An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

 

Department of Education and Science

 

Cigireacht Ábhair ar Ghearmáinis

TUAIRISC

 

Gaelcholáiste Cheatharlach

 Co. Ceatharlaigh

 

Uimhir rolla: 70440A

 

 Dáta na cigireachta: 28 Samhain 2006

Dáta eisiúna na tuairisce: 8 Samhain 2007

 

 

 

 

An Tuairisc Chigireachta seo

Soláthar an Ábhair agus Tacaíocht na Scoile Uile

Pleanáil agus Ullmhúchán

Teagasc agus Foghlaim

Measúnú

Achoimre ar na príomhchinntí agus  Moltaí

 

 

 

 

Tuairisc ar Cháilíocht na Foghlama agus an teagaisc sa Ghearmáinis

 

 

An Tuairisc Chigireachta seo

 

Scríobhadh an tuairisc seo tar éis chigireacht ábhair i nGaelcholáiste Cheatharlach. Leagann sé amach tátail mheasúnachta maidir le cáilíocht an teagaisc agus na foghlama sa Ghearmáinis agus déanann moltaí d’fhorbairt theagasc an ábhair seo sa scoil. Rinneadh an mheastóireacht seo thar lá amháin inar thug an cigire cuairt ar sheomraí ranga agus inar breathnaíodh an teagasc agus an fhoghlaim. Bhí caidreamh ag an gcigire leis na mic léinn agus leis na múinteoirí, scrúdaíodh obair na scoláirí agus rinneadh plé leis na múinteoirí. D’athbhreithnigh an cigire doiciméid phleanála na scoile agus ullmhúcháin scríofa na múinteoirí. Tar éis na cuairte meastóireachta, thug an cigire aiseolas ó bhéal ar thorthaí na measúnachta don phríomhoide agus na múinteoirí ábhair. Tugadh deis do bhord bainistíochta na scoile a thuairim a léiriú  ar thorthaí agus ar mholtaí na tuairisce i scríbhinn; ní bhfuarthas freagra ón mbord.

 

 

Soláthar an Ábhair agus Tacaíocht na Scoile Uile

 

Bunaíodh Gaelcholáiste Cheartharlach faoi choimirce Choiste Gairmoideachais Cho. Cheatharlach chun oideachas dara-leibhéil trí Ghaeilge a chur ar fáil do dhaltaí an cheantair. Ó thús stair na scoile, thug údaráis na scoile tacaíocht iomlán do na nuatheangacha Europacha agus treisíonn polasaí na scoile go ndéanann gach scoláire nuatheanga amháin mar chuid den churaclam lárnach an staid sin. Faoi láthair tá nuatheangacha ann mar chroí ábhar. Moltar áit lárnach na nuatheangacha i gcuraclam na scoile agus tacaíocht bhainistíocht na scoile do shuíomh na dteangacha sa churaclam.

 

Ina theannta sin, tugtar seans do chuile scoláire dhá nuatheanga a ghlacadh, ach ar aon dhul leis an gclaonadh náisiúnta, tá íslú tagtha ar an líon scoláirí a ghlacann dhá theanga. Ar feadh roinnt mhaith blianta, roghnaigh thart ar leath de na scoláirí an Ghearmáinis mar ábhar sa choláiste, ach tá meath tagtha ar sin le tamall, go mórmhór toisc go bhfuil éileamh níos mó ar na hábhair phraiticiúla. Mar shampla, sa bhliain 2005 nuair a cuireadh an Ghearmáinis ar fáil do lucht na céadbhliana go léir, roghnaigh fiche-cúig scoláire Gearmáinis mar ábhar. Tá súil ag foireann theagaisc na Gearmáinise áfach go mbeidh fás arís ar an líon scoláirí a roghnaíonn an Ghearmáinis. Moltar bainistíocht na scoile as ranganna Germáinise a chruthú fiú amháin ar bheagán éilimh. Is cúis mholta í dianiarracht na múinteoirí agus bhainistíocht na scoile maidir le Gearmáinis a sholáthar agus a choimeád ar shruithléann na scoile.

 

Is dúshlán leanúnach é an t-éileamh íseal ar rogha na Gearmáinise. Cuirtear tuairimí na dtuismitheoiri san áireamh maidir leis an rogha ábhar mar atá sé leagtha amach do lucht na céadbhliana. Chabhródh b’fhéidir tréimhse thrialach ag foghlaim an dá theanga, an Fhraincís agus an Ghearmáinis, le scoláirí agus le tuismitheoirí cinneadh a dhéanamh i leith staidéar nuatheanga. Sa chomhthéacs seo, moltar féachaint ar na féidearthachtaí a bhainfeadh le deis a thabhairt do scoláirí tabhairt faoin nGearmáinis níos déanaí ina gcuid scolaíochta, mar shampla, ab initio san Idirbhliain.

 

Déantar gach iarracht a chinntiú go mbeidh an múinteoir Gearmáinise céanna ag gach rang ó bhliain a haon go dtí bliain a trí agus ó bhliain a cúig go dtí bliain a sé d’fhonn a dheimhniú go ndéanfaí freastal iomlán ar riachtanais na scoláirí ó bhliain go bliain ionas go mbeadh leanúnachas ann ó thaobh múinteoirí de. Bíonn ceithre thréimhse Gearmáinise sa tseachtain ag na ranganna ó bhliain a haon go dtí bliain a trí agus bíonn cúig thréimhse sa tseachtain ag bliain a cúig agus bliain a sé. Moltar bainistíocht na scoile as an soláthar don Ghearmáinis ar an tráthchlár, ach amháin don Idirbhliain nuair nach mbíonn ach aon thréimhse amháin sa Ghearmáinis. Ní leor é seo chun a chinntiú go gcoiméadfaí an caighdeán atá sroichte ag scoláirí don Teastas Sóisearach. Moltar athbhreithniú a dhéanamh ar an soláthar san Idirbhliain dá bhrí sin.

 

Bíonn teacht ag na scoláirí ar thionscnaimh nó ar ócáidí chultúrtha a bhaineann leis an nGearmáinis. Moltar na múinteoirí Gearmáinise go mór as a gcuid iarrachtaí maidir le clár imeachtaí seach-churaclaim agus tras-churaclaim a eagrú do na scoláirí lasmuigh de na seomraí ranga.  Treisíonn imeachtaí den chineál seo obair na múinteoirí sna seomraí ranga agus tugann sé deis do scoláirí taithí a fháil ar an nGearmáinis mar theanga bheo i suíomhanna difriúla.  Moltar go leanfaí leis na himeachtaí seo a fhorbairt agus a chothú sa scoil. Tugann Coiste Gairmoideachais Cho. Cheatharlach scoláireachtaí do scoláirí freastal ar choláistí samhraidh do nua theangacha. Moltar an tacaíocht seo. Moltar chomh maith an comhoibriú a bhíonn idir an coláiste agus coláistí eile faoi choimirce Choiste Gairmoideachais Cho. Cheatharlach maidir le himeactaí agus comórtais, mar shampla, díospóireachtaí nó tráth na gceist. Bíonn Lá Gearmáinise gach bliain ag rang na hIdirbhliana agus bíonn fócus iomlán na scoile ar an nGearmáinis an lá sin agus tá pleananna ann chun é seo a leathnú. Tugtar eolas agus spreagadh do scoláirí dul ar scéim mhalairte chun na Gearmáine.

 

Bíonn seomraí ranga da gcuid féin ag na múinteoirí teanga i gcoitinne a mhéid agus is féidir agus ag na múinteoirí Gearmáinise ach go háirithe. Tá sé mar aidhm ag údaráis na scoile an t-ábhar a spreagadh trí thaispeántas obair na scoláirí a chrochadh  sna seomraí sin agus bhí fianaise den tsórt sin le fáil ar lá na cigireachta.  Is iad na hacmhainní atá ar fail do mhúineadh na Gearmáinise ná téacsleabhair, téipeanna, lámhleabhair na múinteoirí, dlúthdhioscaí, téipthaifeadáin, seinnteoirí dlúthdhioscaí, ríomhaire agus rochtain ar an idirlíon. Beidh na hábhair theagaisc seo go léir ar fáil sa seomra nua uile mheáin nuair a bheidh an obair thógála críochnaithe agus beidh áiseanna ríomhaireachta den scoth ar fáil chomh maith. Beidh ríomhaire ar fáil i ngach seomra ranga freisin agus treiseoidh sé úsáid theicneolaíocht an eolais agus na cumarsáide. Cuireadh oiliúint ar múinteoirí na Gearmáinise sa nuatheicneolaíocht ionas go mbeifear in ann an nua-theicneolaíocht a úsáid mar áis sa seomra ranga.  Moltar do na múinteoirí Gearmáinise an ghné rí-thábhachtach seo den nua-theicneolaíocht a phlé agus cur síos a dhéanamh sa phlean don Ghearmáinis ar úsáid theicneolaíocht an eolais agus na cumarsáide i múineadh na teanga. Moltar liostáil a dhéanamh de na hacmhainní chun cabhrú le pleanáil agus le rochtain acmhainní agus chun féachaint ar réimse nios leithne acmhainní a bhailiú le himeacht aimsire. Le soláthar an fhoirgnimh nua, tá tús déanta leis an bpróiséas seo cheana féin.

 

Tugtar tacaíocht do mhúinteoiri freastal ar chúrsaí inseirbhíse nuair is féidir. Bíonn ballraíocht Chomhar na Múinteoirí Gearmáinise íoctha as buiséad na scoile. Bhí an scoil páirteach sa scéim chúntóir teanga sa rang agus ba léir an tairbhe a baineadh as ag múinteoirí agus scoláirí araon. 

 

Pleanáil agus Ullmhúchán

 

Tá comhordaitheoir neamhfhoirmeálta ag Roinn na Gearmáinise. Athraítear é gach bliain agus sa chaoi sin bíonn deis ag gach múinteoir bheith ina comhordaitheoir. Déantar comhphleanáil go rialta agus cuireann údarais na scoile an deis seo ar fáil dhá no trí huaire i rith na bliana. Nuair a bhíonn an foireann teagaisc ag obair ar phleanáil ábhar, tagann na múinteoirí ó na teangacha éagsúla le chéile. Moltar an cleachtas seo. Tá polasaí ag an scoil i leith na  Gaeilge a chothaíonn múineadh an dara teanga agus meon dearfach na scoláiri i leith na nuatheangacha.

 

Tá na múinteoirí tar éis roinnt mhaith ama agus oibre a chaitheamh ar phlean forbartha don Ghearmáinis. Ta aidhmeanna na scoile agus an tsiollabais mar chuid den phlean sin. Tá an “chothromaíocht cheart idir chaighdeán na hoibre agus an taitneamh a bhaintear as saol na scoile”, léirithe i ráiteas misin an choláiste, le braith sa phleanáil don ábhar sa scoil. Is léir freisin an phleanáil atá déanta ag na múinteoirí chun na snaitheanna uile de shiollabas na hArdteistimeiréachta agus an Teastais Shóisearaigh a chur i bhfeidhm. I gcomhair le haidhmeanna an tsiollabais, bhí cothromaíocht sa bhéim a leagadh ar líofacht agus ar chruinneas na scoláirí. Moltar cuspóirí teanga agus torthaí foghlama a chur san áireamh sna cáipéisí pleanála. Chabhródh siad le féin- mheastóireacht na scoláirí maidir lena gcuid foghlama a chaomhnú.<0}

 

Bhí fianaise de phleanáil mhaith ghearr-théarmach déanta sna ranganna a breathnaíodh. De thoradh na pleanála seo, bhí ábhar na gceachtanna taitneamhnach agus ag teacht le raon suime agus cumais na scoláirí.  Bhí cothromaíocht chomh maith i leith na gceithre scil teanga- labhairt, éisteacht, léamh agus scríobh- agus chuir sé sin le haontacht na gceachtanna a breathnaíodh. 

 

Teagasc agus Foghlaim

 

Aithnítear agus moltar máistreacht teanga na foirne teagaisc sa Ghearmáinis i nGaelcholáiste Cheatharlach. Baineadh úsáid rialta as an nGearmáinis mar mheán chumarsáide ranga agus teagaisc. Úsaideadh an Ghaeilge go tuisceanach nuair a bhí gá leis, ach ba chóir nathanna beaga cumarsáide a rá sa sprioctheanga i gcónaí agus sa tslí sin úsaid na sprioctheanga a lonnú go daingean sna seomraí ranga. Ba léir go raibh taithí ag na scoláirí ar úsáid na sprioctheanga agus go raibh siad ar a suaimhneas léi. Bhí na scoláirí cumasach ina gcuid urlabhra agus cumarsáide dá réir. Moltar an dea-chleachtas seo.

 

Breathnaíodh obair fhónta ar inshealbhú foclóra a bhí cuimsitheach agus córasach agus thóg na scoláirí nótaí ina gcóipleabhair go cúramach. Chabhraigh sé nuair a bhí rialacha agus fóclóir ar fáil ar phóstaeir ar an bhfalla chomh maith. Ba mhaith an mhodheolaíocht a bhí ag na múinteoirí focail chomhchiallacha a úsáid agus foclóir nua á chur i láthair. Moltar áfach féachaint chuige go bhfuil inscne an fhocail ar eolas i gcónaí nuair a táthar i mbun ullmhúcháin. Bhí an obair fhoclóra seo coimeádta go néata agus go córasach ag na scoláirí sna cóipleabhair a scrúdaíodh. Ba léir go raibh córas oibre leanúnach á dheimhniú in obair na scoláirí. Ba héifeachtach é úsáid an athrá chun foghlaim a chothú sna foghlaimeoirí.

 

Bhí aontacht ag baint le hábhar agus le gluaiseacht na gceachtanna agus bhí luas na gceachtanna go maith. Moltar cuspóir an cheachta a chur in úil do na scoláirí chun féindhualgas foghlama a fhorbairt. Bhí cur i láthair na múinteoirí bunaithe ar chur chuige comhtháite mar a mholtar i treoirlinte an tsiollabais. Bhí réimse mhaith modheolaíochtaí le feiscint agus bhí éagsúlacht ag baint leis na gníomhíochtaí a breathnaíodh sna ranganna. Bhi an cur chuige éagsúil ar mhaithe le spéis a spreagadh sna scoláirí i bhfoghlaim na teanga agus a gcuid scileanna teanga a fhorbairt agus chun freastal ar riachtanais éagsúla cumais na scoláirí. Moltar an éagsúlacht seo.  Breathnaíodh obair bheirte agus ghrúpa, forbairt straitéisí léamhthuisceana agus úsáid amhráin mar ábhar breise. Breathnaíodh obair théipe chomh maith agus baineadh leas as an gcluastuiscint chun cur leis an bhfoghlaim. Úsáidtear téipeanna agus áiseanna uile-mheánacha eile go rialta sna ranganna Gearmáinise.

 

Bhí obair éifeachtach ar siúl chun feasacht teanga a fhorbairt. Miníodh pointí gramadaí i gcomhthéacs ábhair agus tuisceana. Moltar an tslí ina raibh cúrsaí gramadaí fite fuaite go leanúnach agus go nádúrtha ina gcur chuige ag na múinteoirí Gearmáinise. Lorgaíodh eolas ar ghnéithe den ghramadach ó scoláirí seachas riail a thabhairt dóibh go díreach. Nuair a míníodh pointe gramadaí ansin, bhí sé soiléir beacht agus bhí na scoláirí in ann an ghramadach a thuiscint láithreach, rud atá inmholta. San obair scríofa a scrúdaíodh, bhí ceachtanna chun nathanna gramadaí a chleachtadh agus a threisiú. Bhí na scoláirí cuíosach cruinn ina gcuid oibre scríofa.

 

Bhi atmasféar maith i ngach rang agus chonthacthas dearbhchothú i leith iarrachtaí na scoláirí.  Bhí na scoláirí díograiseach i mbun a gcuid oibre agus ghlac siad páirt go gníomhach sa rang, mar shampla, bhí ar gach scoláire freagra a thabhairt go dtí go raibh chuile scoláire páirteach go rialta sa rang. Moltar díogras agus fiosracht na scoláirí agus an tslí inar chomhoibrigh said lena chéile. Moltar na gnéithe éagsúla seo leanas a breathnaíodh: féinmhuinín na scoláirí as a bhfoghlaim agus a gcumas féin, a gcruinneas in úsáid na teanga agus an cruinneas foghraíochta a bhí ag na scoláirí i gcoitinne. Moltar neamhspleáchas foghlama na scoláirí a chothú anois mar ta siad réidh chuige sin.

 

Measúnú  

 

Déantar luacháil leanúnach rialta ar thorthaí foghlama na scoláirí agus déantar taifeadadh leanúnach cuimsitheach ar thorthaí agus ar dhul chun cinn na scoláirí. Déantar na scileanna éagsúla a mheas go rialta. Eagraítear scrúduithe ranga míosúil agus bíonn scrúdaithe inmheánacha scoile ann um Nollaig agus roimh shaoire an tsamhraidh. Bíonn breag scrúduithe ar siúl mí Márta de ghnáth. Déantar measúnú ar na scileanna teanga uile idir scríobh, labhairt, léitheoireacht agus éisteacht agus is maith scrúdú béil a bheith ann ón gcéad bliain ar aghaidh.  Cuirtear dhá thuairisc oifigiúla ar fáil do thuistí gach bliain. Déantar anailís ar na torthaí scrúduithe gach bliain agus roinntear an t-eolas sin ar phobal na scoile. Moltar an dea-cheachtas seo. Toisc go bhfuil na ranganna Gearmáinise beag go leor don chuid is mó, tá am ag na múinteoirí Gearmáinise díriú ar riachtanais foghlama idirdhealaithe. Tógtar na scoláirí don dá leibhéal le haghaidh na scrúduithe stáit. Ta polasaí obair bhaile ag an gcoláiste agus breathnaíodh e á chur i bhfeidhm le linn na cigireachta.

 

 

Achoimre ar na príomhchinntí agus  Moltaí

 

Is iad seo a leanas na príomhbhuanna a aithníodh sa mheastóireacht:

 

·         Moltar áit lárnach na nuatheangacha i gcuraclam na scoile agus tacaíocht bhainistíocht na scoile do shuíomh na dteangacha sa churaclam.

·         Moltar na múinteoirí Gearmáinise go mór as a gcuid iarrachtaí maidir le clár imeachtaí seach-churaclaim agus tras-churaclaim a eagrú do na scoláirí lasmuigh de na seomraí ranga. 

·         Is léir an phleanáil atá déanta ag na múinteoirí chun na snaitheanna uile de shiollabas na hArdteistimeiréachta agus an Teastais Shóisearaigh a chur sa phleanáil don ábhar sa scoil. Ta aidhmeanna na scoile mar chuid den phlean sin chomh maith. 

·         Bhí fianaise de phleanáil mhaith ghearr-théarmach déanta sna ranganna a breathnaíodh.

·         Baineadh úsáid rialta as an nGearmáinis mar mheán chumarsáide ranga agus teagaisc.

·         Breathnaíodh obair fhónta ar inshealbhú foclóra a bhí cuimsitheach agus córasach. Ba mhaith an mhodheolaíocht a bhí ag na múinteoirí focail chomhchiallacha a úsáid agus foclóir nua á chur i láthair.

·         Bhí cur i láthair na múinteoirí bunaithe ar chur chuige comhtháite mar a mholtar i treoirlinte an tsiollabais. Bhí réimse mhaith modheolaíochtaí le feiscint agus bhí éagsúlacht ag baint leis na gníomhíochtaí a breathnaíodh sna ranganna.

·         Bhí obair éifeachtach ar siúl chun feasacht teanga a fhorbairt.

·         Bhi atmasféar maith i ngach rang agus chonthacthas dearbhchothú i leith iarrachtaí na scoláirí agus moltar díogras agus fiosracht na scoláirí agus an tslí inar chomhoibrigh said lena chéile.

 

 

Déantar na mórmholtaí seo a leanas ar mhaithe le cur leis na buanna seo agus le réimsí forbartha a aithint: 

 

·         Is dúshlán leanúnach é an t-éileamh íseal ar rogha na Gearmáinise. Moltar do bhainistíocht na scoile tréimhse thrialach ag foghlaim an dá theanga, an Fhraincís agus an Ghearmáinis, a sholáthar a chabhródh le scoláirí agus le tuismitheoirí cinneadh a dhéanamh i leith staidéar nuatheanga.

·         Moltar do na múinteoirí Gearmáinise an ghné rí-thábhachtach den nua-theicneolaíocht a phlé agus cur síos a dhéanamh sa phlean don Ghearmáinis ar úsáid theicneolaíocht an eolais agus na cumarsáide i múineadh na teanga.

·         Moltar cuspóirí teanga agus torthaí foghlama a chur san áireamh sna cáipéisí pleanála.

·         Moltar úsaid na sprioctheanga mar mheán chumarsáide ranga agus teagaisc a lonnú go daingean sna seomraí ranga.

·         Moltar neamhspleáchas foghlama na scoláirí a chothú mar ta siad réidh chuige sin.

 

 

Eagraíodh cruinnithe iarmheastóireachta leis na múinteoirí Gearmáinise agus leis an bpríomhoide ag deireadh na  meastóireachta áit ar cuireadh i láthair agus ar pléadh na dréacht-chinntí agus moltaí.