An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

Department of Education and Science

 

  

Cigireacht Ábhair ar Béarla

TUAIRISC

 

Coláiste Cholmcille

Indreabhán, Co. Na Gaillimhe

Uimhir rolla: 71250A

  

 

Dáta na cigireachta: 26 & 27 Deireadh Fómhair 2006

Dáta eisiúna na tuarascála: 21 Meitheamh 2007

 

 

 

An Tuairisc Chigireachta seo

Soláthar an Ábhair agus Tacaíocht na Scoile Uile

Pleanáil agus Ullmhúchán

Teagasc agus Foghlaim

Measúnú

Achoimre ar na Príomhchinntí agus Moltaí

 

 

 

 

Tuairisc ar Cháilíocht na Foghlama agus an teagaisc sa béarla

 

An Tuairisc Chigireachta seo

 

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis chigireacht ábhair a bheith déanta ar Choláiste Cholmchille, Aille Thiar, Indreabhán, Co. na Gaillimhe, mar chuid de Mheastóireacht Scoil Uile. Leagann sí amach tátail mheasúnachta maidir le cáilíocht an teagaisc agus na foghlama sa Béarla agus déanann moltaí d’fhorbairt theagasc an ábhair seo sa scoil. Rinneadh an mheastóireacht seo thar dhá lá   inar thug an cigire cuairt ar sheomraí ranga agus inar breathnaíodh an teagasc agus an fhoghlaim. Bhí caidreamh ag an gcigire leis na mic léinn agus leis na múinteoirí, scrúdaíodh obair na scoláirí agus rinneadh plé leis an múinteoirí.  d’athbhreithnigh an cigire doiciméid phleanála na scoile agus ullmhúcháin scríofa na múinteoirí.Tar éis na cuairte meastóireachta, thug an cigire aiseolas ó bhéal ar thorthaí na measúnachta don phríomhoide agus na múinteoirí ábhair.

 

Soláthar an Ábhair agus Tacaíocht na Scoile Uile

 

Tá an soláthar do theagasc agus d’fhoghlaim an Bhéarla go maith. Tá an t-am leithroinnte don ábhar ag teacht le riachtanais an tsiollabais agus toisc go gcoinníonn múinteoirí an rang-ghrúpa céanna ar feadh tréimhse iomláin cláir bíonn deis ann dea-chaidhreamh oibre a chothú agus leanúnachas a chur sa phleanáil. Tá rochtain mhaith ar acmhainní closamhairc agus tá teicneolaíocht faisnéise agus cumarsáide (TFC) ar fáil i gceann de sheomraí na múinteoirí Béarla. Cé nach gcuirtear aon bhuiséad faoi leith ar fáil do roinn an Bhéarla, cuirtear aon riachtanais a bhíonn acu ar fáil go dearfach, ach iad a chur in iúl agus tá stoc maith leabhar i ndá sheomra as na trí cinn a úsáidtear. 

 

Tá bainistíocht na scoile gníomhach ag iarraidh spás leabharlainne tiomanta a sholáthar sa scoil agus tugtar le tuiscint go mbeidh teacht ar mhaoiniú nuair a bheidh an leabharlann ar fáil. Tá áit a d’fhéadfadh a bheith oiriúnach aimsithe ag na múinteoirí Béarla agus spreagtar iad chun a gcás a chur faoi bhráid na bainistíochta. Tá obair mhaith déanta sa scoil chun nós léitheoireachta a spreagadh sa scoil, cé go mbíonn stoc an ábhair léitheoireachta cibé acu i dtaisce nó ar taispeáint i gceann de sheomraí teagaisc an Bhéarla, de cheal spáis. Tá cúram na leabharlainne mar cheann de dhualgais poist le Dualgais Speisialta agus spreagtar na daltaí chun a bheith rannpháirteach san MS Readathon agus i Seachtain na Leabhar de chuid na scoile féin.  Chomh maith leis sin, tá am faoi leith tiomanta don léitheoireacht ag cuid de na múinteoirí ina bpleananna do rang-ghrúpaí sa tsraith shóisearach. Is cleachtas an-mhaith é seo, agus tá na buntáistí ó thaobh fhorbairt foclóra agus fhorbairt scileanna criticiúla, chomh suntasach sin go moltar seo a leathnú amach do gach rang-ghrúpa sa tsraith shóisearach.  D’fhéadfadh na múinteoirí mionleabharlann ranga a chruthú i mbosca do lucht na céad bliana agus an dara bliain, ag baint úsáide as na leabhair atá ar fáil faoi láthair, agus d’fhéadfadh seo a chur ar fáil dóibh le haghaidh rang léitheoireachta.

 

Tá stráitéis nua socrúcháin daltaí á phíolótú ag an scoil, i mbliana, i leith daltaí na céad bliana. Cruthaíodh dhá ghrúpa ranga, ar bhonn inscne, agus d’aithin na múinteoirí Béarla cuspóirí gnóthachtála sonraithe litríochta agus teanga, i bpáirt ag an dá ghrúpa, don bhliain. Déanfar monatóireacht ar dhul chun cinn na ndaltaí  agus tá an scoil le moladh as a pleananna le dul chun cinn daltaí a mheas mí na Samhna faoi cé acu ar baineadh amach buntáistí áirithe do dhaltaí sa scéim seo. Cuirtear daltaí i gceann amháin nó eile de dhá ghrúpa ranga don Bhéarla ó bhliain a dó ar aghaidh, ag brath ar chumas agus dul chun cinn a bhíonn déanta sa chéad bhliain. Spreagtar gach scoláire chun a bhfuil ar a gcumas a bhaint amach agus bíonn rannpháirtíocht ard sna hard-chúrsaí.

 

Tugann an réimse gníomhaíochtaí comhchuraclaim a chuirtear ar fáil do dhaltaí ag foghlaim an Bhéarla deiseanna dóibh na scileanna a mhúintear sa rang a chleachtadh. Eagraíonn na múinteoirí turais chuig an amharclann le léirithe gairmiúla ar na drámaí a mbíonn á staidéar ag na daltaí le haghaidh na scrúduithe a fheiceáil agus spreagtar daltaí le bheith rannpháirteach i méid áirithe comórtais scríbhneoireachta cruthaithí. Is inmholta an obair atá déanta ag múinteoirí leis na nithe seo agus eispéireas foghlama comhchuraclaim eile na ndaltaí a éascú agus léiriú sin ar a suim agus a ndíograis ina n-ábhar.

 

Pleanáil agus Ullmhúchán

 

Tugtar deiseanna do mhúinteoirí an Bhéarla teacht le chéile go foirmeálta lena dtaithí agus a n-acmhainní a roinnt le chéile agus le pleanáil a dhéanamh dá n-ábhar. Bíonn comheagraí mar chathaoirleach orthu agus coinnítear miontuairiscí. Comhoibríonn an ceathrar múinteoir go han-mhaith le chéile agus tá plean forbartha acu don ábhar. Soláthraíonn an cur chuige foirmeálta struchtúrtha seo do phleanáil don Bhéarla treoir do mhúinteoirí maidir lena bpleanáil aonair agus soláthraítear leanúnachas d’obair ranga sa chás go mbíonn an múinteoir as láthair ar feadh tréimhse ama ar bith. Dheimhnigh breathnú cigearachta éifeacht an phróisis seo i gcur chun cinn sár-chleachtais sna seomraí ranga ar tugadh cuairt orthu agus moltar na múinteoirí Béarla as a gcuid oibre seo.

 

I gcásanna áirithe, ní raibh cáipéisí pleanála an mhúinteora aonair forbartha chomh maith céanna.  Ba léir dea-chleachtas nuair a bhí an múinteoir tar éis cur le scéim oibre bhunúsach le hachoimre ar na torthaí foghlama agus na mórscileanna le teagasc do gach grúpa, le nótaí faoi straitéis teagaisc idirdhealaithe agus le liosta acmhainní le húsáid, maraon le cur síos ar an gcur chuige don mheasúnú. Chomh maith leis sin, is sár-chleachtas é, mar a bhí i roinnt cáipéisí pleanála, taifead a choimeád ar obair curtha i gcrích a aithníonn laigí in inniúlacht daltaí agus a mholann pleanáil gnímh le dul i ngleic leo.  Moltar gur chóir díriú ar phleanáil aonair múinteoirí lena chinntiú go dtagraítear do na scileanna sonracha a bhíonn le teagasc agus don chur chuige measúnaithe  atá beartaithe  le húsáid i ngach scéim. 

 

Díríonn duine de na múinteoirí Béarla, ar dhuine de na múinteoirí tacaíochta foghlama na scoile chomh maith an duine céanna, ar riachtanais tacaíochta do litearthacht na ndaltaí i gColáiste Cholmcille. Baintear dea-úsáid as straitéis foghlama idirdhealaithe sa rang príomhshrutha Béarla agus bhí béim rí-shoiléir ar fhorbairt foclóra i gceachtanna rang grúpaí gnáthleibhéil.  Tugtar aird faoi leith ar fhorbairt cumais daltaí sna comhghnásanna meicniúla sa Bhéarla (litriú, graiméir, agus poncaíocht) ar shlí atá comhsheasmhach agus incriminteach. Forbraíodh Polasaí Tacaíochta Foghlama cuimsitheach agus, nuair is gá, cuirtear tacaíocht bhreise ar fáil trí chúlú pleanáilte ó ábhair eile. Ullmhaítear Pleananna Oideachais aonair le haghaidh daltaí uile a aithnítear le riachtanas speisialta oideachais acu agus dírítear ar a ndeacrachtaí litearthachta sna pleananna seo.

 

Teagasc agus Foghlaim

 

Bhí na múinteoirí ullmhaithe go maith dá gceachtanna agus bhí na hacmhainní cuí acu a raibh gá leo lena seachadadh éifeachtach.  Bhí torthaí sonracha foghlama aitheanta acu le haghaidh gach ceachta agus bhíodar soiléir de réir mar a lean na ceachtanna ar aghaidh. Bhí an luas agus ábhar gach ceachta oiriúnach don ghrúpa ranga agus úsáideadh an t-am go héifeachtúil ó thaobh sheachadadh an cheachta.   I ngach cás, bhí atmaisféar follasach omóis idir an múinteoir agus na daltaí agus cruthaíodh timpeallacht dheas foghlama. Cuireadh leis seo in dhá sheomra trí ábhair fhoghlama agus obair a bhí déanta ag na daltaí a chur ar taispeáint. D’fhéadfaí mar shampla, obair thionscadail déanta ar Romeo and Juliet i rang amháin, mar shampla, a úsáid  le  grúpaí eile a rinne staidéar ar an téacs céanna. Chomh maith le tacaíocht a thabhairt d’fhoghlaim ó thaobh na ndaltaí, tugtar spreagadh iontach do dhaltaí nuair a chuirtear a gcuid oibre ar taispeáint. Moltar ábhair i bprionta a bheith i  ngach seomra ina múintear Béarla, le taispeántais eochairfhocal, léaráidí carachtair agus athfhriotail tábhachtacha ó théacsanna socraithe. 

 

Tugadh deis do dhaltaí páirt ghníomhach a ghlacadh i ngach ceacht trí cheisteanna a chur a spreag plé ranga an-mhaith. I gceacht amháin, a bhí bunaithe ar fhilíocht Derek Mahon, bhí na daltaí an-mhuiníneach agus iad ag déanamh comparáide idir théama an dáin seo agus téacsanna eile a bhí léite. Dhoimhnigh agus leathnaigh an múinteoir a dtuiscint trí chuireadh a thabhairt dóibh personae príomhcharactéar a ghlacadh orthu féin agus na tréithe codarsnacha a fhíorú. D’éirigh go han-mhaith leis an gcur chuige nuálach seo agus ba léir a éifeacht ó chaighdeán plé na ndaltaí a tharla agus ón taitneamh a bhaineadar as a chuid filíochta agus a gcuid dúthrachta. Baineadh úsáid den scoth as an gclár bán i rang eile chun achoimre ar bhuaicphointí dráma eile a raibh siad ag déanamh staidéir air a léiriú. Mheall ceisteanna oilte an mhúinteora na daltaí chun na sonraí a bhí ag teastáil leis an achoimre a chríochnú a sholáthar. Ba léir go raibh eolas an-mhaith acu ar an téacs, agus iad ábalta athfhriotail a thabhairt go réidh,  agus go rabhadar ar a suaimhneas le sainréim teanga cuí don ábhar.

 

I rang sa sraith shínsearach, chinntigh roinnt gníomhaíochtaí a cuireadh san áireamh go raibh na daltaí gafa leis an ábhar agus ag foghlaim an t-am ar fad. Rinneadh athbhreithniú ar ábhar a bhí foghlamtha cheana trí phlé gairid ag tús an cheachta agus thug sin deis do na daltaí an t-ábhar nua a shuí. Leanadh seo le mír ghairid as scannán agus stiúir an múinteoir a gcuid féachana a tharraing aird ar ghnéithe faoi leith a cuireadh faoi chaibidil i bpléghrúpaí beaga.  D’fhreastail an múinteoir ar an réimse cumais sa rang trí mhíniú soiléir a thabhairt ar thasc an phlé agus ceisteanna a chur chun an tuiscint a scrúdú.  Mar thoradh air sin, bhí toradh maith ar an seisiún iomlánach agus léiríodh go raibh foghlaim déanta.

 

Léirigh fillteáin daltaí agus cóipleabhair a scrúdaíodh go raibh na múinteoirí ag súil le hardchaighdeáin ó thaobh oibre agus caighdeáin de. I bhformhór na gcásanna, bhí na daltaí dea-eagraithe agus rinne siad a gcuid oibre go slachtmhar. Bhí nótaí agus acmhainní eile curtha ar fáil ag na múinteoirí chun cabhrú leo agus chuir na daltaí leo lena nótaí féin. Ba léir go raibh réimse tascanna oiriúnacha scríbhneoireachta críochnaithe ach a bhí socraithe leis an obair ranga a threisiú.  Moltar na múinteoirí as ceangal ar na daltaí leabhair nótaí ‘ céad fhreagartha’ a bheith acu le téacsanna a anótáil nuair a thagann siad trasna orthu don chéad uair.  Éascaíonn siad seo forbairt freagairtí pearsanta údaracha. I roinnt cásanna, cuirtear le foghlaim trí dheiseanna minice do dhaltaí a dtuairimí féin a nochtadh, a mhíniú agus a chosaint ina scríbhneoireacht agus chruthaigh roinnt daltaí cumas níos airde ó thaobh sliochtanna dea-scríofa a bhí sách fada. I roinnt bheag cóipleabhar, bhí na deacrachtaí a bhíonn ag daltaí le snáitheanna scéala a chruthú agus a chothabháil agus le foclóir chuí a úsáid, soiléir. Tabharfaidh na spriocanna forbartha aitheanta i mbliana do dhaltaí na céad bliana aghaidh ar na dúshláin seo mar a dhéanfaidh an fócas ar scileanna atá molta nuair a bheidh an clár á phleanáil. 

 

 

 

Measúnú  

 

Cuireadh tús le roinnt ranganna a breathnaíodh le hathbhreithniú ar obair bhaile nó ar obair a bhí déanta cheana féin i rang eile, agus ar an tslí sin suíodh foghlaim nua i gcomhthéacsanna aithnidiúla. Socraítear an obair seo go rialta, de réir polasaí obair bhaile na scoile agus ceartaíodh í go cúramach i ngach cás.  Bhí moladh ar leith tuillte, i roinnt mhaith cóipleabhar, as an dóigh ina tugadh ceachtanna a iarrann ar dhaltaí litir nó nóta dialainne a scríobh, nó tasc éigin scríbhneoireachta eile a dhéanamh ó dhearcadh carachtar sa téacs a bhíonn á staidéar acu.  Déanann seo comhtháthú idir teagasc teanga agus teagasc litríochta ar shlí gur féidir nascanna a chruthú idir seánraithe éagsúla. Ceartaítear obair bhaile go cúramach agus coinnítear taifead cuí ar thorthaí na ndaltaí.  I roinnt cásanna, sholáthair na múinteoirí aiseolas forbarthach sonraithe ar a n-altanna móra/téagracha scríbhneoireachta, do na daltaí. Mhol siad smaointe ar fiú breis macnaimh a dhéanamh orthu agus d’aimhsigh siad botúin daltaí chomh maith leis na gnéithe maithe den obair a léiriú. Moltar an fócas seo maidir le hobair dhaltaí a dhearbhú a leathnú amach do gach rang agus d’fhéadfadh láithreán gréasáin an Chomhairle Náisiúnta Curaclaim agus Measúnachta (CNCM), www.ncca.afl.ie , a bheith cabhrach ó thaobh sin a dhéanamh. Sa bhreis air sin, ag glacadh leis an mbéim ar fhoghlaim rannpháirtíochta atá bunaithe sa scoil, moltar gurbh fhiú do na múinteoirí na daltaí a chur i mbun féinmheasúnú agus piarmheasúnú níos rialta. D’fhéadfaí sin a dhéanamh trí chritéir mheasúnaithe le haghaidh tascanna obair bhaile faoi leith a chomhshocrú, mar shampla. 

 

Cuirtear trialacha foirmeálta ar dhaltaí um Nollaig agus ag deireadh na bliana agus chomh maith leis sin socraítear measúnuithe laistigh de ranganna go rialta chun monatóireacht a dhéanamh ar a ndul chun cinn. Cuirtear scrúdú bréige ar ranganna na Scrúduithe in ionad trialacha an tsamhraidh. Mar bhreis ar na cruinnithe idir na tuismitheoirí agus na múinteoirí a reachtáiltear dhá uair sa bhliain don tríú agus don séú bliain, agus uair amháin sa bhliain do na ceithre ghrúpa bliana eile, coinnítear na tuismitheoirí cothrom le dáta maidir le dul chun cinn na ndaltaí le tuairiscí a eisítear dhá uair sa bhliain.

 

 

Achoimre ar na Príomhchinntí agus Moltaí

 

Is iad seo a leanas na príomhbhuanna a aithníodh sa  mheastóireacht :

 

 

 

 

Déantar na mórmholtaí seo a leanas ar mhaithe le cur leis na buanna seo agus le réimsí forbartha a aithint: 

 

 

 

Eagraíodh cruinnithe iarmheastóireachta leis na múinteoirí Béarla agus leis an bPríomhoide ag deireadh na  meastóireachta nuair a cuireadh na dréacht-chinntí agus na moltaí i láthair agus nuair a pléadh iad.