an coiste freagracht ar chur i bhfeidhm polasaithe éagsúla na scoile agus chinnteodh sé go mbeidh éabhlú, comhordú agus forás sna réimsí éagsúla curaclaim. Is gá  gur ag eascairt ó na postanna freagrachta a bhunófaí an coiste seo, d’fhonn dualgais forbartha curaclaim, taifead ar dhul chun cinn, cleachtais, leithead agus seachadadh curaclaim chomh maith le straitéisí monatóireachta agus modheolaíochta a cheangal leis an struchtúir nua seo. Chuige seo is gá athbhreithniú a dhéanamh ar an gcur chuige le linn cruinnithe foirne, cleachtais cláir cruinnithe agus taifid cinnithe a chothú d’fhonn córas comhpháirtíochta bainistíochta a oireann do riachtanais na scoile a chur i bhfeidhm. Is fiú freisin taithí cuí cinnireachta agus freagrachta a scaipeadh ar na baill foirne uile i ngníomhú an choiste. Moltar tabhairt faoi athbhreithniú a dhéanamh ar an bplean scoile faoin struchtúr nua, cuinsí timpeallachta a shainiú ann, aitheantas Gaeltachta na scoile a bheith lárnach sa phlean, agus go ndéanfaí amsceidil a shocrú do na spriocanna oibre  agus do na tráthanna athbhreithnithe sa todhchaí. Is fiú athbhreithniú iomlán a dhéanamh ar an gclár foghlama agus teagaisc, prionsabal an idirdhealaithe agus cursaí péideolaíochta a chur san áireamh, chun a chinntiú go mbíonn curaclam sásúil le leithead, comhmheá agus téagar ar fáil do na hearnáil éagsúla daltaí sa scoil. Is gá freisin ról agus feidhmiú an chomhordnóra oideachais a chur faoi anáil an choiste seo. 

 

2.3 Bainistíocht acmhainní

Déantar na ranganna a roinnt ar na hoidí de réir rang-ghrúpaí sa chaoi go mbíonn na  naíonáin, na meán-ranganna agus na hardranganna astu féin mar rang-ghrúpaí le cothromaíocht uimhris réasúnta eatarthu. Malartaíonn na hoidí ranganna le chéile ar uairibh le linn na bliana ar mhaithe leis an gcuraclam a leathnú agus taithí ar leith a roinnt leis na daltaí. Gníomhaíonn oide acmhainne go lánaimseartha  chun freastal ar chúigear daltaí le riachtanais ar leith agus tugann oide tacaíochta foghlama seirbhis sa scoil ar feadh trí lá nó timpeall naoi n-uair a chloig sa tseachtain. Tagann an comhordaitheoir oideachais d’fhonn cothromú deise a chinntiú do pháistí, chun na scoile faoi dhó sa tseachtain. Cinntíonn na seirbhísí tacaíochta foghlama seo go bhfaigheann  daltaí le riachtanais éagsúla togha na seirbhíse agus is inmholta an chaoi a dtugtar deiseanna folasacha do dhaltaí uile na scoile seo ról tioncharach a imirt i ngníomhú agus i gcinnireacht na scoile.

 

Tá raon d’áiseanna teagaisc agus d’fhearas teicneolaíochta curtha ar fáil ag an mbord bainistíochta i ngach rangsheomra agus tá raon fairsing cairteacha, léaráidí agus áiseanna tacaíochta foghlama a sholáthraíonn na hoidí féin. Baintear dea-úsáid astu chun an fhoghlaim a threisiú agus cuireann said go mór le dea-chleachtas agus taithí na ndaltaí ar scoil. Beidh tuilleadh áiseanna teagaisc ag teastáil chun modhanna gníomhacha agus fionnachtana a chur chun cinn i ngach achar curaclaim agus chuige sin, moltar snáitheanna agus snáithaonaid an churaclaim a iniúchadh agus na treoirlínte ó thaobh fearais a chíoradh chun liosta prióireachta a cheapadh d’áiseanna teagaisc atá riachtanach sa scoil. Is fiú freisin infheistíocht shuntasach a dhéanamh i leabharlann na scoile, tosaíocht a thabhairt do leabhair Ghaeilge agus an ceangal úsáideach atá ag an scoil leis an leabharlann áitiúil a threisiú. Moltar buiséid aontaithe a chur ar fáil do na hoidí uile ar bhonn bhliantúil agus beartas ó thaobh úsáide na teicneolaíochta trasna na gnéithe curaclaim a réiteach.

 

Tá cóiríocht na scoile ar fheabhas i gcoitinne le seomraí ranga nua-thógtha agus flúirse spáis eile i gcomhar na seirbhísí tacaíochta agus riaracháin. Coinnítear an foirgneamh glan, néata agus maisiúil i gconaí agus moltar an  feachtas tógála atá dá bheartú chun seomra ilfhóinteach a soláthar agus na seanleithris agus seomraí eile scoile a thabhairt suas chun caighdeán inghlactha do riachtanais na linne. Coinnítear clós agus imshaol na scoile go glan néata agus tá moladh tuillte ag cách a bhí páirteach i ngnóthachtáil an bhrait ghlais le gairid.

2.4  Bainistíocht an chaidrimh agus na cumarsáide le pobal na scoile

Aithníonn an bord freagrachtaí dleathacha atá faoina chúram agus tá ráiteas sláinte agus sábháilteachta, cód iompair agus beartais ar ionrollachán, oideachas speisialta, bulaíocht, forbairt foirne, cothromaíocht deiseanna, caomhnú agus cosaint páistí agus córas maoirseachta ináirithe sa phlean scoile chomh maith le raon leathan gníomhaíochtaí eile curaclaim. Ta tús curtha le cíoradh a dhéanamh ar na bealaigh go bhféadfaí pobal na scoile a dhéanamh níos rannpháirtí sa phróiseas seo agus ar bhealaigh chun iad a choinneáil ar an eolas ar bhealach structúrtha. Coinnítear na tuismitheoirí ar an eolas faoi láthair trí nuachtlitir na heaglaise agus trí chruinnithe a eagraítear leo uair sa bhliain. Cuirtear fáilte roimh theagmhálacha eile idir fhoirmiúil agus neamhfhoirmiúil le linn na scoilbliana.

 

Pléadh le linn na tuairisce na féidearthachtaí breise a bhaineann le nuachtlitir na heaglaise a eisítear go rialta, chun eolas a scaipeadh ar phobal an oileáin ar ghníomhaíochtaí agus chur chuige na scoile. Chuige seo moltar athbhreithniú a dhéanamh ar úsáid áiseanna teicneolaíochta na scoile chun forbairt a dhéanamh ar dheiseanna dhlúthú phobail, comh-fhiontair le heagraíochtaí pobail a chíoradh agus cláir oideachasúla don aosach nó dara deis, a eagrú go háitiuil. D’fhéadfadh an chomhordaitheoir oideachais i gcomhar le comhairle na dtuismitheoirí socraithe a eagrú le Coiste Ghairmoideachais na Gaillimhe, Údarás na Gaeltachta agus fondúireachtaí eile go háitiúil chun oiriúnacht an phlean a chinntiú. Sonraíodh le linn na réamhchomhdhála le hionadaithe na dtuismitheoirí, go gcuireann siad an-suim i bhfeidhmiú na scoile agus gnóthaíonn said go díograiseach chun tacaíocht a thabhairt d’imeachtaí uile na scoile. Luaigh siad go sainiúil an meas atá acu ar chaighdeán na seirbhíse a chuireann an scoil ar fáil dóibh. Mhol siad gairmiúlacht agus díogras na foirne agus ba é a mian go bhfanfadh an fhoireann chéanna sa scoil don todhchaí. Luadh chomh maith an ról a d’fhéadfadh a bheith ag an gcomhordaitheoir oideachais sa phobal agus an gá go leanfadh an post seo buan mar thacaíocht do na scoileanna. Beartaíodh le linn na tuairisce go bhfiosrófaí na féidearthachtaí le cumann tuismitheoirí a chlárú mar chuid de Chumann Náisiúnta na dTuismitheoirí.

 

Moltar an feachtas láidir atá ar siúl ag páirtithe uile na scoile stadas Gaeltachta agus teagasc na Gaeilge sa scoil a choinneáil i gcroílár na hoibre. Is gá den bhord áfach plean gníomhaíochta a cheapadh don scoil faoi mhír 9 den Acht Oideachais chun cabhrú leis na feachtais chaomhnaithe agus forbartha teanga atá ar siúl sa phobal. Is fiú teagmháil a dhéanamh leis na heagrais phobail sa chomharsanacht chun iomlanú a chinntiú sa phróiseas agus freisin go mbeadh comhordú cinnte idir pleananna teanga na n-eagras éagsúla. D’fhéadfaí úsáid a bhaint as an comhordaitheoir oideachais chun na teagmhálacha agus leanúnachas a chóthú don phlean seo. Is fiú freisin mar chuid den phróiseas forbartha plean a dhearadh chun uasgrádú scileanna a chinntiú do bhaill an bhoird agus na hoidí, ionas go mbeadh infheistíocht leanúnach á dhéanamh san acmhainn daonna atá freahgrach as soláthar agus treorú seirbhísí oideachais na scoile.

 

2.5 Bainistíocht daltaí

Tá moladh tuillte ag an mbord as an méid tacaíochta a thugtar don fhoireann agus do na daltaí chun timpeallacht tharraingteach léinn a chruthú. Tógann siad a gcuid dualgas go dáiríre agus tá scoil éifeachtúil tioncharach á fheidhmiú acu ar an oileán dá réir. Glacann siad gurbh í bunaidhm na scoile go mbeadh gach uile dalta sábháilte, sona agus suáilceach ar scoil agus go bhfaigheann siad deiseanna forbartha agus foghlama de réir a gcumais. Is leas leis na daltaí freisin na háiseanna oideachais agus cluichíochta atá cruthaithe lasmuigh, chomh maith leis an bhfeistiú atá déanta ar an bpáirc imeartha os comhair na scoile.

 

 

3.     Cáilíocht na pleanála sa scoil

 

3.1  An próiseas pleanála scoile agus a chur i ngníomh

Déanadh forbairt ar an bplean scoile thar na blianta deireannacha seo ag foireann na scoile agus cuireadh iad seo faoi bhráid an bhord bhainistíochta ó ham go chéile. Tá roinnt beartas pléite agus sínithe ag an mbord bainistíochta agus tá nósanna imeachta á socrú faoi láthair chun a thuilleadh beartas a chur faoina mbráid agus faoi bhráid na dtuismitheoirí chomh maith. Tá tús cuimsitheach curtha freisin le forbairt bheartas sna hachair churaclaim agus tá sé i gceist ag an bhfoireann cur leo de réir a chéile. Cuireadh fianaise ar fáil go bhfuil céimeanna cuí glactha ag an mbord bainistíochta agus ag an bhfoireann chun beartais a fhorbairt atá ag teacht le forálacha i Children First: National Guidelines for The Protection and Welfare of Children (An Roinn Sláinte agus Leanaí, 2004) agus Treoirlínte agus Cur Chuige um Chaomhnú Páistí  (An Roinn Oideachais agus Eolaíochta, Aibreán 2001). Cuireadh fianaise ar fáil, leis, a dhearbhaíonn go bhfuil na beartais glactha ag an mbord bainistíochta agus go bhfuil siad curtha i bhfeidhm aige. Táthar tar éis duine idirchaidrimh ainmnithe a cheapadh de réir cheanglais threoirlínte na Roinne.

 

Aithníonn an bord bainistíochta, na tuismitheoirí agus na hoidí an tábhacht a bhaineann leis an bplean scoile agus is spéis leo páirt ghníomhach a ghlacadh sa phróiseas pleanála. Tá formhór na n-oidí ag tabhairt go dúthrachtach faoi Churaclam na Bunscoile 1999 a chur i bhfeidhm agus ag saothrú chun dlúthcheangail a chóthú idir an plean scoile, prionsabail an churaclaim agus na cleachtais sna seomraí ranga. Moltar an próiseas forbartha seo a chur faoí stiúir an choiste bainistíochta inscoile, athbhreithniú tráthúil a dhéanamh ar na beartais churaclaim chun an t-ábhar a shoiléiriú agus a shainniú iontu agus nádúr fiarach an churaclaim i gcomhthéacs ilrangacha a chur san áireamh. Is gá leanúnachas, forchéimniú agus cothromaíocht a chinntiú sna cláir theagaisc ag gach léibhéal, agus peideolaíocht, straitéisí, cleachtais teagaisc, áiseanna teagaisc agus modhanna measúnaithe a chlárú i ngach achar.

3.2  Pleanáil don seomra ranga

Cuireann formhór na noidí pleanáil phearsanta ar fáil idir scéimeanna fadtréimhseacha, scéimeanna gearrthréimhseacha agus cláir léinn aonair chomh maith le cuntais mhíosúla. Is gá anois an phleanáil a chur faoi fhráma tagartha snáitheanna agus snáithaonaid an churaclaim agus cleachtais chomónta maidir le meabhrú fíricí agus obair mheabhrach a chinntiú ar bhonn uile scoile. Bíonn tionchar tréan ag téacsleabhair in achair áirithe den churaclam. B’fhiú diriú níos mó ar an ngarimshaol mar sprioc don fhoghlaim, eiceolaíocht an oileáin agus na mara a  chludú freisin sna comhthéacsanna áitiúla agus aitheantas a thabhairt do phrionsabail an churaclaim chun na cleachtais ranga a threorú.

 

Baintear úsáid as modhanna difriúla measúnaithe sa scoil agus is cuid lárnach iad seo de chleachtais scoile ón roinn shóisearach ar aghaidh. Moltar anailís fhoirmiúil a dhéanamh ar thorthaí an phróisis mheasúnaithe, go mór mór torthaí na dtrialacha caighdeánaithe, chun pleanáil na n-oidí a threorú agus an fhoghlaim a idirdhealú go cuí chun freastal ar éagsúlachtaí  cumais na ndaltaí ó bhliain go bliain. Coinníonn formhór na n-oidí cuntas ar dhul chun cinn na hoibre agus is fiú don fhoireann aontú ar theimpléad comónta nua-aimseartha a oireann do chuspóirí taifid agus do chomhthéacs ilrangach na scoile.

 

 

4. Cáilíocht na foghlama agus an teagaisc

 

4.1 Teanga

Gaeilge

Déantar an Ghaeilge a theagasc agus a chleachtadh mar theanga chumarsáide agus baintear úsáid chiallmhar as cláir teanga agus bogábhar tacaíochta nua-aimseartha i bhfianaise na hathruithe curaclaim atá tagtha ó 1999. Tugann na hoidí sna ranna uile faoi eiseamláirí difriúla teanga a fhorbairt ina gcuid gníomhaíochtaí, cuirtear béim chuí ar éisteacht ghníomhach agus baintear feidhm thairbheach as geáitsíocht, puipéid, bréagáin, cairteacha, pictiúir, lipéid, roinnt cluichí cumarsáide, scéalta, rainn beaga agus amhráin chun cumas tuisceana agus labhartha na ndaltaí a chur chun cinn. Moltar an iarracht an Ghaeilge a shaibhriú mar theanga bhainistíochta ranga le linn na cuairte suas tríd an scoil agus b’fhiú anois clár cinnte scoile a cheapadh do réir na ranna éagsúla chuige seo. Bíonn díospóireachtaí, dramaíocht agus idirphlé bunaithe ar théamaí faoi leith, cinntear forás ar an máthair theanga chomh maith le tuiscint a ghnóthú ar chomhréir na teanga.

 

Baintear feidhm inmholta as leabhair mhóra tharraingteacha agus as fíorleabhair sna ranganna sóisearacha chun réimse teanga na ndaltaí a leathnú agus chun suim sa léitheoireacht a chothú. Bunaítear an léitheoireacht ar ábhar téacsleabhar go príomha agus b’fhiú raon cuí  d’fhíorleabhair bhreise a chur ar fáil i ngach seomra ranga chun na scileanna léitheoireachta a leathnú. Bunaítear an scríbhneoireacht don chuid is mó ar ábhar na cainte, tionscnaimh agus léitheoireacht agus cothaítear éagsúlacht agus cumais phearsanta na ndaltaí sna gnóthaí scríofa, go háirithe sa roinn shóisearach. Is tráthúil anois réimse na scríbhneoireachta a fhorleathnú suas tríd an scoil agus a thuilleadh béime a chur ar an scríbhneoireacht phearsanta ach go háirithe. Is léir go bhfuil ábaltacht úsáide teanga á cothú sa scoil, go bhfuil dul chun cinn cinnte á chur i gcrích agus go mbaineann taitneamh agus tairbhe leis na himeachtaí uile a eagraítear chomh maith le muinín na ndaltaí i mbun cumarsáide a threisiú. Moltar comhcheangal a dhéanamh idir an plean scoile agus pleanáil aonair na n-oidí, réimse na hoibre ranga a shoiléiriú sa phlean scoile agus na topaicí a roghnaítear faoi na mórthéamaí ag gach léibhéal a chlárú, chun forchéimniú agus forás a chinntiú ó rang go rang.

 

English

An integrated language programme is provided in English with a structured oral-language programme receiving considerable attention in the junior section of the school. Individual teacher planning reflects this approach and opportunities are given for debates and discussion to develop language competences and fluency. Reading and writing skills are carefully developed and praiseworthy emphasis is placed on the early development of listening, discussion and presentation skills in the junior section. Class work based on large-format books and structured group activities provide valuable opportunities for pupils to explore story frameworks, react to characters, sequence events, listen to and retell stories. Further opportunities to develop receptiveness to language and to enhance the pupils’ confidence and competence in using language are provided by the serialised reading of class novels. Greater emphasis should be placed on pupil to pupil interaction and on the development of comprehension  and  higher order thinking skills, particularly in the senior classes.

 

A number of different programmes are used to develop phonological and phonemic awareness and pupils display clear concepts of sound patterns and letter groupings. Expressive confident reading is encouraged from an early stage and large-format books, graded reading schemes, library books and novels are used effectively to engage the pupils in the reading process. While most pupils read fluently, a wide range of reading abilities is evidenced within certain class levels and resource teaching and supplementary teaching is provided to support pupils experiencing significant difficulties. Praiseworthy contribution is provided by the pupil support services to children in this area and structured interventions in language development skills are designed to supplement classroom activities. Consideration should now be given to the provision of in-class support to facilitate appropriate group work within the classroom setting and to support differentiation across all curricular areas.

 

A clear well-structured approach to developing early writing skills introduces pupils to the writing process. The competencies to write independently are further developed by engaging the pupils in writing for a variety of purposes and in a range of genres. Many examples of pupils’ writing including their poetry, story reviews and project work are attractively displayed. Written work is regularly monitored and evaluations should be used as an appropriate feedback to pupils in conjunction with engaging pupils in self correction tasks. While written work is neatly presented, a review of the approach to handwriting should be considered in order to ensure the development and continued use of a cursive style.  

4.2 Matamaitic

Tá tionchar, a bheag nó a mhór, ag an gcuraclam, an plean scoile agus téacsleabhar ar phleanáil aonair na n-oidí agus ar an gcleachtas sna seomraí ranga. Is fiú iarracht foirne a dhéanamh teanga na matamaitice a aimsiú agus a chur chun cinn i nGaeilge agus is inmholta raon na straitéisí a úsáidtear chun na bunchoincheapa a fhorbairt. Eagraítear grúpobair go héifeachtach chun freastal ar raon cumas na ndaltaí sna ranganna difriúla agus baintear úsáid thairbheach as fearas nithiúil agus as gníomhaíochtaí daltaí chun an teagasc a chur i bhfeidhm. Tugtar deiseanna fiúntacha do na daltaí scileanna tuair agus meastacháin a fhorbairt agus is inmholta na straitéisí a úsáidtear sna ranganna chun scileanna i réiteach fadhbanna a chur chun cinn. Tá tuilleadh fearais ag teastáil chun modhanna gníomhacha, obair choincréideach agus fionnachtana a chur i gcrích i ngach gné den achar seo. Is gá freisin tosaíocht a thabhairt do théacsleabhair Ghaeilge chun a chinntiú go mbíonn dótháin teanga agus scileanna ionramhála, coincheapa agus téarmaíocht mhatamaitice ag na daltaí.

 

4.3 Oideachas Sóisialta, Imshaoil agus Eolaíochta (OSIE)

Tíreolaíocht

Tá gnéithe den churaclam tíreolaíochta á gcíoradh ar bhonn leanúnach ag na hoidí sa scoil faoi thionchar na dtéacsleabhar go príomha. Forbraítear tuiscint ar an gceantar máguaird, ar shaol na ndaoine agus ar ghnéithe fisiceacha an cheantair, na tíre agus tíortha i gcéin. Cothaítear feasacht agus cúram imshaoil freisin agus déantar an obair a chomhtháthú go tairbheach leis an eolaíocht agus le hachair eile den churaclam. Is fiú breis deiseanna a thabhairt do na daltaí plé a dhéanamh ar shaol na ndaoine a chónaíonn agus a shaothraíonn sa cheantar, staidéar a dhéanamh ar ghéolaíocht, foirgnimh, tógáil agus ar eagrais aitiúla chun próifíl ceantair a chur le chéile. Is fiú freisin breis taighde a dhéanamh ar chomhdhéanamh an oileáin féin, béim a chur ar thionchar na mara agus comhcheangal a dhéanamh le forais eile a mbíonn ag staidéar an Aigéin, m.sh Foras Taigdhe na Mara. 

Stair

Baintear leas as téacsleabhair, agallaimh, tionscnaimh, plé, scéalaíocht agus drámaíocht chun feasacht a ghnóthú ar ghnéithe stairiúla an tsaoil. Leagtar béim chuí ar chuimhní pearsanta na ndaltaí féin, ar ghnéithe de stair a dteaghlaigh agus ar athruithe suntasacha sa cheantar. Déantar roinnt staidéir freisin ar ghnéithe áirithe den stair áitiúil agus de stair na tíre sa scoil agus tá foinse taighde agus fionnachtana ar stair aitiúil i leabharlann na scoile. Is fiú breis béime a chur ar an ngné seo den chlár i bhfianaise saibhreas staire an oileáin féin agus an tionchar idirnáisiúnta a bhí ag na mainistreacha áitiúla ar shaol na hEorpa. Is inmholta an teagmháil phearsanta a bhí ag daltaí le saíocht an oileáin le gairid trí scéim pháipéar náisiúnta agus Arus Rónáin.

 

Eolaíocht

Leagtar clár teagaisc amach ag léibhéil ranga chun deis a thabhairt do na daltaí oibriú go heolaíoch. Déantar staidéar ar dhúile bheo, fuinneamh agus forsaí, ábhair, feasacht agus cúram imshaoil. Cleachtaítear obair eolaíochtúil agus coinnítear boird dúlra/spéise sna seomraí éagsúla. Eagraítear ócáidí taighde agus tionscadail chun na coincheapa a chíoradh agus baintear úsáid as ceardlanna chun tuiscint na ndaltaí a fhorbairt. Faigheann na daltaí cleachtadh ar obair ghrúpa agus aonair le linn na n-imeachtaí agus bíonn deis acu gnéithe den gharimshaol a iniúchadh. Is fiú freisin modúl ar leith ar eiceolaíocht agus eolaíocht na mara a chur leis an gclár go háirithe sna hardranganna.

 

4.4 Oideachas Ealaíon

Na hAmharcealaíona

Cleachtar raon leathan deiseanna agus lámhscileanna chun gnéithe éagsúla den chlár sna healaíona i gcoitinne a chur i láthair na ndaltaí. Dírítear aird ar na snáitheanna éagsúlsa den chlár agus baineann na daltaí taitneamh agus tairbhe as na gníomhaíochtaí uile. Is inmholta mar a thugtar taithí do na daltaí teicníochtaí difriúla a iniúchadh agus a chleachtadh. Maisítear na seomraí agus na hionaid phoiblí le samplaí breátha d’obair na ndaltaí a chuimsíonn na snáitheanna go léir. Léiríonn na samplaí éagsúla comhtháthú cuí le hachair eile den churaclam.

 

Ceol

Spreagtar na daltaí chun cnuasach d’amhráin a chanadh go binn séimh agus tá binneas agus scil acu san amhránaíocht, amhránaíocht ar an sean-nós ach go háirithe. Is inmholta an deis a bhíonn ag na daltaí taithí a fháil ar na huirlísí traidisiúnta agus is breá leo deiseanna a fháil a bheith ag seinm do lucht éisteachta sna hócáidí poiblí scoile. Féachtar chuig éisteacht agus freagairt don cheol freisin agus bíonn raon cnaguirlisí agus dlúthdhioscanna ar fáil i ngach rangsheomra chun tacú leis an obair. Tá tús curtha le feasacht a ghnóthú ar ghnéithe de litearthacht an cheoil agus rachaidh an obair seo go mór chun leasa ach clár aontaithe forchéimnitheach a leagan amach don scoil.

Drámaíocht

Déantar an drámaíocht a chomhtháthú go tairbheach le hachair eile an churaclaim agus bíonn deis ag na daltaí díriú ar charachtair sa cheapadóireacht agus sa chur i gcéill. Baintear leas as rólimirt chun a mianta a chíoradh agus chun deis a thabhairt do na daltaí ídeanna a iniúchadh agus cumarsáid a dhéanamh trí mhéan na drámaíochta.

 

 

4.5 Corpoideachas

Tugann na hoidí faoi ghníomhaíochtaí, luailí agus cluichí  a dhéanamh leis na daltaí  sa chlós nó sa pháirc peile nuair a bhíonn an aimsir cuí chuige sin. Is fiú áfach ath-dhearadh a dhéanamh ar an gclár gníomhaíochta agus cluichíochta d’fhonn forás, leithead agus éagsúlacht a chur i dtaithí na ndaltaí. Luaigh an bord bainistíochta go raibh sé i gceist acu halla ilfhóinteach a chur leis an scoil. Moltar san idirthréimhse plé a dhéanamh leis an gcoiste pobail áitiúil chun an halla pobail a úsáid ar bhonn gearrthréimhseach chun leithead a chur leis na cleachtais sa raon seo curaclaim. Tugtar faoi straitéisí chun folláine coirp agus scileanna cluichí a chur chun cinn agus bíonn na daltaí rannpháirteach i léigeanna  idirscoileanna agus cluichí páirce go háirithe sa pheil Ghaelach.

 

4.6 Oideachas Sóisialta, Pearsanta, agus Sláinte (OSPS)

Bíonn tionchar láidir ag éiteas na scoile ar mhothú freagrachta pearsanta a fhorbairt agus ar nósanna dea-iompair a chothú. Baintear úsáid as cur chuige comhtháite chun aidhmeanna chláir aonair na n-oidí a bhaint amach agus cuirtear am ar leith san áireamh freisin chun tabhairt faoi chláir náisiúnta le fócas speisialta. Is inmholta mar a eagraítear  an clár idir am ciorclach, chluichí comhoibritheacha, obair bheirte agus obair aonair i roinnt ranganna chun saincheisteanna a iniúchadh.

 

4.7 Measúnacht agus gnóthachtáil

Ta éagsúlacht thábhachtach sna modhanna measúnaithe atá in úsáid ag na hoidí sa scoil ó bhreathnóireacht oide, liostaí seiceála, bailiúcháin oibre, samplaí oibre, tionscadail, roinnt próifilí aonair, cláir léinn aonair, tascanna agus trialacha a dhearann na hoidí féin agus trialacha caighdeánacha. Baintear úsáid astu don chuid is mó chun léargas a thabhairt ar dhul chun cinn na ndaltaí agus chun eolas a thabhairt do thuismitheoirí. B’fhiú breis leasa a bhaint astu mar uirlisí chun éifeacht na straitéisí teagaisc agus foghlama a mheas agus chun cuidiú le pleanáil ranga, obair ghrúpa agus obair aonair. B’fhiú don fhoireann na rólanna measúnaithe idir mhúnlaitheach, dhiagnóiseach, shuimitheach agus mheastóireacht a chíoradh ar bhonn scoile agus teicníochtaí measúnaithe cuí a chur i bhfeidhm go rialta ag léibhéal an ranga. Moltar comhad a choinneáil ar na daltaí go haonarach chun leanúnachas agus forchéimiú eolais a chinntiú ar na daltaí le linn a saol scoile agus clár ar leith oibre a cheapadh do dhaltaí tréithiúla na scoile.

 

Tugtar deis do thuismitheoirí torthaí trialacha agus dul chun cinn a bpáistí a phlé ag comhdhálacha a eagraítear uair sa bhliain agus bíonn teagmháil neamhfhoirmiúil idir tuismitheoirí agus oidí chomh maith de réir mar a bhíonn gá leis. Baintear úsáid rialta as dialanna na ndaltaí freisin chun tuismitheoirí a choinneáil ar an eolas maidir le hobair bhaile agus réimse na hoibre atá idir lámha ag na hoidí.

 

Faigheann na daltaí raon leathan taithí agus cleachtais ina gclár léinn agus forbartha. Éiríonn leo caighdeáin chreidiúnacha a bhaint amach sna gnéithe éagsúla. Is inmholta chomh maith an chaoi a chothaítear féin-mhuinín agus treallúsacht na ndaltaí go forásach san obair. Úsáidtear cleachtais éagsúla múinteoireachta agus foghlama sa chur chuige scoile, cé go bhfuil tionchar lárnach ag na téacsleabhair ar an gclár oibre fós. Tá sé beartaithe i bhfianaise na tuairisce seo, athbhreithniú a dhéanamh ar chleachtais ranga agus ar chúrsaí peideolaíochta i gcoitinne, tionchar na dtéacsleabhair a mhaolú, breis béime a chur ar mhodhanna fionnachtana agus aitheantas lárnach a thabhairt do phrionsabal an imshaoil agus do chur chuige idirdhealaithe i gclár léinn na scoile. Is gá na hathruithe seo a bhreacadh mar chuid den phlean scoile agus b’fhiú go mbeadh freagracht chinnte sainithe sa chlár oibre chun na beartais seo a chur i bhfeidhm. Is fiú freisin athbhreithniú a dhéanamh ar pholasaí úsáide teicneolaíochta na scoile chun go mbeadh taithí leathan ag na daltaí ar theicneolaíocht nua-aimseartha mar chuid dlúth dá dtaithí scoile.Tá moladh tuilte ag an scoil as an dúshlán forbartha foghlama a sholáthraítear do na daltaí uile, as an monatóireacht leanúnach a dhéantar ar an dul chun cinn, agus  an bealach a úllmhaítear go cúramach iad don iar-bhunoideachas. Baineann na daltaí tairbhe tioncharach óna dtaithí scoile i gcoitinne.

 

Ar an iomlán sroichtear dea-chaighdeáin sa scoil, léiríonn na daltaí an-suim san fhoghlaim agus tugann siad faoin obair scoile le fonn agus le díograis, go mór mór nuair a bhaintear úsáid as modhanna gníomhacha agus fionnachtana. Tá tréaniarracht á déanamh ag na hoidí na hachair churaclaim a chur i bhfeidhm agus bíonn atmaisféar sásta diansaothrach le sonrú ar fud na scoile.

 

 

5. Cáilíocht na tacaíochta do dhaltaí

5.1 Daltaí ag a bhfuil riachtanais speisialta oideachais

Cinntíonn beartas iontrála na scoile rochtain agus rannpháirtíocht do dhaltaí ar bhonn cothrom, daltaí le riachtanais speisialta san áireamh. Soláthraíonn an t-oide tacaíochta foghlama, an t-oide acmhainne agus an comhordaitheoir oideachais múinteoireacht sa bhreis sa Bhéarla agus sa Mhatamaitic do dhaltaí a bhfuil deacrachtaí léinn acu agus do dhaltaí atá aitheanta le riachtanais speisialta. Feidhmíonn an t-oide tacaíochta foghlama ar bhonn roinnte le bunscoileanna eile an oileáin agus is trí aistharraingt ón rang i ngrúpaí nó ar bhonn aonair an múnla coitianta oibre.

 

Soláthraíonn na h-oidí tacaíochta uile cláir léinn aonair do gach dalta, réitíonn siad ullmhúchán cuí don teagasc agus téann siad i dteagmháil le hoidí ranga agus le tuismitheoirí go rialta. Cuirtear béim ar aithint focal coitianta, ar fhorbairt feasachta fóinéime agus fóneolaíochta, ar úsáid raon de straitéisí léitheoireachta agus ar thuiscint na gcoincheap matamaiticiúil. Moltar athbhreithniú a dhéanamh anois ar chláir léinn na ndaltaí, réimse na tacaíochta a leathnú amach i gcásanna áirithe chun tacaíocht thraschuraclam a thabhairt agus freastal a dhéanamh ar gháthanna sóisialta chomh maith le féinmhuinín agus féinmheas a chur chun cinn. Is tráthúil anois meascán de mhodhanna oibre a fhí isteach sna cleachtais scoile agus tréimhsí a chur san áireamh ina bhfeidhmíonn siad in éindí leis na hoidí ranga chun raon straitéisí comhaontaithe a chur chun cinn sa scoil. Is fiú freisin an plean scoile a bhaineann leis an raon tacaíochta a thabhairt suas chun data agus na straitéisí comhordaithe atá sa phlean a chur i bhfeidhm.

5.2 Tacaíocht eile do dhaltaí: iad siúd atá faoi mhíbhuntáiste agus dataí ó ghrúpaí mionlaigh nó grupaí eile

Ta aitheantas ag an scoil faoi scéim sárú ar mhíbhuntáiste agus de bharr sin déanann  comhordaitheoir na scéime freastal ar an scoil dhá thráth in aghaidh na seachtaine. Is de réir múnla tacaíochta san fhoghlaim agus i gcothú treallúsachta daltaí ar leith a chinntíonn na hoidí go bhfaigheann gach uile dalta sa scoil na deiseanna is cóiriúla dó le linn a thréimhse scoile. Is gá anois raon oibre agus tionchar na scéime seo a leathnú, ceangal agus gníomhaíochtaí praiticúla a chothú le tuismitheoirí, imeachtaí agus cleachtais oideachais a cheangal leis an bpobal níos leithne. Is gá freisin tacaíocht a thabhairt d‘fhorbairt scileanna agus éilimh tuismitheoirí san oideachas chomh maith le himeachtaí a reachtáil i gcomhpáirt leis an iarbhunscoil agus eagrais eile pobail mar atá luaite i bphrionsabail na scéime. Is fiú comhcheangal le seirbhísí oideachas Aosach Choiste Ghairmoideachais Chontae na Gaillimhe, Cumas agus Acadamh na hOllscoile Gaillimh chun na deiseanna a bhaineanna le hoideachas dara deis a chíoradh agus a roinnt le tuismitheoirí an oileáin.

 

 

6.  Achoimre ar thorthaí agus moltaí d’fhorbairt amach anseo

 

Is iad seo a leanas na príomhbhuanna agus na príomhachair ar díth forbartha a aithnítear sa mheastóireacht:

 

 

Mar bhealach chun tógáil ar na láidireachtaí sin agus aghaidh a thabhairt ar achair ar dith tá na heochairmholtaí seo á ndéanamh: 

 

 

Tionóladh cruinnithe iarmheastóireachta leis an bhfoireann teagaisc agus leis an mbord bainistíochta. Déanadh comhgháirdeachas leis an páirtithe éagsúla as ucht a ndúthracht agus gairmiúlacht. Cuireadh dreacht-thorthaí agus dréacht mholtaí na meastóireachta i láthair agus pléadh iad.